Сурет. Тж арнасының шығысында бақыланатын бөгеуілдердің сипаттамалы осцилограммалары
Екінші топқа жататын бөгеуілдердің әрекеті кезінде осцилографтың экранында бөгеуілдердің жарқылы пайда болады, олардың деңгеймен пайда болу жиілігі әсер етуші тізбекте ауысуы мен таратудың сипатына тәуелді болады. Бұл бөгеуілдердің әсері ТЖ арнасының шығысындағы бөгеуілдердің қосынды деңгейі жеке жағдайларда + 4,34 дБ қатысты деңгейі бар нүктеде (20-25 дБ) мәндеріне дейін ұлғаяды. Ақпаратты беру жүйелерінде ВЧ арналарын қолдануы қажетті және бөгеуілдерге аз уақыттық электрлік үзіліссіздікті тудырып отырады. Басқа да байланыстың сапасы төмендеуі осы үзіліссіздікке тәуелді емес.
Екіншілік ақпаратты таратуда, бірінші және екінші топтық бөгеуілдер айтарлықтай беріліс сапсына зияны болмайды. Бірақта деңгейдің төмендеп, ал ақпаратты беруде екінші топтық бөгеуілдерінен қателіктер де көбірек болады.
Ақпараттың бұрмаланусыз және туралығын төмендететін негізгі факторлардың бірі импульсті бөгеуілдер болып табылады. Осының себебінен беріліс кезінде пайда болатын 20 % қателік осы бөгеуілдердің салдарынан туындайды. Импульстік бөгеуілдердің пайда болу себептерін іздестірулер олардың статистикалық сипаттамаларының сәулеленуімен бір уақытта басталады. Бірақ импульстік бөгеуілдердің пайда болуының кездейсоқ сипатымен магистраль бойынша олардың пайда болу көздерінің алуан түрлілігімен және дайындығымен байланысты қиындықтар сұраққа олардың пайда болу себептері туралы толық анықтықты енгізуге мүмкіндік бермейді. [25, 24] зерттеулері көрсеткендей импульстік бөгеуілдер бір топтың арналарымен тартудың бір ВЧ жүйесінің әртүрлі топтарында бір уақытта пайда болады. Бұл жағдайда ені зерттелетін арнада арналардың әрқайсысында импульстік бөгеуілдер сияқты олардың бір уақытта пайда болу жағдайларын тіркейтін құрылғылар қосылады. Зерттелетіндер ретінде көрші ТЖ (ТЧ) арналары және спектрі бойынша таралғандар таңдалған. импульстік бөгеуілдерді тіркеу 4,34 дБ қатысты деңгейі бар нүктеден 200-400 мВ диапазонында таңдалған.
Әртүрлі ТЖ арналарында импульстік бөгеуілдердің сәйкес келетін сатысы к'=по(п1+ +n2)/(2п1n2) сәйкес келетін, коэффицентімен бағаланған. Мұндағы n1- бірінші арнада тіркелген импульстік бөгеуілдер саны, n2 – екінші арнада тіркелген импульстік бөгеуілдер саны, n0 – бірінші және екінші арнада біруақытта тіркелген импульстік бөгеуілдер саны. Сәйкестік коэффиценті 0≤ к'≤1 , шекте өзгере алады және зерттеулер көрсеткендей к' мәні 0,8-0,9 құрайды.
Көрсетілген нәтижелерден импульстік бөгеуілдердің негізінде шоғырланған сызықты емес тракттағы ВЧ жүйелеріндегі беріліс көзі. Арналардың сапасын бағалау әртүрлі ТЖ арналарындағы бір беріліс жүйесін қолданылуы, сеимпульстік бөгеуілдер пайда болу сәтіндегі байланысы. Екі не бірнеше арналар бойынша жұмыс жасай алатын беру жүйелеріндегі арналарды таңдауын мұндай байланыс кезінде ескеру және қосымша резервті арна құруда қажет.
Импульстік бөгеуілдердің пайда болуының келесі себептері болуы мүмкін. [25, 24]
1. ВЧ беріліс жүйесіндегі шектен тыс жіктеу. Өлшеулер көрсеткендей сызықты күшейткіш трактта жүктеме үлкен амплитудалы импульстік бөгеуілдің пайда болуына алып келмейді. Интенсивті бөгеуілдің ұлғаюына жүктеме күшейткіші екінші топқа жатқызады.
2. Сызықты тракттегі аз уақытты үзілістер [24] есептеулерде көрсеткендей аз уақытты үзілістер сызықты трактте пайда болатын себебі, импульстік бөгеуілдің болу себебі оның әділеті және міндеті. Осыған байланысты импульстік бөгеуіл амплитудасы ақпаратты беру сигнал деңгейінен аспайды.
3. Қорек тіңзбегіндегі үзілістер. Импульстік бөгеуілдерді экспериментті зерттеулер және есептеуі [2] ВЧ жүйесіндегі қорек тізбегіндегі І нашар контактімен туындаған , ТЖ (ТЧ) арнасының шығысында және біріншілік топтық және олардың амплитудалары ақпаратты беру деңгейіндегі жоғарылау реті.
4. Найзағайлы разряд. Найзағаймен бағытталатын кернеудің амплитуданы иммитациялайтын құрылғының көмегімен жасалынған эксперименттер, мысалы, байланыс кабелінің шығысында 2,5 В амплитудалы және ұзақтығы 50 мкс найзағайдың әрекетінен болатын импульс 860 мВ –ке дейін амплитудасы бар импульстік бөгеуілдерді шақырады.
5. Өлшегіш құралдарды қосу. Өлшегіш аппаратураны ұқыпсыз қосқанда импульстік бөгеуілдер көп бөлігі амплитуданы пайдаланады. Мысалы, өлшегіш аппаратураны экрандалған ұя және дужканы сызықты және топтық тракттар импульстік бөгеуілді ТЖ (ТЧ) арнасында 800 мВ амплитудамен шығысында қосылған. Бұл шнур мен экранның дужкаға жиі тиуімен байланысты (экрандалған дужканың конструкциясы).
6. Эксплуатациондық қосылулар. Аппаратураны эксплуатациялау үрдісінде шығатын, әртүрлі қосылудың нәтижесінде импульстік бөгеуілдер пайда болады. Импульстік бөгеуілдер жоғары мәндерге сұлбаның конструктивті кемшіліктерінен АРУ тізбектерінде қолымен қосылу кезінде, сонымен қатар СНК және СГНК генераторлық бағандарын қоректендіретін анодтық РУН – ын қайта қосу кезінде жетеді. Сонымен ТЖ (ТЧ) арнасында генераторлық құрылғыны қайта қосу кезінде 4,34 дБ қатысты деңгейі бар нүктеде 900 мВ – қа дейінгі амплитудасы бар импульстік бөгеуілдер пайда болады.
7. Шамды ауыстыру. Байланыстың жабылу кезінде ғана күшейткіштерде шамды ауыстыру реті бөлінген. Кей кездері осы шарттың орындалмауы кезінде импульстік бөгеуілдің пайда болуын тудырады.
8. Өтпелі өшуліктің төмендеуі. Өтпелі өшуліктің төмендеуі кезінде ВЧ беріліс жүйесінде бір кабельде 43 дБ (норма 61 дБ) параллельді бір арна жүйесінде жоғары қуатты сигнал беру есебінен импульстік бөгеуілдер пайда болады.
9. Күшейткіш құрылғының бұзылуы. Кернеудің рұқсат етілген мөлшерінен көптігі К-24 және К-60 уақыт аралық үзілу - катодты 6Ж1П шамдарында импульстік бөгеуілдер пайда болады.
10. Электр қоректену тізбегінде түйіннің жоқтығы. Бұл қорек көзі импульстік бөгеуіл радиорелейлі байланыс желілерінде, ауыспалы токта рұқсат етілмеген машина агрегаты қолданусыз сыртқы желіде қорек көзі аппаратурасы бөлінген. Осының салдарынан сыртқы бөгеуіл есебінен кернеу ауытқуы салдарынан импульстік бөгеуіл пайда болады.
11. Әртүрлі бағытталған профилактикалық жұмыс. Практикада көрсетілгендей жұмыс істеуші магистральді көп мөлшерде импульстік бөгеуілмен сипатталуы. Кабелдердің параллелді, симметриялылығы, қайта қалпына келтіру жұмыстары, жұмыс істейтін магистральің тығыздығы:
- жұмыс істеу кезінде құралдардың профилактика жасау механикалық құралдармен байланыс орнату уақыты;
- генераторлық құрылғылардың синхронизациясымен байланысты жұмыстар;
Өшеулер АУИП құралымен жасалған импульстік бөгеуілдердің санын көрсетеді, ол магистральдің әртүрлі бөлігінде пайда болуы мүмкін.
7.3 суретте көрсетілген гистограммада тәуліктік жиілікті бөлуде импульстік бөгеуілде магистральдің аймағында пайда болуы.
