3. Микробиологиялық лабораторияда жұмыс істеу ережесі.

Микробиоло-қ лаб арнайы жабдықталған, күнделікті зерттеуге арналған, жекеленген орын. Микробио-қ зерттеудің обьектілеріне-ауа, су, топырақ, тамақ өнімдері және қоғамдық тамақтану орындарының құрал жабдықтары және қызметкерлердің санитарлық күйі. Микробиологиялық лаб жекеленген бірнеше бөлмелерден тұрады: 1. лабор-қ бөлме. 2. Бокс және боксалды бөлмесі-ассептикалық жағдайда өте таза жұмыстарды жүргізуге арналған бактерициттік шаммен жабдықталған иззоляция-н бөлме. Ассептика-микроорг жоюға арналған, физикалық шаманың жиынтығы. 3. Орта пісіру бөлмесе-микроорг-ді өсіруге арналған қоректік орталарды дайындайтын бөлмесі. 4. автоклавтық немесе стерилизация бөлмесі-арнайы киімдерді, аспаптарды, ыдыстарда, қоректік орталарды стерилдеуге арналған бөлме. 5. Зат қоймасы-(СКЛАД). Күнделікті жұмысқа қажетті құрал-жабдықтар:1. аппараттар

-автоклав-арнайы киімдерді ыдыстарды , қоректік орталарды, аспаптарды қаныққан бу қысымымен стерилдеуге арналған. Стерилизацияны1 сағ 120С температурада1 атмосфералық қысымда жүргізеді. -Кептіргіш шкаф-құрғақ ауамен шыны ыдыстарды стерилдеуге арналған. Стерилиз 1 сағ 160 с температурада жүргізіледі. -термостад-арнайы температурада микроорг-ді өсіруге арналған. Температураға бай-ты микроорг-ді 3 топқа бөлеміз. 1. мезофилдер-20-30 с 2. патогенді-37 с 3. термофилдер-40-50с. 2. аспаптар. қайшылар, пинциттер шприцтер, бактериялогиялық ілгіш, препараттық ине шпатель. 3. шыны ыдыстар. пробирка, колба, стакан, пипетка , түтүкшілер петри табақшасы, зат шыны, жапқыш шыны, цилиндр, көпіршесі бар табакша, пастердің флаконы. 4. Реактивтер мен материалдар мен этил спирті көмірсулардың жиынтығы, қышқылдар, сілтілер , тұздар, анимндик бояулар, имерсиялык май, желатин, агар-агар, карандаш, сүзгіш, қағаз, спирт шамы т. с. с. 5. приборлар. микроскоптар, лупалар

23-билет.

1. Ашытқы саңырауқұлқтардың морфологиясы.

2. Микроорганизмдердің қоректенуі.

3. Микробиологиялық лабораторияда қолданылатын негізгі дезинфекциялық заттар.

1. Ашытқы саңырауқұлқтардың морфологиясы. Ашытқы саңырауқұлақтар асколицеттер класына жататын, яғни жетiлген жоғарғы сатыдағы саңырауқұлақтар, бiрақ нағыз саңырауқұлақтарға ұқсамайды, өйткенi мицелий түзбейдi, бiр клеткалы, клетка құрылысы өсiмдiктердiкiне ұқсайды, бiрақ хлорофильi жоқ. Клеткалары әр пiшiндi (шар, цилиндр, лимон, элипс тәрiздi). Бактерияларға қарағанда iрi, клеткаларының диаметрi 8-10 мк дейiн, 2-20 мк кейде 50 мк-ға дейін ұзындығы болатын қозғалмайтын организмдер. Табиғатта кең тараған, топырақ бетiндегi қабатында , әсiресе бау-бақша өсiмдiктерiнiң жемiсi мен жапырағында кездеседi. Техникалық маңызы өте зор, көптеген ашыту процестерiне қатысады, соның нәтижесiнде түрлi тағам алуда қолдагнылады, бiрақ раларында зиянды түрi бар. Эукариотты организмдерге жатады, яғни оларда айқын көрiнетiн ядросы бар. Клетка қабықшасынан цитоплазмалық мембранадан, цитоплазмадан, цитоплазмада 1-2 вакуолий, ұзын немесе жiпше түрдегi митохондрийлар орналасады. Клетка қабықшасы бiрнеше қабатты, құрамында 60-70 % целлюлоза бар және аз мөлшерде белок, липидтер, хитин бар. Гликоген, валютин заттары да кездеседi.

Ашытқылардың көбею.

1. Негiзгi көбеюi бүршiктену арқылы. Бүршiктену ересек клеткалардың беткi жағында бүршiк, яғни төмпешік пайда болады да, ол бiртiндеп ұлғаяды. Аналық клеткалардан бүршiктi ядро мен цитоплазманың бiр бөлiгi ауысады, одан соң бүршiк бөлектенiп жеке тiршiлiк етедi.

2. Жыныссыз жолмен көбею-басқа микроорг-рдегі сияқты клетка-ң жәй екіге бөлінуі арқылы жүреді. Яғни, былай көбеюді бинарлы д. а.

3. Жынысты жолмен көбею аналық ж/е аталық клетка бір-бірімен табысып, орталарындағы клетка қабығы еріп, ұрықтанған зигота п. б. Бұл әрі қарай дамып, 4-8 н/е одан да көп жаңа ашытқы-ға айналады. Бірақ сыртқы орта қолайсыз болса, ұрықтанған зигота аскоспоралар түзіп, одан әрі қолайлы жағдай туғанда жыныссыз жолмен көбееді. Ашытқылар негізінен ашытқы өндірісінде көп байдаланады. Оларды көбінесе сыра ашытуда, нан өндірісінде, шарап жасауда және медицинада, биотехнологтяда кеңінен қолданады. Олар-ң арасында паразиттер де, сапрофиттер де кездеседі. Сапрофиттерді өндірістерде қолданса, ал параттілер адам мен жануар-да бластамикоза ауруын туғызалы. Ашытқылар клетка құрылысына қарай 2 түрге б-ді:

1. Шаң тәрізді – сұйықтықтың бетінде орналасқан, клетка қабығы құрғақ болғандықтан, көпіршік тәрізді беткі бөлігінде орналасқан, сондықтан шаң тәрізді д. а.

2. Мақта тәрізді – клетка қабығы шырышталып, 1-1-іне жабысып, сұйық ортада мақта тәрізді тұнба түзеді. Сондықтан мақта тәрізді ашытқылар д. а.

2. Микроорганизмдердiң қоректенуi.

Устинги жакта бар.

2. Аминогетеротрофтар –бұлр қосылыстарда (минерал тұздарда) кездесетiн көмiртегi мен азоттан амин қышқылын түзедi. Бiрақ олардың қалыпты тiршiлiгi үшiн таза амин қыш-ы қажет.

Басқа заттардан көбiнесе бактериялар амин қышқылдарына, витаминдерге ж/е басқа да өсуге қажеттi қосымша заттарды қажет етедi. Бұл заттарды м. о өздерi синтездей алмайды, бiрақ қалыпты тiршiлiк ету үшiн қажет етедi. ондықтан бұл затарды қосымша сырттан қосу керек. Осы қажетiне байланысты оларды өсу факторы д. а. Әсiресе қажет ететiн заттар – витаминдер. Өйткенi олар клеткада катализаторлардың қызметiн атқарады.

3. Микробиологиялық лабораторияда қолданылатын негізгі дезинфекциялық заттар. Қоршаған ортадан микроор-ді жоюды дезинфекция деп атайды. Оған қолданылатын химиялық препараттар антисептиктер д. а. Дезинфекциялаушы заттарды негізгі 5 топқа бөлеміз. 1. қышқылдар, сілтілер, тұздар және оның ерітінділері. 2. Хлор және хлорлы заттар. 3. Ауыр металл тұздары(КҮМІС ТҰЗДАРЫ, мыс, сынап тұздары, алтын). 4. газ тәрізді заттар (арша, алдыраспан т. б формалин, алгидрид). 5. фенол және олардын туындылары(ароматты спирт).

24-билет.