43.Змітрок Бядуля – апавядальнік. Майстэрства пісьменніка ў стварэнні чалавечых характараў (на прыкладзе апавяданняў “На каляды к сыну”, “Пяць лыжак заціркі”, “Велікодныя яйкі”,“Умарыўся” і інш.).

Раннім апавяданням Бядулі ўласціва высокамастацкае спалучэнне падзейнасці з пачуццёва багатым і абвостраным унутраным светам чалавека.

Герой многіх апавяданняў, як і абразкоў Бядулі, не падобны на іншых, ён не прымае аднастайнае нуднае будзённае жыццё. Такімі з’яўляюцца героі апавяданняў “Бондар” і “Велікодныя яйкі”: лепшы бондар у ваколіцы Даніла ў першым і васьмігадовы сялянскі хлопчык Сцяпан, які на дзіва і на бяду маці здольны да малявання і гэтаму занятку прысвячае ўвесь свой час, – у другім апавяданні. Канфлікт паміж рамантычнымі героямі апавяданняў Бядулі і рэчаіснасцю нярэдка вырастае ў трагічны. Так, бондар, мастацтва якога не зразумела багатая пані (а ён ускладаў на яе вялікія надзеі, верыў, што толькі яна, адукаваная, здолее ўбачыць у ім не проста рамесніка, але мастака), перастае займацца любімай справай, ідзе ў карчму і ў выніку, у галечы і без любімага занятку, памірае.

Бядуля не абыходзіць увагай цяжкае бяспраўнае жыццё народа (апавяданні “Маленькія дрывасекі”, “Пяць лыжак заціркі”, “Дванаццацігоднікі”). У гэтых (і не толькі!) апавяданнях пісьменнік схіляецца да рэалістычных сродкаў узнаўлення жыцця.

Бядуля не толькі спачувае простаму чалавеку, селяніну. Ён патрабавальна ставіцца да свайго героя. Высмейвае яго недахопы, часам бяскрыўдна, а часам і з’едліва (напр., у апавяданнях “Як у Бібліі”, “На каляды к сыну”, “Ашчаслівіла”, “Гора ўдавы Сымоніхі” і інш.).

Многія раннія апавяданні Бядулі афарбаваны мяккім гумарам, што надае творам адметнасць, робіць іх запамінальнымі. Гумар адчуваецца і ў вядомым “Пяць лыжак заціркі”, і ў апавяданні “Летапісцы”, калі перад чытачом паўстае карціна: дзед падымае малога ўнука ўночы, каб напісаць сыну (той з’ехаў на заробкі, а яго жонка крыўдзіць старога бацьку). Каб заахвоціць хлопчыка, дзед дорыць яму свістульку. І вось ноччу, калі дзеду хочацца хутчэй выказаць свой боль і скаргу ў пісьме да сына, хлопчыку з такой жа вялікай сілай карціць свіснуць у новую свістульку. Для гэтых, як і многіх іншых апавяданняў, характэрна псіхалагічная дакладнасць кожнай дэталі, глыбіня разумення чалавечага характару.

Апавяданням канца 1920 – 30 гг. Бядулі ўласціва сацыялагічная і мастацкая спрошчанасць. Творы “Фрося”, “Жалейка”, “Тры крыжыкі”, “Дэлегатка” і інш. уяўляюць сабой па-мастацку афарбаваную ідэалогію.

У канцы 1930-х гг. назіраецца ажыўленне ў літаратурнай дзейнасці Бядулі. Яго ўвагу прыцягвае алегорыя, іншасказанне. У 1940 г. празаік напісаў свой лепшы твор апошніх гадоў жыцця і наогул апошні ў яго жыцці: аповесць-казку “Сярэбраная табакерка”.

50.Агульная характарыстыка прозы і драматургіі Алеся Гаруна. Аналіз твора на выбар. Шлях вяртання імя і творчасці пісьменніка ў літаратуру.

Драматургія А. Гаруна.

Да драматургічнай спадчыны А. Гаруна адносіцца яго зборнік п’ес для дзяцей “Жывыя казкі”, выдадзены ў 1920 годзе, а таксама абразок “Датрымаў характар”, што быў надрукаваны ў 1920 г. у “Зборніку твораў для дзіцячага тэатру”.

У зборнік “Жывыя казкі” ўвайшлі тры п’есы: “Хлопчык у лесе”, “Шчаслівы чырвонец” і “Дзіўны лапаць, або Не ўсё тое порах, што ў пораху ляжыць”. У драматургічных творах Гарун пераканаўча раскрывае дзіцячыя характары, па-мастацку раскрывае свет дзіцячых уяўленняў, паказвае іх уцехі, гульні. Асаблівасцю гэтых твораў з’яўляецца спалучэнне народнай казачнай фантастыкі з творчай фантазіяй аўтара. П’есы Гаруна скіраваны на тое, каб выхаваць у дзяцей прынцыпы справядлівасці, непрымірымасці да падману, фальшы. П’есы прызваны выхоўваць будучага грамадзяніна Бацькаўшчыны, які арыентуецца на дабро, справядлівасць, хараство. Даматургія Гаруна была таксама працай на адраджэнне Беларусі.

Проза А. Гаруна.

У празаічнай спадчыне А. Гаруна 7 апавяданняў. Кожнае з іх можа быць асобным кірункам у развіцці беларускай літаратуры: настолькі яны разнастайныя ў стылявых і жанравых адносінах.