Xviі тарау тістік имплантация

Тістік имплантация- өте күрделі және аса тез қарқынмен дамып келе жатқан стоматологиялық пән болып саналады. Бұған куә есебінде мысал келтірсек, тістік имплантаттар біздің эрамызға дейінгі кезеңдерде де қол-данғанын археологиялық қазбалар нақ дәлелдеп есебінде көрсетіп отыр. Олардың мәліметтеріне сүйене отырып, тістік имплантаттарды Мысырда, Грецияда, Этрустар, Қытай, Индия және Араб елдерінде тістік трансплан-тация, ал Орталық және Оңтістік Америкада тәжірибе ретінде бос қалған тіс ұяшықтарын әртүлі имплантаттар мен толтырып отырған. Стоматология-лық (тістік) имплантология заманауи медицинаның ең жетік меңгерілген жобалардың өзектісі болып саналады. Бұл жоба ХХ ғасырдың ортасында кішігірім пән мамандығы есебінде дүниеге келді. Бірақ өзінің ғылыми тұрғы-дан көп зерттелуі керек екендігін жәнеде оның көкейкесті мәселелерін ғылыми тұрғыдан зерттеулер нәтижесінде қарқынды өсу дәуірінде екендігін аңғартуда. Имплантаттарды қолдану арқылы стоматологиялық ем жүргізу мамандар және науқастар жағынан үлкен қызығушылықтар туғызуда. Алғаш рет имплантатты Россия Федерациясында қолданған ғалым атақты Н.В. Склифосовский клиникасының дәрігері, Мәскеу Университетінің тіс емдеу бойынша доценті, медицина докторы Н.Н. Знаменскийді атауға болады. Осы сала бойынша ол 18 жыл қызмет атқарады және көптеген жаңа жаңалықтар ашты. "Имплантат", "Имплантация"- деген медициналық атауларды Н.Н. Знаменскиий енгізді және қазіргі заман медицинасында кеңінен қолданылып келуде. Н.Н. Знаменский бірінші тәжірибесін 1890 жылы қараша айының 27-ші жұлдызында өткізді. Ол имплантат есебінде фарфор мен каучукті қолданып тіс қатарын толықтырды. Өкінішке орай, ол кісі-ғалым ретінде өзінен кейін шәкірт қалдыра алмады және өз мектебін аша алмады. Сонымен тістік имплантацияның бірінші толқыны өз дамуын тоқтатты. ХХ ғасырдың 50-ші жылдарына дейін тістік имплантация туралы анда-санда еске алынып жүрді. Тістік имплантацияның дамуындағы екінші толқыны Э.Я. Варестің ғылыми еңбектері арқылы өз дамуын жалғастыра бастады. Э.Я. Варес тістік имплантация туралы диссертациясында жеткен жетістік-терге талдау жасап, тістік имплантацияның өміршеңдігін делелдеп берді. Ал бірақ, 1958 жылы Кеңестер Одағының Денсаулықты сақтау Министрлігі бұйрық шығарды. Бұл бұйрық бойынша Кеңестер Одағында тістік имплан-тацияны қолдануға тыйым салынды. Осы бұйрықтың кесірінен Кеңестер Одағының стоматология (имплантология) саласы Дүние жүзі стоматология (имплантология) саласының жетістіктерінен шамамен 40-жылдай арта қалды. 1964 жылы Леонард Линков тесігі бар табақшалы имплантатын ұсынып, тәжірибеге және емханада қолдану үшін енгізді. Сөйтіп Л. Линков 1-сатыдан тұратын фиброостеоинтегрирлік имплантаттарды қолданудың негізін қалаушы есебінде тарихта қалды. Пер-Ингвар Бранемарк 1965 жылы жаңа тұжырымдамасын алға тартты. Шведтердің Ұлттық имплантологтар мектебі 2-сатыдан тұратын остеоинтегрирлік тұжырымдамасын жасап, негізін қалады және 1978 жылы өте жақсы нәтижелердің арқасында қалыпты жағдайға қол жеткізді. Дамудың үшінші толқынына бірінші кезекте Кеңестер Одағында Отандық имплантологтардан Каунас қаласынан профессорлар С.П. Чепулис, О.Н.Суров, А.С. Черникистерді жатқызуға болады. Олар Кеңестер Одағында 1979 жылы имплантаттар мен оған керекті құрал-жабдықтарды дайындау кезеңдерін зерттеу жұмыстарымен бірге кең көлемде ғылыми және тәжіри-белік жұмыстарын жүргізе бастады. Осындай қажырлы еңбектердің арқасын-да 1981 жылы ғана клиникалық тәжірибелік зерттеу жұмыстарын сәттілікпен жүргізіп, алғашқы имплантаттарын жасауға қол жеткізді. Олар титаннан жас-алған имплантаттарды қолданып жақсы нәтижелерге қол жеткізіп, ал 1983 жылы тістік имплантация және тіс салу зерттеу-экспериментальды зертхана-сын ашу мәртебесіне ие болды. Бірақта профессор С.П. Чепулис көптеген медицина саласын басқаратын шенеуліктер жағынан қыспаққа алынып, кедергілерге душар болады, соңында көптеген мақала және науқастардың алғыс хаттарының, зертханалық нақты да анық дәлелдемелердің арқасында тістік имплантацияға деген өзінің көзқарасын өзгертпей аса басымдылық-пен жеңіске жетті. Сонымен жылдар өтті, 1986 жылдың 4-ші наурызында Кеңестер Одағының Денсаулықты сақтау Министрлігінің көптен күткен №310 бұйрығы жарық көрді. Бұл имплантолог дәрігерлердің толық жеңісі еді. Қайта даму кезеңі басталды. " Ортопедиялық емдеу тәжірибесінде тістік имплантацияны енгізу және қолдану әдістері", деп аталып, тістік имплантацияның өсіп өркендеуіне үлкен де жарқын жол ашты. Осы бұйрықтан 2 ай кейін Орталық Ғылыми-зерттеу Стоматология Институтын-да тістік имплантология бөлімі ашылды , оны басшысы болып А.И. Матвеева тағайындалды. Орта Азия және Қазақстанда бірінші болып, Өзбекистан Респуликасында Коканд қаласында медицина ғылымдарының кандидаты, Қытай Халық Республикасының құрметті профессоры, Өзбекистан Респулика Денсаулық сақтау саласының үздігі Бахтияр Мансуров тістік имплантология орталығын ашты. Ал 1992 жылдың сәуір айының 20 жұлдызында Россия Федерациясы тістік имплантология бірлес-тігінің құрылтайы өтті, ал 1994 жылы Мәскеу Медициналық Стоматология Институтында жаңа хирургиялық стоматология және имплантология кафедрасы ашылды. Кейінгі 15-20 жылда тістік имплантация саласы бойын-ша көптеген диссертациялар мен ғылыми еңбектер, кітаптар, жеке кітаптар жарық көрді. Ғалымдар тістік имплантация саласы бойынша патенттік куәліктерге ие болды. Россия Федерациясында Отандық имплантологияның дамуына 80-ші және 90-шы жылдары төмендегі дәрігер-профессорлар өзінің үлкен үлестерін қосты. Олар:А.С. Черникис, В.А. Воробьев, Б.П. Марков, В.В. Лось, Э.Г. Амрахов, И.В. Балуда, С.П. Чепулис, М.З. Миргазизов, Т.Г. Робустова, В.Н. Олесова, А.А. Кулаков және т.б. Бұл ғалымдардың ғылыми еңбектерінде тістік имплантология мәселелері, тістік имплантация жасауға болатын және болмайтын жағдайлар, тістік имплантация жасауға көрсет-кіштер мен қарама-қарсы көрсеткіштер мен қатар тістік имплантацияның болжамдары, имплантат жасалатын керекті заттар көкейкесті шешімін толық таппаған мәселелер ретінде көтерілді. Біздің елімізде Тәуелсіз Қазақстанда тістік имплантацияны бірінші болып Республикалық Ғылыми Клиникалық Стоматология Орталығы, ҚазҰМУ-нің хирургиялық және ортопедиялық стоматология кафедралары профессорлар Ж.Б.Оразалин мен Қ.Т.Төлеуов басшылығында клиникаға енгізе бастады. Тістік имплантацияның Тәуелсіз Қазақстанда дамуында ғылыми-өндірістік бірлестік Импланттың көмегі мен қолдауы орасан күшті болды. Бұл сала бойынша ғылыми-өндірістік бірлестік Импланттың алатын орны айрықша және мәртебелі. Тістік имплантация еліміздің үлкен қалаларында: Алматы, Астана, Қарағанды, Өскемен, Тараз және Шымкент жақсы жолға қойылған. Қазақстан Республикасында 2010 жылы сәуір айының 16-17-ші жұлдызында тістік имплантология бірлестігінің І-ші құрылтайы өтті. Қазақстан Республи-касында тістік имплантология бірлестігінің президенті болып медицина ғылымдарының докторы., профессор Жартыбаев Рахмен Нөкей ұлы сайланды.

"Имплантат"-дегеніміз белгілі бір пішінге ие болған, биологиялық емес заттан жасалған, адам организміне енгізген кезде, адам организмінде ұзақ уақыт сақталып, белгілі қызмет атқаратын затты атаймыз. Қолданылып жүр-ген импланттарды түрлері көп болғанымен, олар бір тұжырымдамаға бағынады. Әрбір имплантат басы, денесі және оларды қосып тұратын мойын бөлімінен тұрады. Әрбір "Имплантат" келесі талаптарға жауап беруі тиіс: 1. Имплантолог мамандардың пайдалану үшін қол жетімді болуы шарт, 2.Айналасындағы тіндерді жарақаттамауы керек, 3. Адам организмдегі тіндерге оңай енгізіліп, оңай шығарылуы қажет, 4. Таяныш, демеу және ұстап тұрушы қызметтерді атқаруға, 5. Әртүрлі өзгерістерге, күштерге төтеп беретіндей және сынуға қарсы тұра алатындай қасиетке ие болып, ерекшеліктеніп тұруы керек. Тістік имплантаттарды атқаратын қызметіне байланысты және айналасын-дағы тіндермен қарым-қатынасына қарай 5 топқа бөлінеді: 1. Эндодонто-эндооссалді имплантация, имплантат тіс өзегіне енгізген таяқ-ша тәрізді болады, сүйек тініне тамырдың арығы арқылы енгізіледі. Сурет 2. Эндооссалді имплантация, әртүрлі имплантаттар сүйек тініне енгізіледі. Сурет 3. Субпериосталді имплантация, әртүрлі имплантаттар сүйек асты тініне енгізіледі. Ол 2-кезеңнен тұрады. Бірінші-ұяшық өсіндіні тіліп, ашып алына-ды, одан кейін қалып алып жеке имплантат дайындалып, 2-ші кезеңде дайын имплантатты орнына қойып, шырышты қабат және сүйек асты қиындысы жабылады. Сурет 4. Инсерт- имплантация немесе шырышты қабат ішілік, металлдан жасалған түймелі имплантатты шырышты қабат астына енгізу. Сурет 5. Субмукозды имплантация, шырышты қабаттың өтпелі қатпарына қақпақты немесе алып- салынатын тіс протездерінің ұстап қалатын-кідіру аймағына тұақты магнитті енгізу. Сурет

Тістік имплантация жасауға болатын көрсеткіштер

мен болмайтын қарама-қарсы көрсеткіштер: Бірінші кезекте тістік имплантация жасауға болатын көрсеткіштер қатарына екіншілік адентия-тістің болмауы немесе түсіп кетіуі, оны тістік импланта-ция жасау арқылы қалпына келтіру, егерде мүмкіншілігі болса сүйек ішілік имплантаттардан кеңінен пайдаланып, науқастарды емдеуде ортопедиялық әдіспен бірге сүйек ішілік имплантаттарды қолдану болып саналады.

Тістік имплантация жасауға болатын көрсеткіштер: Екі немесе бір жақта тістерінің мүлдем болмауы-толық адентия, тіс қатарының ішінара кетігі, тіс қатарының соңғы бөлігінің кемтігі, тіс қатарында бір тістің жоқ болуы, жеке адам организмінің пластмассаға сезімталдығының жоғары және құсық рефлексінің болуы, сонымен қатар алмалы-салмалы протездерді таға алмауы, тістесу қызметінің бұзылуы нәтижесінде ауру белгілерінің пайда болуы. Тістік имплантацияны жасауға болмайтын қарама-қарсы көрсеткіштерін абсолютті және салыстырмалы деп 2-ге бөлеміз: Абсолютті қарама-қарсы көрсеткіштер: Психикалық науқастар (шизофрения, паранойя, невротикалық белгілер) қалқанша безінің қызметінің бұзылуы, қан ауруларымен ауыратын науқастар, Кушинга белгісі, қатерлі ісіктер, пародонтоз ауруының жайылмалы түрі. Салыстырмалы қарама-қарсы көрсеткіштер: Ауыз қуысы тазалығының (гигиенасының) нашарлылығы, созылмалы пародонтоз ауруының жайылмалы түрінің асқынуы, қант диабетімен ауыратын науқастар сәулелі емнен кейін, ауыз қуысы шырышты қабатының рак алды аурулары, остеопароз, климакс кезеңі,маскүнемдік пен наркомания,екі қабат әйелдерге немесе туғаннан кейін (1 жылдан ішінде), гормонды дәрі-дәрмектерді пайдаланатын науқастарға, патологиялық тістесу, төменгі жақ самай буыны аурулары және де аурулардың соматикалық түрлері мен созылмалы түрлерінің өршу кезеңінде. Сүйек ішілік тістік имплантация отасына науқастарды дайындау сатысы басқа оталарға қарағанда өзінің ерекшелігімен оқшауланып тұрады. Сол себептен ауыз қуысын толық тазарту қажеттілікті талап етеді. Тістік имплантация отасын жасау үшін науқасты мұқият дайындау керек. Ол үшін науқасқа жоспарланған тістік имплантация отасы туралы толық мәліметтер беру, отадан кейінгі жағдай және асқынуларды түсіндіру керек. Егерде науқас тістік имплантация отасын жасауға келісім берсе, онда ол науқасты мұқият медициналық көріктен өткізу шарт. Ауыз қуысының, ауыз қуысында қалған тістердің жағдайын, тіс қатарындағы кемтіктің аумағын, ұяшық өсіндісінің қалыңдығын, тіс қатарындағы кемтік аумағындағы ұяшық аралық биіктікті, ауыз қуысының шырышты қабатының жағдайына, тістердің тістесу, төменгі жақ самай буыны жағдайына назар аудару керек. Сонымен қатар рентгенологиялық және гематологиялық зерттеулер өткізу қажет. Клиникалық мәліметтерді зерттей отырып, тістік имплантация отасынан кейін болатын асқынуларды ескертуге қортынды жасадым. Олар мыналар: 1.Тігілген жара қырлары тігісінің ажырап кетуі, имплантаттың ашылып қалмауы 2. .Тігілген жара қырлары тігісінің ажырап кетуі, имплантаттың ашылып қалуы 3. Имплантат аймағында қабыну ұйыспасының пайда болуы 4. Имплантат аймағында, имплантаттың қозғалысының І-ІІ дәрежесі болып сүйек тінінің сорылуы болмаған жағдайда 5. Имплантат аймағында, имплантаттың қозғалысының ІІ-ІІІ дәрежесі болып сүйек тінінің сорылуы болған жағдайда 6. Имплантат аймағында, имплантаттың қозғалысының ІІІ-IV дәрежесі болып сүйек тінінің сорылуы болған жағдайда 7. Имплантат аймағында ауру сезімі және сезімталдықтың бұзылуы, 8. Имплантат аймағында ұяшық өсіндісінің остеомиелиті, 9. Имплантаттың мойын бөлігінің сынуы, 10. Имплантаттың көрініп қалуы, 11. Гаймор қуысының тесілуі, 12. Тістердің бір-бірімен жарақатты (травматический окклюзия) тістесуі, 13. Салынған көпір тәрізді протездің сынуы, 14. Жақ сүйегінің кортикалды қабатының сынуы, 15. Имплантат аймағында периоститтің пайда болуы, 16. Имплантаттың сүйек тініне жабыспай-бітіспей ажырап кетуі.

Имплантаттарды дайындауға арналған заманауи заттар

Әлем стоматолог-имплантолог дәрігерлердің тәжірибесінде ең жауапты да маңызды мәселелердің бірі имплантатnы дайындау болып есептелінеді. Сондықтан дайындайтын затқа аса көңіл бөлген қажет. Себебі барлық заттар-ды имплантат есебінде қолдануға болмайды. Имплантат мынандай қасиеттерге жауап беруі тиіс: Имплантат тотықпауы, биотолерантты, адам организміне (жақтың сүйек-теріне) жеңіл енгізіліп, жеңіл шығуы, салмағы айтарлықтай ауыр болмауға, сүйек тіндеріне сіңісу қабілеті жоғары болу керек. Осындай қасиеттерге жауап беретін жалғыз зат бар, олда болса титан және оның қоспалары. ВТ1-00 және ВТ1-0, оны техникалық тұрғыдан алғанда таза титан деп атайды. Бұл металл жоғарыда келтірілген қасиеттердің барлығына жауап берген-діктен имплантат есебінде қолдануға рұқсат етілген. Аталған қасиеттерінің барлығы клиникалық зерттеулермен және химиялық әдістер арқылы зерт-теліп дәлелденген. Қазіргі кезде тістік имплантация жасауға қолданатын жаңадан көптеген заттар енгізілуде. Соның бірі: өз қалпын сақтап қалатын никелид-титан жасалған тістік имплантаттар ( TiNi). Жоғарыда аталған қасиеттердің барлығына жауап берумен қатар, ол затты магнит сезбейді, сондықтан амагнитті деп аталады және кедендік бекеттерде тексергенде, тексеру құралына жауап бермейді. Осындай тістік имплантаттың иесі медицина ғылымдарының кандидаты Темуров Ф.Т. Қорыта келе айтқанда, тістік имплантация әдісімен науқастарды емдеу заман талабы. Сондықтан болар оның маңызды да тиімділік жақтарын қасие-ттеріне байланысты таңдап, стоматологиялық тәжірибеде кеңінен қолдануға болатындығын дәлелдеме ретінде ұсынамыз.

Хирургиялық стоматологиядан суреттер алу!!!!!!!

Үлгі есебінде төмендегілерді ұсынуды жөн көрдік. Табақшалы имплантаттарды енгізу кезеңдері:

Шырышты қабатты тілу әдісі	нысаналы тесікті қалыптастыру
Бордың көмегімен имплантат жататын тіндерді қалыптастыру	Имплантатты енгізетін құралдың көмегімен имплантатты орнату

 

Имплантат орнына қойылған

Жара тігілген

Емдік шараның нәтижесі

Сүйек ішілік имплантаттарды енгізу кезеңдері:

Шырышты қабатты тілу әдісі	Имплантатты орнату үшін нысананы белгілеу
Бордың көмегімен бағыттаушы тін-тесікті қалыптастыру	Бұрғының көмегімен бағыттаушы имплантат жататын тіндерді түпкілікті қалыптастыру
Өлшеуіштің көмегімен бұранда жасау Тығындыны орнату	Имплантатты енгізетін құралдың көмегімен имплантатты орнату
	Жараға тігіс қойылған
Ауыз ішілік жараны тігу үлгісі	12 күннен кейін шырышты қабатты немесе қызыл иекті қалыптастыру
Металлокерамикадан жасалған сауытты қаптама

Отадан кейінгі күтім: Уақытша протездердің гигиеналық күтімі, тістерді жұмсақ тіс тазалағы-шымен абайлап тазалу керек. Салынған тігістерді жарақаттамауға тиіс. Сұйық және жұмсақ тағамдардан пайдануды ұсынамыз. Бұл тағамдармен емдеу кезеңінде және тұрақты протездерді орнына отырғызғаннан кейін 2-апта бойы тамақтану- қажеттілігін талап етеді. Тағамдық сұйық ақ уыз-дың (белоктардың) қоспасынан пайдалану тиімді деп есептелінеді. Егерде науқаста асқазан-ішек жолдарында бұзылыстар болатын болса, онда ол өзінің емдеуші дәрігерінен кеңес алу және оған жүгінуі шарт. Қойылған протездерде кішігірім қозғалыс болатын болса, ондай протезді тұрақты түрде отырғызуға болмайды. Тістік имплантация әдісімен емделген науқастар қосымша емдік шараларына мұқтаждық болмауы керек, тек қана тағамдардан дұрыс пайдаланып, гигиеналық күтімге зор мән беру керек екендігін ұмытпауы тиіс.

Темуров Ф.Т.-ның имплантаттар

Тістік имплантация жасауға керекті құрал-жабдықтардың үлгісін ұсынуды жөн көрдік. Chiropro 980
	Құрал-жабдықтарды шығаратын Мекеме: BIEN-AIR Ел: Швейцария Сипаттама: Бір және екі моторға арналған үстел үстіндегі құрылғы. Бордың айналу уақытынан бастап, айналу жылдамдығына нәтижелі бақылау-100%. Үлкен санды көрсеткіш жарықтанғыш құралымен. Қалаған мезетте қолдың күшімен 8-жоспар бойынша өзгертуге болады.
ELCOMED
	Құрал-жабдықтарды шығаратын Мекеме: W&H Австрия Сипаттама: Қуатты-күшті, бет-жақ аймағы хиургиясында, имплантологияда, микрохирургия және кіші сүйектер хирургиясында қолданатын көп салалы құрылғы. Ерекшелігі: моторында щеточкасы болмайды – тіректі, техникалық күтімді талап етпейді, залалсыздандыруға өте қолайлы,
IMPLANTMED
	Құрал-жабдықтарды шығаратын Мекеме: W&H Австрия Сипаттама: Қуатты-күшті, бет-жақ аймағы хиургиясында, имплантологияда, микрохирургия және кіші сүйектер хирургиясында қолданатын көп салалы құрылғы. Ерекшелігі: қарапайым, моторында щеточкасы болмайды – тіректі, техникалық күтімді талап етпейді, залалсыздандыруға өте қолайлы.

Тұжырым:

Тапсырманы қайталауға арналған естемелік жаттығу сұрақтары:

1.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

2.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

3.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

4.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

5.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

6.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

7.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

8.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

9.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

10.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

11.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

12.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

13.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

14.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

15.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

16.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

17.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

18.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

19.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

20.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

21.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

22.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

23.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

24.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

25.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

26.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

27.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

28.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

29.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

30.

А)

Б)

В)

Г)

Д)

стоматолог-дәрігерге жылына 2 рет көрінуді ұмытпаңдар! Ағайындар!!!