Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Тәж.нұсқ ОМФ жаңа Ж.С..doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
10 Мб
Скачать
☆

6. Әдебиеттер:

  1. Бекітілген терминдер сөздігі (15 мынға жуық термин): словарь–

Алматы: Дайк-Пресс, 2009. - 328 б.

  1. Исакова С. С.

Қазақ тілін үйренейік [Медицина саласы қызметкерлеріне аранлған оқу құралы]. Жалғастырушы деңгей / С. С.Исакова - Алматы: Алаш, 2010. - 248 б.

  1. Ермекова, Күпән.

Танымгер 1: Изучаем казахский легко! Учебное пособие / К. Ермекова. - Алматы: Мектеп, 2009. - 191 б.

  1. Қазақ тілін оқыту методикасы / С Рахметова. - Алматы: Ана тілі, 2011. - 184 б. сур.

  2. Қазақ тілінің стилистикасы: учебник / М. Балақаев, Е. Жанпейісов, М. Томанов. - Алматы, 2010. - 255 б.

  3. Құрманбаева, Шынар.

Қазақ тілі: денсаулық сақтау саласына арналған оқу-әдістемелік кешені / Ш. Курманбаева, С. Болатов - Алматы: Қазығұрт, 2010. - 136 б.

  1. Оразымбетова Ғ.Д., Сәлім Е.Қ. Қазақ тілі 2013.- 166 б.

  2. Сәлім, Е. Қ.

Жоғары кәсіби қазақ тілі: учебное пособие. Медициналық және

фармацевтикалық факультет студенттеріне арналған / Е. Қ. Сәлім, Ғ. Д. Оразымбетова, Г.Т.Тастанбекова -Караганд: ЖК Ақ Нұр, 2013. - 150 б.

  1. Суатай С.Қ. Ісқағаздарымен жұмыс. Оқу құралы.-Қарағанды: ЖК

«Ақнұр баспасы», 2013-98 с.

  1. Шәкенов Ж.

Қазақ тіліндегі күрделі сөздер мен күрделі тұлғалар / Ж. Шакенов. -

Алматы: Ана тілі, 2010. - 120 б.

7. Бақылау:

1. Тақырып №28, атауы: Мақсат мәнді сөйлем. Дизайн. Ұлттық киім.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге мақсат мәнді сөйлем, қазақ халқының ұлттық киімдерінің ерекшеліктері, түрлері, пайдалану және тұтыну ерекшеліктері туралы түсінік беру.Тілін дамыту, өз халқынның салт – дәстүрін сыйлауға, құрметтеуге, мақтан етуге тәрбиелеу.

3. Оқытудың міндеттері:

  • Студент білу керек:

- мақсат мәнді сөйлем туралы түсінік

- мақсат мәнді сөйлем жасалу жолдарын

- мәтін мазмұнын;

Студент істей білуі керек:

- мәтінді аудару, мазмұндау, берілген тақырып аясында сұхбаттасу, мәтін

бойынша сұрақ құрастыру, сұрақтарға жауап беру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1.Мақсат мәнді сөйлем.

2.Мақсат мәнді сөйлем жасалу жолдарын

3. Дизайн. Ұлттық киім.

5. Сабақ беру және оқыту әдістері: түсіндіру әдісі, жаттығу әдісі, ізденіс әдісі, ойын әдісі, жобалау әдісі

ежелгі дәстүр – древняя традиция

сыртқы киімдер – верхняя одежда

сәнді – модный

салтанатты – торжественный

шапан – чапан

жейде – рубашка

орамал - платок

шалбар, сым – брюки

ерлердің – мужской

әйелдердің – женский

тымақ - ушанка

тон, ішік – шуба

Мақсат мәнді сөйлем....+у үшін тіркесі және қимыл етістігінің барыс септігінде қолданылуы және т.б. тәсілдер арқылы жасалуы.

Ұлттық киім.

Киім адам денесін ауа райының, қоршаған ортаның зиянды әсерінен қорғайтын бұйым. Олардың бәрі де адамдардың ақыл-ойы мен эстетикалық талғамының, еңбегінің жемісі. «Адам көркі – шүберек, ағаш көркі - жапырақ»

Ұлттық киім дегеніміз не? Ол –белгілі бір халықтың киімі. Қазақ халқының ұлттық киімдерін сонау ХІХ – ғасырдың басында тарихшылар Бартольд, одан кейін Потанин және Ш. Уәлихановтар зерттеген.Қазақы киім – көненің көзі. Қазақ халқының ұлттық киімдерін тіккенде климаттық жағдайларды ескеріп, ежелгі дәстүрлер бойынша сәндеп тіккен. Қазақтарда ішкі, сыртқы, бір киер, салтанат киімдері болады. Біркиер киім қымбат матадан тігіледі. Той думандарға барғанда, жат елге іс сапарға шыққанда киетін сәнді киім болған. Салтанатты киімді барқыттан, жібектен тігіп, құндыз, кәмшат терілерін қолданған. Ішкі киімдер: көйлек, желет, кәзекей; сыртқы киімдер: шапан, кеудеше, тон жатады. Қазақ әйелінің ұлттық киімі: көйлек, камзол, кимешек, тақия, сәукеле, кебіс, мәсі. Әйел киімдері әшекей, ажар жағынан ел салты бойынша төрт топқа арналып тігілген. Бас киімдері: үкілі тақия, сәукеле, бөрік, тымақ. Әжелер бастарына кимешек киген. Зергерлік бұйымдардан білезік, алқа, сырға, шолпы таққан. Ерлер киімдерінің ең қымбаттысы — аң терісінен істелген ішіктер. Шапан көбінесе жүн тартылып бидайланып тысталған. Мұндай шапанды «сырмалы шапан» деп атаған. Тон көбінесе иленген күздік қой терілерінен тігіледі.

Мәтін тапсырмалары

1-тапсырма. Мәтінді оқып аударыңыз.

2-тапсырма. Сұрақ құрастырып, жұбыңыздан жауап алыңыз.

3-тапсырма. Кестені толтырыңыз.

Киім түрлері

№

Түрлері

Атауы

11

Сырт киімдер

22

Ерлердің бас киімдері

33

Әйелдердің бас киімі

Қазақтың ұлттық киімдеріне зерттеу жүргізген И.В.Захарова мен Р.Р.Ходжаева ер адамдардың бас киімдерін 6 топқа бөледі. Олар мынандай:

1. Дөңгелек, жеңіл, өзін сырып, кестелеп матадан тіккен және қалпақ, тымақ астынан киетін кішігірім баскиім – тақия.

2. Матадан тігілген кішкентай, етегі терімен көмкерілген баскиім – төбетей.

3. Киізден тігілген баскиім – қалпақ.

4. Қалың матадан тігілген башлық (күләпара). Күлә» парсы тілінен аударғанда баскиім деген мағынаға ие.

5. Тері қапталған жылы баскиім – бөрік.

6. Аң терісінен жасалып, суықта киетін баскиім – тымақ.

Қазақ әйелдері жасы мен отбасы жағдайына байланысты өзіндік ерекшелігі бар баскиімдер киген. Олардың жазғы, қысқы түрлері болады. Әйелдердің негізгі баскиімдері: бергек, бөрік, жаулық, желек, жырға, кимешек, күндік, орамал, қарқара, сәукеле, тақия, шәлі (жібек, шілтер, оюлы т.б.).

1-жаттығу.Мәтіндегі етістіктерді қатыстырып, бес мақсат мәнді сөйлемдер құраңыз.

2-жаттығу.Ұлттық киімнің бір түрін сипаттап жазыңыз.

3-жаттығу. Мәтінді қазақ тіліне аударып, ат қойыңыз.

Күйеу киімі – одежда жениха. Жених, отправляющийся за невестой, обьязательно должен одеться особенно нарядно, чтобы встречающие женщины и девушки могли безошибочно его определить. По обычаю одежда жениха отличается от одежды жигитов, сопровождающих его. На головной убор «бөрік» он прикрепляет « үкі» ( перья филина), сапоги одевает на высоких каблуках , на плечи накидывает красный чапан. Жених надвигает « бөрік» на глаза и ведет себя очень скромно, всем своим видом показывая почтительность, а в противном случае ему придется платить штраф, или его поднимут на смех. Это традиция аула.