22. Қалдық азотты құрайтын заттар,химиялық табиғаты қандай заттардың алмасуының соңғы өнімдері. Қалдық азотты анықтаудың маңызы.

Қанның қалдық азоты—бұл плазманың белокты емес заттарының азоты,ол қан сары суы белоктарын үш хлор сірке қышқылымен тұнбаға түсірегнде бөлінеді. Қанның қалдың азоты белокты емес табиғаты бар төмен молекулалы қосылыстар түрінде болады,мочевина азоты,аммиактың,индиканның,нуклеотидтердің,нуклеозидтердің,билирубинның,холинның ж\е т.б.азоты.Қалдық азоттың құрастырушы компоненттері белокты алмасудың соңғы өнімдері болып табылады,сондықтан ағзадан шығарылуы к\к.Бұйректің экскреторлы қызметтерінің бұзылуын анықтау мақсатында ж\е бүйректің жетіспеушілік дәрежесін бағалау үшін немесе буындардың мочевина түзуші қызметін бағалау үшін қанның қалдық азотын ж\е оның жекеленген компоненттерін анықтайды.

1.Қалдық азот-14-25 ммоль\л 2.Мочевина-2,5-8,3ммоль\л 3.Зәр қышқылы- 0,16-0,57 ммоль\л

ерлерде 0,24-0,57 ммоль\л

әйелдерде 0,16-0,40 ммоль\л

4.креатинин

ерлерде 44-100 мкмоль\л

әйелдерде44-88 мкмоль\л

5.Креатин

Ерлерде 15-45 мкмоль\л

Әйелдерде 45-76 мкмоль\л

6.Жалпы билирубин 8,5-20,5 мкмоль\л

тура 25%дейін

емес тура 75-100%

23. Кетон денелерін анықтаудың диагностикалық маңызы.Кетон денелері немесе ацетон денелері — ағзада зат алмасу процессінде пайда болатын органикалық қосылыстар[2]:

ацетон (пропанон) [H3C—CO—CH3]

ацето-сірке қышқылы (ацетоацетат) [H3C—CO—CH2—COOH]

бета-гидроксимай қышқылы (β-гидроксибутират) [H3C—CHOH—CH2—COOH].

Кейбір процесстерде (қантты диабет, тағамда углеводтар кенет азаюы, ысытпа ауруы, ашығу кезінде) ауру адамның қанында, несебінде Кетон денелері көп жиылып, ацетон пайда болуы мүмкін. Ағзада жеткілікті мөлшерде углевод жіберілсе, Кетон денелерінің аса көп құрылуы тежелді. Кетон денелерінің сау ағзаға зияны жоқ, тотығып көмір қышқылы газына және су молекуласына айналады[3].

24. Мочевинаның түзілетін жері, оритин цикл. Мочевинаның ХТЖЗТБМ .Аммиак мынадай катаболитикалық реакциялар кезінде түзіледі:-аминқышқылдарының дезаминденуі,биогенді аминдердің дезаминденуі,пурин негіздерінің дезаминденуі,пиримидиндік негіздердің ыдырауы.Тканьдерде аммиак аммоний иондары түрінде болады,ол аммоний гидроксидінің диссоциациясы кезінде түзіледі және ішкі ортаның рН-ын сілтілік жаққа ауыстырады.Сұйықтықтар мен тканьдердегі аммиактың концентрацисы өте аз.Қалыпты жағдайда қандағы аммиактың мөлшері 24-40мкмоль\л.Аммиактың деңгейі артқан кезде ішкі ортаның рН-ы өзгереді және оның зиянды әсері құсу,естен тану,қалтырау түрінде көрінеді.Сондықтан тканьде аммиакты залалсыздандыру механизмі болады,ол мынадай жолдармен жүреді:

-аммоний тұздарының түзілуімен

-кетоқышқылдардың тотықсызданып аминденуімен

-аминқышқылдардың амидтерінің-аспарагин мен глутамин түзілуімен

-мочевинаның түзілуімен.

Осы механизмдердің көмегімен қанда және тканьде аммиактың концентрациясы өте төмен деңгейде болады.Аммиакты залалсыздандырудың негізгі және маңызды жолы-мочевинаның түзілуі болып табылады.Кребс пен Гензенлейт мочевинаның синтезі циклді процесс және онда орнитин каталитикалық қызмет атқаратынын анықтаған.Сол себепті бұл процесс Кребс-Гензенлейттің орнитинді циклы деп аталады.

25.Несеп қышқылы химиялық табиғаты,тәуліктік бөліну мөлшері,паталогия кезіндегі өзгерісі-пуриндік негіздердің соңғы өнімі. Қалыпты жағдайда нуклопротеиндер құрамында көп тағам қолданғанда зәр қышқыл мөлшері артуы мүмкін. Ал ликемия, полицитемия, гепатит, әсіресе подагра сияқты патология жағдайларда зәр қышқылы мөлшері артады. Хим құрамы: зәр судан және құрғақ қалдықтан турады. Құрғақ қалдық органикалық және биоргани-қ зат/дан тұр. Органикалыққа- зәр қышқ-0,2-1,2 г/тәулік.Мочевина 20-35 Креатин ерлерде1,0-2,0 Әйелдерде 0,8-1,8 Индикан 0,01-0,012 бейорганикалық: натрий-3,6 гт. Калий 1,5-3,2 Магний-0,1-0,2 КАльций-0,1-0,25 Азот-0,5-1,0 фосфор-0,9-1,3