- •Перыядызацыя бел.Літ.Хх ст.
- •2. Агульная характарыстыка “нашаніўскага” перыяду. Роля газеты “Наша Ніва” у станаўленни бел. Літ-ры.
- •3. “Нашаніўская” крытыка. Палуян, Багдановіч, Ластоўски, Навіна – даследчыкі і тэарэтыкі нац. Літ-ры
- •4. Станаўленне нац. Эпўчнай традыцыі. Тэматычная, жанравая шматстайнасць апавядання пач. 20ст.
- •5. Шматрграннасць творчай асобы к. Каганца. Камедыя “Модны шляхцюк” як адметная з’ява ў гісторыі бел. Драмат.
- •6. Міні-партрэты “нашаніўцаў”: г.Леўчык, з.Верас, а.Гурло, к. Буйло
- •7. Жыццёвы і творчы шлях Ядвігіна ш. Зварот письменника да розных жанравых форм.
- •8. Раман Ядвігіна ш “Золата”.
- •9. Асоба Цёткі (Алаізы Пашкевіч). Пераемнасць літ. Традыцый у творчасці пісьм.
- •10. Праблемна-тэматычнае, жанравае наватарства паэзіі і прозы Цёткі.
- •11. Уклад Уладзіслава Галубка ў развіццё беларускай драматургіі і тэатра. Жанравая спецыфіка п’ес пісьменніка.
- •14.Францішак Аляхновіч і станаўленне нацыянальнага тэатра і драматургіі.
- •12.Тэматыка драматычных твораў Уладзіслава Галубка. Аналіз п’есы на выбар (“Пісаравы імяніны”, “Суд”, “Пан Сурынта”, “Ганка”).
- •13.Перыпетыі жыццёвага і творчага шляху Францішка Аляхновіча. Кніга “у кіпцюрох гпу” як прысуд таталітарызму.
- •15. Месца Вацлава Ластоўскага ў культурна-грамадскім жыцці пачатку хх ст. Творчыя набыткі пісьменніка.
- •16. Мастацкая інтэрпрэтацыя мінулага ў творах Вацлава Ластоўскага. Цэласны аналіз аповесці “Лабірынты”.
- •49.Уклад Алеся Гаруна ў развіццё беларускай літаратуры. Творчая гісторыя, кампазіцыя кнігі “Матчын дар”. Тэма радзімы і чужыны ў лірыцы пісьменніка.
- •17. Ідэя нацыянальнага адраджэння ў паэзіі Янкі Купалы 1900–1920-х гг. Скразныя вобразы ранняй лірыкі пісьменніка.
- •18. Ліра-эпас Янкі Купалы: праблемны змест, жанры. Аналіз паэмы на выбар.
- •19. Сацыяльная і філасофская праблематыка паэмы Янкі Купалы “Адвечная песня”. Спалучэнне бытавога і ўмоўна-сімвалічнага планаў у творы.
- •20.Сімвалічная шматзначнасць паэмы Янкі Купалы “Сон на кургане”. Сон як мастацкі прыём.
- •23. Купала – драматург. Праблематыка, вобразы персанажаў у п’есе Янкі Купалы “Паўлінка”. Сцэнічная гісторыя Купалавых твораў.
- •21. Рэалістычна-бытавы і ўмоўна-рамантычны планы дзеяння, вобразы-сімвалы ў драме Янкі Купалы “Раскіданае гняздо”.
- •22. Час і месца дзеяння ў п’есе Янкі Купалы “Тутэйшыя”. Сістэма вобразаў. Сутнасць трагедыі “тутэйшасці”.
- •24. Вехі жыцця і творчасці Якуба Коласа. Тэмы, матывы, вобразы кнігі “Песні-жальбы”. Спецыфічныя рысы мастакоўскай індывідуальнасці (параўнаць з Купалам).
- •25.“Новая зямля” Якуба Коласа як энцыклапедыя народнага жыцця. Праблемы зямлі і волі ў творы.
- •26.Пошукі Сымонам свайго месца ў жыцці. Мастацкая функцыя ўстаўных навел і лірычных адступленняў у паэме Якуба Коласа “Сымон-музыка”.
- •27.Станаўленне Якуба Коласа-празаіка. “Казкі жыцця” як жанр.
- •28.Апавяданні Якуба Коласа 1920-х гг. (“Сяргей Карага”, “Крывавы вір”, “Туды, на Нёман!”, “Балаховец”). Палемічная скіраванасць твораў супраць тагачасных літаратурных канонаў.
- •29.Інтэлігенцыя і народ у трылогіі Якуба Коласа “На ростанях”. Духоўныя пошукі Андрэя Лабановіча.
- •30. Нетрадыцыйнасць постаці Максіма Багдановіча ў беларускай літаратуры.
- •31.Кніга “Вянок” Максіма Багдановіча. Класічныя формы ў творчасці паэта.
- •32. Максім Багдановіч – крытык і даследчык літаратуры. Змест артыкулаў “Глыбы і слаі”, “За тры гады”, “Забыты шлях” (на выбар).
- •33.Гісторыя стварэння і выдання, кампазіцыя кнігі “Вянок” Максіма Багдановіча.
- •35. Зборнік прозы Максіма Гарэцкага “Рунь” у кантэксце нацыянальнага эпасу пачатку хх ст. Навізна тэматыкі і праблематыкі ранніх твораў пісьменніка.
- •36. Першая сусветная вайна ў лёсе і творчасці Максіма Гарэцкага. Гуманістычны пафас твораў “На імперыялістычнай вайне”, “Літоўскі хутарок”, “Генерал” і інш.
- •39. Жыццё беларускай вёскі ў аповесці “Ціхая плынь”. Тыповасць лёсу галоўнага героя. Майстэрства псіхалагічнага аналізу ў творы.
- •37. Шлях героя-інтэлігента да народа (на прыкладзе твораў Максіма Гарэцкага “у лазні”, “Роднае карэнне”, “у чым яго крыўда?”, “Меланохолія”). Драматызм духоўных пошукаў герояў пісьменніка.
- •38. Філасофская праблематыка аповесці “Меланхолія”. Характар светаадчування, духоўныя пошукі Лявона Задумы. Асаблівасці кампазіцыі.
- •45.Грамадска-палітычная атмасфера 1920–1930-х гг. І творчасць Змітрака Бядулі (на прыкладзе аповесці-казкі “Сярэбраная табакерка”).
- •40. Адлюстраванне паслярэвалюцыйнай рэчаіснасці ў аповесці Максіма Гарэцкага “Дзве душы”. Інтэлігент Абдзіраловіч і яго пазіцыя. Вобразы прадстаўнікоў розных грамадска-палітычных арыентацый.
- •41. Праблематыка, жанравая спецыфіка, ідэйна-сэнсавы змест “Сібірскіх абразкоў” Максіма Гарэцкага.
- •42.Ранняя творчасць Змітрака Бядулі. Аналіз твораў (на выбар) з кнігі “Абразкі”. Прыёмы імпрэсіянісцкага пісьма ў творах.
- •43.Змітрок Бядуля – апавядальнік. Майстэрства пісьменніка ў стварэнні чалавечых характараў (на прыкладзе апавяданняў “На каляды к сыну”, “Пяць лыжак заціркі”, “Велікодныя яйкі”,“Умарыўся” і інш.).
- •50.Агульная характарыстыка прозы і драматургіі Алеся Гаруна. Аналіз твора на выбар. Шлях вяртання імя і творчасці пісьменніка ў літаратуру.
- •4. Псіхалагічнае апвяданне -- трыпціх “п’ера і Каламбіна” (1918).
- •44.Творчасць Змітрака Бядулі 1920–1930-я гг. Гісторыя напісання, праблематыка аповесцяў “Салавей”, рамана “Язэп Крушынскі”.
- •48.Раман Цішкі Гартнага“Сокі цаліны”. Вобраз прафесійнага рэвалюцыянера Рыгора Нязвычнага ў творы.
- •46.Паэзія Цішкі Гартнага: пафас, стылявыя асаблівасці (зборнікі “Песні”, “Песні працы і змагання”, “Урачыстасць”).
- •47.Апавяданне ў творчасці Цішкі Гартнага. Спроба стварэння вобраза актыўнага героя (апавяданні “Трэскі на хвалях”, “Чырвонаармеец Панкел Ліпа”, “Прысады”, “Гаспадар”, інш.).
20.Сімвалічная шматзначнасць паэмы Янкі Купалы “Сон на кургане”. Сон як мастацкі прыём.
“Сон на кургане” лічыцца самай складанай сярод паэм Я.К. Па жанравых асаблівасцях гэта таксама драматычная паэма. У творы шырока выкарыстаны сімвалы і алегорыі, таму твор называюць сімвалічна-алегарычным.
П.Васючэнка гаворыць пра сінкрэтызм “Сну на кургане”: “поруч з “сапраўднымі” сімваламі – простыя алегорыі, метафары, поруч з фантасмагорыяй, містыкай – звыклыя, прыземленыя рэаліі”.
Г. Тычко гаворыць, што змест паэмы значна шырэйшы за рэалістычны. Гэта “глыбока філасофскі твор”, у якім – паэтаў “роздум над гістарычным лёсам народа, яго прарокаў і Радзімы”. Прычым, у паэме гучаць матывы, сустракаюцца вобразы, вядомыя з Купалавай адраджэнцкай лірыкі.
Паэма складаецца з 4 абразоў: “У пушчы”, “На замчышчы”, “Пажарышча”, “У шынкоўні”. Рэалістычны змест абразоў акрэсліваецца канкрэтнымі падземі: галоўны герой заблудзіўшы ў лесе засынае на кургане, яму сніцца сон, у якім ён шукае скарб. У рэалістычныя падзеі ўрываецца алегорыя, таямнічасць і сімволіка.
Адразу паўстае пытанне: калі заканчваецца сон Сама? Купала не вызначае канкрэтных межаў сну. Даследчыкі прапануюць некалькі варыянтаў: Сам прачынаецца ў другім абразе, убачыўшы пажар у роднай вёсцы; у апошнім, калі бачыць замерзлую жанчыну ў карчме – сваю жонку; або ён наогул не прачынаецца.
Сон гэта мастацкі прыём, які дазваляе зрушыць героя, перавесці яго з рэальнай прасторы ў прастору сімвалічную. З іншага боку сон – мае таксама сімвалічны падтэкст – гэта гістарычнае бяспамяцтва, ў якім знаходзіцца беларускі мужык. Сам блудзіць вакол кургана, (а ў Купалы курган гэта заўсёды “памятка дзён, што ў нябыт уцяклі”, увасабленне гісторыі, мінуўшчыны) шукае свой дом, сваю бацькаўшчыну і замест таго, каб звярнуць увагу на курган, на карані сваі, на сваю гісторыю, засынае на ім. Кружэнне Сама нагадвае нечым адвечнае кола жыцця, у якім знаходзіцца Мужык і з якога не можа вырвацца.
Хто такі Сам? У першапачатковых накідах твора герой названы Світавід ці Славіра з мэтай супрацьпаставіць “светлага” героя Чорнаму, з якім сутыкаеццастаноўчы герой на замчышчы. Але відавочна, што Сам не носьбіт абсалютнага дабра, ён не ідэальны. Але ён індывід, які адчуў, што сам можа здабыць ісціну, праўду. Імя падкрэслівае і адзіноту галоўнага героя, неразуменне яго людзьмі, што мы бачым у абразе “Пажарышча”. У вобразе Сама выявіліся традыцыйныя рысы рамантычнага героя, расчараванага ў людзях індывідуаліста, якога грамадства не разумее і які сам часам пагарджае людзьмі:
Сам шукае скарб. Гэта яшчэ адзін шматсэнсавы сімвалічны вобраз. Скарб – гэта і матэрыяльнае багацце, і будучыня народа, лепшая яго доля, духоўнае багацце. Чорны, які ахоўвае замчышча са скарбам, відаць, увасабленне Зла і Цемры, увасабленне рэакцыйнага пачатку ў жыцці, у прачытанні М.Арочкі – гэта самадзяржаўе.
Сам спрабуе розныя шляхі для пошуку скарба. Спачатку гэта шлях да замчышча. Які скарб можа быць на замчышчы? Панскі! Калі гэта скарб духоўны, ці зразумее селянін, народ панскую, напрыклад, культуру? Не. Калі гэта скарб матэрыяльны, дык ён уяўляе сабой крывавае золата. Залатыя манеты Чорнаму прымусова аддаюць Таварышы відмаў – алегарычныя вобразы прадстаўнікоў з народа.
Далейшы шлях прыводзіць Сама на пажарышча роднай вёскі. Традыцыйная сімволіка вобраза пажару – гэта рэвалюцыя. Можа рэвалюцыйны шлях прывядзе Сама да шчасця, адкрые ісціну? Наўрад ці. Бо ў гэтым абразу мы бачым жахлівыя наступствы пажару – пажарышча. Абсурднасць падзей падкрэсліваецца сімвалічнымі сцэнамі: разладжанае пажарам вяселле і абсурднае вяселле звар’яцеўшай жанчыны і падлетка; прыход сляпой на пажарыша, якая, не маючы вочай, больш чым хто адчувае,што ў свеце нешта робіцца не так і інш.
У 4-м абразку Сам, пасталеўшы, пасля высылкі, з’яўляецца ў карчме з лірай у руках (у гэтым таксама бачыцца сімволіка). Ці знайшоў ён шляхі да будучыні народа? Адказ гучыць у песні Сама. Купала развенчвае рамантычныя спадзяванні на чаканне народам Прарока, які выведзе народ да лепшай долі. Сам, які паспрабаваў вылучыцца з масы не змог стаць Прарокам, бо сустрэў надта многа перашкод і ў першую чаргу непрыняцце яго самім народам.
П.Васючэнка выказвае думку, што Сам усё ж такі знаходзіць скарб у фінале твора. Замерзлая жанчына ля карчмы гэта жонка Сама і маці яго ўжо дарослага сына. Яднанне сям’і, сустрэча з маці (а маці ў Купалы – гэта заўсёды і радзіма) дапускаюць думку, што доля і шчасця народа хаваецца не ў далёкіх заклятых скарбах, а ў шанаванні сваёй бацькаўшчыны, саіх каранёў, саёй гіторыі, што схавана ў курганах.
