Суүнемдеу технологиясы - мақта қозасын жүйек тастап суару

Гүлдеу кезеңінде 1-ші вегетациялық суды гектарына 500 м³/га, ал пісіп жетілу кезеңінде 400 м³/га мөлшерімен жүйек тастап суару тиімділік танытады.

Тиімділіктері:

1. Қолданылып жүрген технологияларға қарағанда 25 пайыз ағын су үнемделінеді.

2. Суару кезеңінде еңбек өнімділігі артады

3. Суару кезінде басқа да агротехникалық шараларды (арамшөптерді отау, мақта қозасы ұшын шырпу, зиянкестерге қарсы биологиялық әдістер) бір мезгілде жүргізуге қол жеткізіледі.

4. Жүйек тастап суару арқылы суарудан кейін жүргізілетін жүйек аралық баптауды қысқартуға қол жеткізіледі.

5. Кейінгі агротехникалық шараларды сапалы жүргізу үшін жүйектердің бір келкі кебуіне жағдай жасайды.

6. Өсімдік бойының биіктігі бір келкі болуы қамтамасыз етіледі.

7. Өнімділігі гектарына 22-23 пайызға артады.

8. Топырақта тиімді ылғалдылық сақталынады.

Оңтүстік Қазақстанның экологиялық жағдайларына байланысты, келіп жатқан суларды, сондай-ақ суды тиімді пайдалану бойынша жаңа стратегиялық жетістіктерді жасап шығаруды уақыт талап етіп отыр

Су тапшылығының өрістеуі, суармалы жерлердегі экологиялық жағдайлардың нашарлауына байланысты, бұл аймақта суүнемдеу технологияларын өндіріске ендіру өте маңыздылық танытады.

Жасап шығарылған суүнемдеу технологияларды өндіріске ендіргенде, суармалы жерлердегі топырақ құнарлылығы артып, өнімділік жоғарылайды, су және жер ресурстары тиімді пайдалыналады, сондай-ақ материалдық шығындар төмендеп, еңбек өнімділігі артады.

Қазіргі таңда облыс көлеміндегі жаңа инновациялық технологияларды өндіріске ендіру бойынша Мақтарал ауданындағы «Кетебай», «Нысан», «Қараша», «Бауыржан» және «Нұралы-жол» сияқты шаруа қожалықтарында ендіріліп, жүргізілуде.

Бұл жаңа технологиялар Түркістан ауданындағы «Тұран» шаруа қожалығында, «Нұр» өндірістік кооперативінде, «Көксарай» ЖШС-нің далалық алқабында ендірілсе, Шардара ауданында «Пернебай және К» және «Құлтөре-Айғожа» атты шаруа қожалықтарының өндірістік алқаптарында ендіріліп, жүргізіліп келеді.

Бұл аталған шаруашылықтар, инновациялық технологиялардың қарқындылығы арқасында әр гектардан 38-43 центнерден биологиялық өнімділікке қол жеткізуде

2.1 Тамшылатып суару ұсыныстары

Тамшылатып суару системасы ең алдыңғы ирригациялық технологияларға жатады.

Бұл суару әдісімен мақта қозасын суғарғанда, өсімдіктің тамыр жаятын топырақ қабатына минералды тыңайтқыштарды ерітілген күйінде сумен бірге бере отырып, өсімдіктің азотты сіңіру тиімділігін арттыруға, минералды тыңайтқыштардың беру мөлшерін 40%-ға азайтуға болады. Кететін ағын судың мөлшерін 50%-ға дейін азайтып , мақта алқаптарын бір келкі суаруға қол жеткізіледі. Қол жұмысын аз пайдаланып, жүйекпен суару кезінде оқ арықтарға, палдарға кететін жерлер (6-7%) үнемдеуге болады.

Институттың мелиорация бөлімінің ғалымдары Израильдің «Нетафим» фирмасымен бірлесе отырып, тамшылатып суару әдісінің ең соңғы үлгідегі жүйелерін тәжірибе жүзінде сынақтан өткізу арқылы тиімділіктерін анықтауда.