Çəkişən tərəflərin məhkəmədə bərabərliyi

Bir şəxs Ömərə həzrət Əlidən (ə) şikayət etdi. Hansı ki, Əmirəl-mö’minin (ə) bir guşədə əyləşmişdi. Ömər həzrətə dedi: “Ey Əbəl Həsən! Qalx, səndən şikayət edənlə yan-yana dayan.” Həzrət qalxıb həmin adamla yanaşı dayandı. Onlar söhbətə başladılar və nəhayət kişi öz iddiasından əl çəkdi. Əmirəl-mö’minin qayıdıb yerində əyləşdi.

Ömər Əmirəl-mö’mininin (ə) rənginin dəyişdiyini görüb soruşdu: “Ey Əbül Həsən! Nə üçün halın dəyişdi? Yoxsa baş verən səni narahat etdi?” Həzrət buyurdu: “Bəli.” Ömər dedi: “Nə üçün?” Həzrət buyurdu: “Məni iddialı tərəfin hüzurunda “ya Əli” yox, “ya Əbəl Həsən” deyə çağıraraq onunla yanaşı dayandırıb alçaltdın.” Ömər həzrəti qucaqlayıb alnından öpdü və dedi: “Atam sənə fəda olsun! Allah sizin vasitənizlə bizi hidayət etdi, sizin vasitənizlə bizi qaranlıqdan işığa çıxardı.”⁴⁴⁷

Dolanışıqda qənaət

İbn Şəhri Aşub “Mənaqib” kitabında yazır: Əmirəl-mö’minin Cəməl savaşından sonra Kufəyə dönmək istədikdə Bəsrə xalqı ilə görüşüb buyurdu: “Ey bəsrəlilər! Nə üçün məndən razı deyilsiniz? And olsun Allaha, əynimdəki köynək və ridanı ailəm toxuyub. Mənə nəyi eyib tutursunuz? And olsun Allaha, (həzrət əlindəki pul kisəsini göstərdi) bu Mədinədəki məhsulumun qazancındandır. Əgər dediklərimdən savayı bir şeyim olsa, Allahın yanında xəyanətkaram!”⁴⁴⁸

Səxavət

Şə’bi deyir: Uşaqlıq vaxtı yaşıdlarımla Rəhbə məntəqəsinə getdik. Gördüm ki, Əli qızıl-gümüş yığınının üstündə dayanıb adamları qovur. Sonra həmin xalq arasında bölüb, özünə heç nə götürmədi. Mən atamın yanına qayıdıb dedim: “Ey ata! Mən bu gün dünyanın ən üstün, ya da ən ağılsız adamını gördüm!” Atam dedi: “O kimdir?” Dedim: “Əmirəl-mö’minin Əlini gördüm.” Əhvalatı atama danışdım. Atam dedi: “Ey oğlum! Sən insanların ən yaxşısını görmüsən.”⁴⁴⁹

Dünya malına rəğbətsizlik

Zazan deyir: “Mən Qəmbərlə birlikdə Əlinin xidmətinə gəldim. Qəmbər dedi: “Ayağa qalx, ya Əmirəl-mö’minin! Mən sizin üçün bir şey gizləmişəm.” Əmirəl-mö’minin buyurdu: “Nə gizləmisən?” Dedi: “Mənimlə gəl.” Əli qalxdı və Qəmbərlə birlikdə otağa getdi. Otaqda qızıl və gümüş dolu bir kisə vardı. Qəmbər dedi: “Ya Əmirəl-mö’minin (ə)! Siz bütün malı bölürsünüz və heç nə qalmır. Mən bunları sizə saxladım.” Əli (ə) buyurdu: “Siz cəhənnəm odunu mənim evimə gətirmək istəyirsiniz?” Qılıncını sıyırıb qızıl-gümüşə endirdi qabların bə’zisi sındı, bə’zisi ətrafa səpələndi. Sonra buyurdu: “Hamısını camaata payla.” Sonra buyurdu: “Ey ağlar və sarılar! Bir başqasını aldadın!”⁴⁵⁰

Ədalət və insaf

Xuzeyr ibn əl Cə’d deyir: Ərəbləri Əmirəl-mömininə (ə) tərəfdarlıqdan saxlayan ən əsas səbəb dünya malı oldu. Həzrət Əli (ə) varlını zəifdən, ərəbi əcəmdən üstün tutmur, qəbilə rəisləri ilə padşahlar kimi davranmır, özünə tərəfdar toplamırdı. Müaviyə isə tam əksinə hərəkət edirdi. Bu səbəbdən də xalq Əlini (ə) qoyub Müaviyəyə qoşulurdu. Həzrət Əli (ə) bə’zi səhabələrin onu qoyub Müaviyəyə sığınmasından Malik Əştərə şikayətləndi. Malik Əştər imama dedi: “Ey Əmirəl-mö’minin (ə)! Biz kufə əhlinin köməyi ilə bəsrəlilərlə vuruşduq. Bəsrə və Kufə əhalisinin köməyi ilə şamlılarla üz-üzə gəldik. Həmin vaxt xalq yekdil idi. Sonra ixtilaf yarandı, onlar bir-birlərinə düşmən oldular. Tərəfdarların sayı azaldı. Siz belə bir vaxtda haqqı nəzərdə tutub ədalətlə rəftar etdiniz, varlı ilə kasıb arasında fərq qoymadınız. Bu səbəbdən də kimsə üstünlük qazana bilmədi. Bir zümrə də sənin ədalətinə dözə bilmədiklərindən Müaviyənin varlılarla rəftarını görüb ona sığındılar. Dünya həvəsində olmayan çox azdır. İnsanların əksəri batil əhlidir, dünyanı üstün tutur. Əgər bir şey bağışlasan səninlə qalar, səni istəyərlər. Ey Əmirəl-mö’minin (ə)! Allah sizə yol açsın, düşmənlərinizi məhv etsin. Onların hiyləsini puça çıxarsın, vəhdətlərini pozsun. Allah onların gördüyü işlərdən xəbərdardır.” Həzrət Əli (ə) Malikin cavabında buyurdu: “Bizim əməl və rəftarımızdan danışdın. Allah-təala ədalətlə bağlı buyurur: “Yaxşı iş görən öz xeyrinə görür, pis iş görən öz zərərinə görür. Sənin Rəbbin bəndələrinə qarşı sitəmkar deyil.”⁴⁵¹ Mən sənin dediklərindən çəkinməyə qorxuram. Deyirsən haqq onlara ağır gəldi, bu səbəbdən ayrıldılar. Allah bilir ki, zülmümüzə görə ayrılmayıblar. Bizdən ayrılıb ədalətə sığınmayıblar. Onlar puç dünya malına xatir bizdən üz döndərdilər. Ardınca qaçdıqları dünya əllərindən çıxacaq, sonda onları tək qoyacaq. Qiyamət günü onlardan soruşulacaq ki, dünya üçün çalışıblar, yoxsa Allah üçün? Deyirsən ki, onlara beytül-maldan və qənimətdən bir şey vermirik. Onları bəxşiş və əta ilə özümüzə tərəf çəkmirik. Biz onlara haqlarından artıq bir şey verə bilmərik. Allah buyurur ki, Allahın tövfiqi ilə bir çox kiçik qövmlər böyük qövmlərə qalib gəldi; Allah səbr edənlərlədir.⁴⁵² Allah Məhəmmədi yalnız peyğəmbərliyə seçdi. Onun ətrafında az adam vardı. Amma sonra çoxaldılar, güczsüz tərəfdarları izzətə çatdılar. Əgər Allah istəsə bizə yardım edər, çətinliklər aradan qalxar. Mən sənin dediklərindən Allahın razılığına uyğun olanı qəbul edirəm. Sən mənim üçün ən e’tibarlı, ən xeyirxah adamsan. İnşaəllah!”⁴⁵³