15.Жүйке ткані белок алмасуы ерекшеліктері.

Қозу жағдайында нерв тканінде жай жіне күрделі белоктарлың катобализмі кушейеді де мидын ағып кететін канда азот денгейә кобеед ал тыныштык жагдайында белок синтезі жүеді амммиак улы онім бырақ нерв тканінде ол бос куйінде ене алмайды. Глутамин кышкылынын катысуымен амммиакты озыне байланымтыору аркылы усыздандырылыпотырады Глутамин адам организмі ушін зиянды емес.Глутамин кыщкылынан бір айырмашылығы ол клетка мемранасынан еркін отып алады бауырда глутамин дезаминденеді.Ол босап шыққн аммиак мочевина снтезінде жумсалады. Ми тканіннде аммминд азоттын( NH2)80% глутамин кышкылы глутамин курайды.

*Формула бар*

16 Жүйке тканінде медиатор ролі

Меиаторлардын көмегімен бір нерв клеткасф екінші бірмен байланысады немесее баска бір органдардын жагдайына әсер ете алады :Нерв импульстарынын берілуінде синапс алатын орны зор.Қозгаушы нерв ушы мен бұлшык ет талшыұтарынын арасынағы синапстар оте жаксы зерттелген

1-холиноцетилтрансфераза

2-ацетилхолинэстераза

3-холинорецептпор

4-гуанилатциклаза

Нервушынын булшыкет талшыгына карай орналасып липойдты белок кабыгымен капталган болігі пресинапстык мембрана деп аталады. Осы мембрана жанында орналасквн митохондрийлер медиато синтеіне катсады нерв ушымен байланыскан бұлшык ет клеткасы постсинапстык мембранмен капталган.Бұл мембрана бір ерекшелігі белгілі бір медиатормен айланысуга арналган спецификалық касиеті бар рецепторлармен камтамасвз етілген. Бір нерв булшык ет синапсындагы рецептор саны 3-6млн. Осы екі мембрана аркасына синапстык куы болады. Ені 200-500А катты гидратталган гелмен толтырылган Әрбір нейрон 10-20мын синапс тузуге катыса алады. Казіргі көз карастарга сай нерв козудын негізгі медиаторы ацетилхолин норадреналин дофамин серотонин болып таылады.

17.Қаннын формалы элементтеріні. олардын кызметі Қанның құрамы-Плазма мен жасушалардан тұрады (лейкоциттер, эритроциттер мен тромбоциттер). Ол жүрек соғуы әсерімен тамырлар жүйесі бойынша айналады және дененің өзге тіндермен ұйқаспайды. Орташа есеппен, адамның жалпы салмағына шаққанда қанның жалпы үлесі 6,5-7 % құрайды.

Қан плазмасы – құрамында су және басқа да заттар бар (ақуыздар және өзге де қоспалар) бар қанның сұйық бөлімі. Альбуминдер, глобулиндер және фибриноген плазманың негізгі ақуыздары болып табылады. Плазманың 85 % су құрайды. Органикалық емес заттар шамамен 2-3 %; катиондар (Na+, K+, Mg2+, Ca2+) және аниондар (HCO3-, Cl-, PO43-, SO42-). Қан құрамындағы органикалық заттар (шамамен 9 %) құрамында азот бар (ақуыздар, аминоқышқылдар, несепнәр, креатинин, аммиак, пуриндік және пиримидингтік нуклеотидтердің алмасу өнімдері) және құрамында азот жоқ (глюкоза, майлы қышқылдар, пируват, лактат, тер, триацилглицеролы, холестерин) болып бөлінеді. Сонымен бірге, қан плазмасында газдар (оттегі, көмір қышқылды газ) және биологиялық белсенді заттар (гармондар, дәрумендер, ферменттер, медиаторлар) бар.

Эритроциттер (қанның қызыл түйіршіктері) – формалық элементтердің ең көп тараған түрі. Жетілген эритроциттерде ядро жоқ және олардың формасы екі жағынан бүгілген диск тәрізді. Оның тіршілік ұзақтығы 120 күн, бұдан кейін байыр мен көкбаурда бұзылады. Эритроциттерде құрамында темір бар ақуыз бар – гемоглобин. Ол эритроциттердің басты функциясы – газдарды, алдымен оттегі тасымалдауды қамтамасыз етеді. Гемоглобин қанға қызыл түс береді. Өкпеде гемоглобин ақшыл қызыл түсті оксигемоглобинге айналып, оттегіні байланыстырады. Тіндерде оксигемоглобин оттегі шығарып, гемоглобинді қайта қалыптастырады және де қанның түсі қоңырлай бстайды. Гемоглобин тіндерден өкпеге оттегіден басқа карбогемоглобин түріндегі көмір қышқыл газды тасымалдайды.

Тромбоциттер (қан пластиналары) жасушалық мембранамен шектелген сүйек кемігіндегі ірі жасушалар(мегакариоциттер) цитоплазмасының фрагменттері болып табылады. Қан плазмасының ақуыздарымен бірге (мысалы, фибриноген) олар зақымдалған тамырдан ағып жатқан қанның ұюын қамтамасыз етеді, бұл арқылы ол ағзаны қан кетуден сақтайды.

Лейкоциттер (ақ түсті қан жасушалары) ағзадағы иммундық жүйенің бір бөлігі. Олар қан жүйесінен тыс тіндерге шығуы мүмкін. Лейкоциттердің басты функциясы - бөтен денелер мен қоспалардан сақтау. Олар вирустар мен түрлі зиянды заттарды анықтайтын Т-жасушаларды; осы заттарды жоятын антиденелер мен макрофагаларды бөлетін В-жасушаларын қалыптастыра отырып, иммундық реакцияларға қатысады. Қандағы лейкоциттердің саны басқа формалық элементтердеге қарағанда төмен.

Қан қалпына тез келетін тіндер қатарына жатады. Қанның формалық элементтерінің физиологиялық регенерациясы қан жасаушы ағзалары арқылы бұрынғы жасушаларды жою және жаңасын қалыптастыру арқылы жүзеге асырылады. Сүйек кемігі адам мен өзге сүтқөректілердегі негізгі бөлік болып табыады. Адамда қызыл немесе қан жасаушы сүйе кемігі негізінен жамбас сүйектерде және ұзын түтікше сүйектерде орналасқан.