11. Гликогеногенез

Глюкозадан гликогеннің түзілуін-гликогеногенез д.а . организмде глткогеннің 2/5немесе 150г бауыр паренхимсында қор ретінде жиналады. Гликогеннің тағы да 2/5 немесе 150г бұлшық етте қорын түзеді, ұалған 1/5 басқа органдарға жиналады. Көмісулардың қор ретінде сақталуын маңызы бар, себебі оның молекулас үлкен клетканың осмосын өзгертпейді. Қандағы глюкозаның мөлшері азайса , гликоген қоры ыдырап қандағы мөлшерін нормаға айналдырады. Бұл процесс-гликогенолиз д.а

12 Гликогеннің биосинтезі

Бұл көп этапты процесс гликогенсинтетазаның әсерімен өтеді УТФ-Е сы жұмсалады. Гликоген синтезі глюкозаның УДФ- глюкоза түрінде тасымалдануынан басталады. Глюкоза гликогенсинтетаза арқылы гликогеннің қадығының соңғы глюкоза молекуласына жалғасып,полисахарид тізбегін өсіреді. Аминотрансгликозидаза полисахарид тізбегін тармақтайды ,ол полисахарид тізбегінің қысқа фрагмнтін гликогеннің 1 жерден 2ші жерге тасымалдау арқылы іске асырады.

14 Глюкозаның ыдырау жолдары

Глюкозаның 2/3 бөлігі гликолитикалық жолмен жіне 1/3 бөлігі пентозофосфатты жолмен жүреді. Глюкоза тотығуының гликолитикалық жолы анаэробты (оттексіз) және аэробты (оттекті) жағдайда жүреді. Егер глюкозаның тотығуы оттексіз жағдайда жүрсе ,процессті анаэробты гликолиз,деп егер оттек қатысуымен жүрсе аэробты гликолиз деп атайды. Глюкозаның бейорганикалық заттардан түзілуі тек өсімдіктерде күн сәулесі энергиясын сіңіру нәтижесінде жүреді. Бұл энергиялық процесс.

Глюкозаның аэробты жағдайда ыдырауы,реакциялар жүйелігі,физиологиялық маңызы,энергетикалық құндылығы.

15.Шөрнек механизмдері,цитоплазмалық НАДН2 тртығуындағы олардың ролі. Энергиялық байланысы.

Шөрнек механизмдерінің биологиялық ролі-сутегі атомын тасмалдауға қатысады.

Бұл шөрнек механизмі цитоплазмада түзілген цитозольды НАДН2-ні кіші мономерге айналдырады.Шөрнек механизмі цитозольды НАДН2-ден сутегіні бөліп алып,оны кіші мономерге айналдырады.Және де қосымша митохондрияда АТФ молекуласын түзеді.

Аэробты гликолиз кезінде глюкоза тотығады,энергетикалық шығымы 36 молекула немесе 38 молекула АТФ түзіледі. Цитоплазмада 1-сатысында 2 молекула АТФ түзіледі.

16.Глюконеогенез,түзілуге қатысатын заттар , реакцияларының жүру бағыты.Кори циклы жане глюкозо-аланин циклы:физиологиялық маңызы.

Қандағы глюкозаның мөлшері табиғаты көмірсу емес аралық заттардан (ПЖҚ лактат )глюкозаны синтездеп алу процесі глюконеогенез деп аталады.Бауыр глюкозаның қандағы мөлшерін тұрақты болуын реттеп отырады,яғни глюкостатикалық функция атқарады.Осы функцияны глюконеогенез ,гликогеногенез,гликогенолиз қамтамасыз етеді.Қандағы глюкозаны әр түрлі органдар тканьдер өзіне керек мөлшерде алып қалады да сол жерде глюкоза әрі қарай өзгеріске ұшырайды.Глюкозаны көп қолданатын ми ткані.

Клеткаларда,әсіресе қарқынды жұмыс істеп жатқан қаңқа бұлшық еттерінде жинақталатын сүт қышқылы адам ағзасынан шығарылуы керек.Глюкозаның анаэробты дихотомиялық жолмен(анаэробты жолмен) ыдырауы жүріп жатқан клеткалардан лактат қанға түседі.Ары қарай қанның ағынымен лактат бауырға жеткізіледі,бұл жерде ол глюкозаның жаңа түзілуі-глкогеногенез үшін субстрат ретінде пайдаланылады.Бауырда лактатдегдрогназаның ЛДГ 1,2 әсерінен сүт қышқылы алғашында пируватқа дейін тотығады.

Бауырда пируват катаболизімнің ортақ жолдарында жартылай тотығады да,жартылай глюкозаның синтезі үшін пайдаланылады.Глюконеогенез процесінде бауырда синтезделген глюкоза гликоген түрінде жинақталады немесе қайтадан қанға,ары қарай тканьдерге түседі де,метоболитикалық айналымның келесі кезеңдерге қосылады.Осы айналымдардың барлығы Кори циклы(глюкоза-лактатты циклы)депаталады.Кори циклы гипоксия әсерінен болған зақымдалуы бар гомесостазды қалпына келтіру үшінерекше маңызды болып табылады.

Бұлшық ет	Қан	Бауыр
Глюкоза	Глюкоза	Глюкоза
Пируват		Пируват
Лактат	Лактат	Лактат

Кори циклы

Пируваттан глюконеогенездің жүруі анаэробты гликолиз жолдары сиқты,бірақ кері бағытта өтеді.