- •2. Микроорганизмдердiң физиологиясы.
- •3. Микробиологиялық лабораторияда жұмыс істеу ережесі.
- •1. Микроорганизмдер систематиасы.
- •2. Бактериялардың морфологиясы, қозғалуы, спора түзуі ж/е көбеюі.
- •3. Микроскоп және микроскоптау техникасы.
- •2. Бактериялардың морфологиясы, қозғалуы, спора түзуі ж/е көбеюі.
- •3. Микробиологиялық лабораторияда қолданылатын негізгі дезинфекциялық заттар.
- •3.Микроскоп және микроскоптау техникасы.
- •1. Ашытқы саңырауқұлақтардың морфологиясы.
- •2. Микроорганизмдердің қоректенуі.
- •4Билет.
- •1. Микроскопиялық саңырауқұлақтар-ң морфологиясы, классифкациясы.
- •2. Микроорганизмдердің тыныс алуы.
- •2. Тыныс алуы.
- •1. Актиномицеттердің морфологиясы.
- •2. Микроорганизмдердің өсуі мен көбеюі.
- •3. Микробтарды боялған күйінде зерттеу. (Жай бояу әдісі. )
- •3. Микробтарды боялған күйінде зерттеу. (Жай бояу әдісі. )
- •1. Рикетсиялардың морфологиясы.
- •2. Микроорганизмдердің ферменттері.
- •3. Микробтарды грам әдісімен бояу.
- •3. Микробтарды грам әдісімен бояу.
- •2. Микроорганизмдерге физикалық факторлардың әсері
- •8 Билет
- •2. Микроорганизмдерге сыртқы орта факторының әсері
- •3. Микроскопиялық саңырауқұлақтардың клетка құрылысын анықтау.
- •1. Прокариотты ж-е эукариотты микробтар, олардың негізгі айырмашылығы
- •2. Микроорг-ге химиялық факторлардың әсері
- •3. Стерилдеу әдісі
- •2. Микроорг-ге химиялық факторлардың әсері
- •3. Стерилдеу әдісі.
- •1. Микробиологияның Қазақстанда дамуы
- •2. Иммунитет жөніндегі ілім
- •3. Қоректік орталар(дайындау, сұйық ж-е тығыз қоректік орталар құрамын анықтау)
- •2. Микроорганизмдерге биологиялық факторлардың әсері
- •3. Судың микробиотасын зерттеу(Құбыр суының ж/е өзен, көл суларын қарастыру).
- •1. Микроорганизмдердің систематикасы.
- •2. Микроорганизмдердің азотсыз органикалық заттарды өзгеріске ұшыратуы.
- •3. Топырақ микробиотасын зерттеу.
- •2. Микроорганизмдерге сыртқы орта факторының әсері
- •1. Риккетсиялардың морфологиясы.
- •2. Спирттік ашу процесі.
- •3. Сүт ж/е сүт өнімдерінен таңдамалы орталарға себу жүргізу.
- •2. Спирттік ашу процесі.
- •1. Актиномицеттердің морфологиясы.
- •2. Микроорганизмдердің өсуі мен көбеюі.
- •3. Микроорганизмдердің таза дақылдарын бөліп алу.
- •2. Микроорганизмдердің өсуі мен көбеюі
- •2. Микроорганизмдерге физикалық факторлардың әсері.
- •2. Микроорг-ге химиялық факторлардың әсері
- •3. Стерилдеу әдісі.
- •1. Микробиология пәніне кіріспе.
- •2. Микроорганизмдер физиологиясы.
- •3. Микробиологиялық лабораторияда жұмыс істеу ережесі.
- •2. Микроорганизмдердiң физиологиясы.
- •3. Микробиологиялық лабораторияда жұмыс істеу ережесі.
- •1. Ашытқы саңырауқұлқтардың морфологиясы.
- •2. Микроорганизмдердің қоректенуі.
- •3. Микробиологиялық лабораторияда қолданылатын негізгі дезинфекциялық заттар.
- •1. Зооантропоноздық инфекция.
- •2. Сүт қышқылды ашу процесі.
- •3. Судың микробиотасын зерттеу(Құбыр суының ж/е өзен, көл суларын қарастыру)
- •3. Судың микробиотасын зерттеу(Құбыр суының ж/е өзен, көл суларын қарастыру).
- •1. Микроорганизмдер систематикасы.
- •2. Микроорганизмдердің қоректенуі.
- •3. Микробтарды боялған күйінде зерттеу(жай бояу әдісі)
- •3. Микробтарды боялған күйінде зерттеу. (Жай бояу әдісі. )
- •2. Микроорг-ге химиялық факторлардың әсері
- •3. Стерилдеу әдісі.
- •1. Микроскопиялық саңырауқұлақтар-ң морфологиясы, классифкациясы.
- •2. Микроорганизмдердің тыныс алуы.
- •1. Рикетсиялардың морфологиясы.
- •2. Микроорганизмдердің ферменттері.
- •3. Микробтарды грам әдісімен бояу.
- •3. Микробтарды грам әдісімен бояу.
- •1. Спирттік ашу.
- •2. Микроорганизмдердің ферменттері.
- •3. Микробтарды Грам әдісімен бояу.
- •3. Микробтарды грам әдісімен бояу.
- •1. Вирустар.
- •2. Микроорганизмдер физиологиясы.
- •3. Стерилдеу әдістері.
- •1. Вирустар.
- •2. Микроорганизмдердiң физиологиясы.
- •3. Стерилдеу әдісі.
3. Микробтарды грам әдісімен бояу.
Грамм әдісі күрделі бояудың ішіндегі ең көп тараған әдіс. Ол микро-ң морфологиясын, бір-бірінен ерекшелігін ажыратуға мүмкіндік береді. Грамм әдісі бойынша барлық микроогг-р 2 топқа бөдінеді. 1-грамм оң бактериялар кулгін түске боялады ж-е оларға микрококкалар, стрептококкалар, диплококкалар, сарциналар ж-е кейбір таяқша тәрізділер жатады. 2-грамм теріс-қызыл түске боялады, оларға ішек таяқшасы, сіркеқышқылды бактериялар, минингакоккалар, гонококкалар жатады. Грам теріс әдісі ауру қоздырғыштарды анықтауда қолданылады. Грам әдісімен бояу:1. жұғынды дайындау. 2. жұғынды кептіру, 3. фиксерлеу. 4. бояу. а) геницианвиолет 2мин. б) сумен шаю. в) люголь ерітіндісі 2мин. г) төгу. д)спирт 30сек. е)сумен шаю. ж)Пфейффер бояуы 2мин. Бояуды төгу, сумен шаю, кептіру, иммерсиялық май.
30-билет.
1. Вирустар.
2. Микроорганизмдер физиологиясы.
3. Стерилдеу әдістері.
1. Вирустар.
Вирус латын тiлiненн аударғанда “У” дегендi бiлдiредi, 1892 жылы Ивановский ашқан. Вирустардың ерекшелiктерi:
1. Басқа микроорганизмдерден ұсақ (ультромикробтар),
а)1 нм –0, 0001 мк, өте ұсағы 10-12 нм. аусыл (яшур), полимелит, ал iрi түрлерi 200-300 нм, ұшық ауруы (герпес), оспа ауруы.
б)оптикалық микроскоппен көрiнбейдi, тек қана электрондық микроскоппен көрiнедi.
в)бактериалдық сүзгiлерден өтiп кетедi, сондықтан сүзiлушi микроорганизмдер деп аталады.
2. Кристалл түзе алатындығы. Бұл ерекшет қасиетi көптеген пiкiрталас туғызған , өйткенi кристалды тек тiрi емес материя ғана түзе алады. Кейiн табылған дәлелдер бойынша вирус кристалдары нуклеин қышқылдарынан (ДНК, РНК вирустары) және белоктан тұрады.
Вирустардың тiрi организмдер екенiне келесi дәлелдер бар:
а)көбейе алатындығы
б) өзгере алатындығы
в) ауру қоздырады
г)сыртқы ортаға бей iмделуi
3. Вирустардың клеткалы структурасы жоқ, құрамына тек1 нуклейн қышқылы кіреді, сырты белокпен (капсид, жеке капсомерлер) қапталған. Кейбiреулерiнде липидтер мен көмiрсулар кездеседi. Пiшiнi әртүрлi шар тәрiздi , таяқша, жiпше, көпбұрышты түрлерi де кездеседi.
4. Жасанды ортада өспеуi, тек тiрi клеткалардың немесе тканьнiң iшiнде өседi. Сондықтан оларды өсiмдiктердiң, жануарлдардың, адамдардың абсалюттi паразиттерi деп атайды, яғни олар ауру қоздырғыштар. Олардың iшiнде микроорганизмдердi зақымдайтын түрi де бар. Оларды фаг деп атайды. (фаг-зақымдағыш) Фагтардың спецификалық қасиетi бар, яғни олар микроорганизмдердiң белгiлi бiр түрлерiн ғана зақымдайды, тиiсiнше бактериофагтар-бактериялар;актинофагтар-актинолицеттер;микрофагтар-саңырауқұлақтарды эксперименттiк мақсатпен вирустарды өсiру үшiн тауықэмбриондарын н/е тауық жұмыртқаларын пайдаланады. Осы жағынан вирустарға ұқсайтын риккетсиялар бар. Өте ұсақ бөлiну арқылы көбейетiн, қозғалмайтын, спора түзбейтiн грам-ауру қоздырғыштар. Бiрақ морфологиясы метабализм (зат, сим) көбеюi бактерияларға ұқсайды.
5. Өте ерекше көбею жолы басқа организмдерде байқалатын самогепродукция.
Вирус бөлшегi-вириондар (НК+белок) қоректiк заттармен клеткалардың жанына жинақталып, iшiне түседi. Сол кезде-ақ нуклеис қышқылы белок қабынан босанып, клетканың ядролық аппарат құрамына кiрiп клеткалардың метабализмiн (зат алмасуын) өзгертеді. Оның нәтижесiнде зақымданған клетка вирус , нуклеин қышқылы белогын (вириондарды) синтездей бастайды, яғни жаңа вирустар пайда болады. Олар клетканы талқандап, сыртқа шығады. Бұл процесс тез шапшаң жүредi, 1 минут iшiнде 50-100-ге дейiн вибриондарды бөлiп шығарады. Осы жағдай вирус инфекциясының тез таралуын түсiндiредi.
Вирустар топырақта көбймейдi, бiрақ ұзақ уақыт сақталуы мүмкiн.
Вируста сыртқы қолайсыз ортаға төзiмдi, мысалы: төменгi тем-рда тiршiлiгiн жоймайды, 90градус ыстықта тез арада ультракүлгiн сәулеге төзiмсiз бiрқатар химиялық заттар :спирт, хлороформ вирустарды қырып жiбередi.
Фагтардың техникалық өндiрiсiнде зиян келтiруi мүмкiн, өйткеi олардың басқа микробтарды ерiтiп жiберуi мүмкiн. Әсiресе сүт қышқылды стрептококколарды , сондықтан сүт өндiрiсiнде зиян келтiредi. Антибиотикалық өндiрiсте актинофагтар актиномицеттердi ерiтiп зиян келтiредi. Бiрақ медицицнада және ветеринарияда пайда келтiретiн қасиетi бар, мыс: бактериофагтар кейбiр ауруларды (дезинтерия) емдеуде қолданылады.
