6. Әдебиет:
Бекітілген терминдер сөздігі (15 мынға жуық термин): словарь–
Алматы: Дайк-Пресс, 2009. - 328 б.
Исакова С. С.
Қазақ тілін үйренейік [Медицина саласы қызметкерлеріне аранлған оқу құралы]. Жалғастырушы деңгей / С. С.Исакова - Алматы: Алаш, 2010. - 248 б.
Ермекова, Күпән.
Танымгер 1: Изучаем казахский легко! Учебное пособие / К. Ермекова. - Алматы: Мектеп, 2009. - 191 б.
Қазақ тілін оқыту методикасы / С Рахметова. - Алматы: Ана тілі, 2011. - 184 б. сур.
Қазақ тілінің стилистикасы: учебник / М. Балақаев, Е. Жанпейісов, М. Томанов. - Алматы, 2010. - 255 б.
Құрманбаева, Шынар.
Қазақ тілі: денсаулық сақтау саласына арналған оқу-әдістемелік кешені / Ш. Курманбаева, С. Болатов - Алматы: Қазығұрт, 2010. - 136 б.
Оразымбетова Ғ.Д., Сәлім Е.Қ. Қазақ тілі 2013.- 166 б.
Сәлім, Е. Қ.
Жоғары кәсіби қазақ тілі: учебное пособие. Медициналық және
фармацевтикалық факультет студенттеріне арналған / Е. Қ. Сәлім, Ғ. Д. Оразымбетова, Г.Т.Тастанбекова -Караганд: ЖК Ақ Нұр, 2013. - 150 б.
Суатай С.Қ. Ісқағаздарымен жұмыс. Оқу құралы.-Қарағанды: ЖК
«Ақнұр баспасы», 2013-98 с.
Шәкенов Ж.
Қазақ тіліндегі күрделі сөздер мен күрделі тұлғалар / Ж. Шакенов. -
Алматы: Ана тілі, 2010. - 120 б.
7. Бақылау: Тест.
1. Тақырып №20, атауы: Дәрумендер.
2. Мақсаты:Тақырыпты пайдалана отырып, сауатты жазуға дағдыландыру, сөздік қорын молайту,кәсіби сөз мағыналары мен салалық терминдер ұғымын түсініп қолдану.
3. Оқытудың міндеттері:
Студент білу керек:
- дәрумендерді;
- сабақтың тақырыбы бойынша мәтін мазмұнын;
- тақырып бойынша жаңа сөздерді.
Студент істей білуі керек:
- мәтінді аудару, мазмұндау, берілген тақырып аясында сұхбаттасу,
- мәтін бойынша сұрақ құрастыру, сұрақтарға жауап беру.
4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
1. Дәрумендер
2. Дәрумендер түрлері
5. Сабақ беру және оқыту әдістері: ақпараттық әдіс, түсіндіру әдісі, жаттығу әдісі, ойын әдісі.
Жаңа сөздер мен сөз тіркестерін оқып, жаттап алыңыз.
Ерекше - особый Қалыпты - нормальный Жеткіліксіз - недостаточно Қорғаныш - защита Алабұға - окунь Шаршау - усталость, утомляться |
Жүйкесі тозу - повышенная нервозность Ашуланшақтық-вспыльчивость, раздражительсноть Өнімдер -продукты Құрамы -состав ұнтақ- порошок |
Дәрумендер
Дәрумендер - ерекше органикалық заттар. Адам олардың аз мөлшерін ғана пайданалады. Бірақ дәруменсіз біздің ағзамыздағы мүшелердің қалыпты жұмыс істеуі мүмкін емес. Дәрумендер ағза үшін қажетті зат, ол адамның дене және ой еңбегін артырады, оның өсуі мен дамуын, ауруға қарсы тұруын қамтамасыз етеді. Тағам құрамында дәрумендер жеткіліксіз болса, ағзаның жұмысы нашарлап, адам ауруға шалдығуы мүмкін.
Дәрумендер өсімдік пен мал өнімдерінен алынатын азық-түліктерде болады. Адам әр түлі тағам ішу арқылы өзіне қажетті дәрумендерді алып отырады. Дәрумендер латын алфавитіндегі А, В, С, Д және т.б. әріптермен белгіленеді.
А дәрумені ағзаның өсуі дамып жетілуіне әсерін тигізеді. Ол-дененің қорғаныш қасиетін арттырады, көздің көргіштін жақсартады, теріде зат алмасуды реттеуге қатысады. А дәрумені треска балығының бауырында, теңіз алабұғасында, сары майда, сәбізде көп кездеседі.
В дәруменінің түрлері өте көп. В1, В2, В6, В12, В15. Сондықтан оларды В дәрумендер тобы деп айтады. Олар нанда, жемістерде және әсіресе ашытқыда болады. В дәрумендерінің тобы бұлшық ет пен жүйке жүйесінің жұмысына әсер етеді. Бұл дәрумен жеткіліксіз болса адам тез шаршайды, жүйкесі тозады, ашуланшақ болады. В12 дәрумені жетіспесе қан аздық ауруының тууына себеп болады. В15 дәрумені жүрек, қан тамырларының жұмысына және бауырдың ауруына әсер етеді.
С дәрумені ағзаның түрлі жұқпалы ауруларға қарсы тұруын арттырады. Бұл дәрумендер ағзада жеткілікті болу үшін көкөністер мен жемістерді, ашыған қырыққабатты тағамға көбірек пайдаланған жөн.
Д дәрумені денемізде күн сәулесінің әсерімен түзіледі. Бұл дәруменнің жетіспеуінен жас нәрестелер мешел ауруымен ауырады. Ал дайын дәрумендер таблетка, драже, ұнтақ т.б. қалыптарда дәріханаларда сатылады.
1-тапсырма.Мәтінді мазмұндаңыз.
2-тапсырма.Сұрақтарға жауап беріңіз.
1) Дәрумен деген не?
2) Дәрумендердің түрін атаңыз.
3) Дәрумендер қалай белгіленеді?
4) Дәрумендер жайында науқасқа кеңес беріңіз.
5)Ұлттық тағамдар жайында өз ойыңызды айтыңыз.
3-тапсырма.Көп нүктенің орнына тиісті мезгіл үстеулерін қойып, сөйлемдерді жазыңыз.
1.Науқасты ... оңаша ұстау керек. 2.Ол ... ауруханада кезекшілікте болды. 3. ... тұмау індетінен сақтану жұмыстары жүргізілді. 4.Бас сақинасымен ауырғанда ... дәрі ішті.
1-жаттығу.Сөздер мен тіркестерді пайдаланып сөйлем құрастырыңыз.
Мал өнімдері, өсімдік, қалыпты тіршілік, жүрек қызметі, көмірсу, зат алмасу, тез шаршау, дәрумендердің жетіспеуі, ағза, көз жанары нашарлау.
2-жаттығу. Суретте жазылған дәрумендер қандай жеміс-жидектерге тән екенін ажыратып, сұхбат әзірлеңіз.
3-жаттығу. «Дәрумендер» туралы ертегі құрастырыңыз.