63. Қоғамдық пікірдің ұлттық санаға әсері.

Қоғамдық пікір дегеніміз зерттеу нысаны үлкен әлеуметтік, саяси қауым¬дастықтардың қоғамдық қызы¬ғушы¬лы-ғын көрсететін, қазіргі кездің өзекті мәселелеріне деген ба¬ғалық қа¬ты¬¬насы¬ның қалыптасуы мен жүзеге асуы¬ның заңдылықтары мен тетіктерін анық¬тау болып табылатын әлеуметтік-саяси пән.

Қоғамдық пікір – жалпы қоғам немесе қоғамның белгілі бір бөлігінің ашық көрінетін іс-әрекеттер мен ұстанымдарды жақтауы немесе оларға қарсы болуы. Қоғамдық пікір қоғамдық жүйе үшін маңызды мәселелерге байланысты өз ойларын ашық білдіретін адамдардың үлкен топтарының тарихи кесімді және өзгеріп отыратын қоғамдық санасы. Қазіргі кездегі ғылыми әдебиетте қоғамдық пікірдің әртүрлі,көптеген анықтамаларын көруге болады. Бұл анықтамаларды қо¬рыта отырып,әлеуметтік-саяси құ¬бы¬лыс ретінде осы феноменнің маңызды бел¬гілерін «қамтитын» бірнеше логикалық нұсқаларды бөліп қарастыруға болады. Біріншіден, қоғамдық пікір жеке индивидтердің барлық көзқарастарын емес,тек осы индивидтер жиынтығының қауымдастық ретіндегі әрекетіне байланысты мәселелерге немесе жағдайларға қатысты көзқарастарды қамтитынын ескеру қажет. Екіншіден, нақты мәселеге және нақты жағдайға байланысты қоғамдық пікір басқа мәселеге және басқа жағдайға немесе басқа жағдайдағы сол нақты мәселеге қатысты қоғамдық пікірден түбегейлі өзгеше болады. Басқаша айтсақ, абстрактілі және тарихи жағдайдан тыс қоғамдық пікір болмайды және болуы да мүмкін емес. Үшіншіден, қоғамдық пікір ашық білдіріліп, қоғамға немесе адамдардың қандай да бір қауымдастығына жеткізілуі тиіс, бұлай болмағанда ол жеке адамдардың өзіндік көзқарасы болып қалады. Төртіншіден, нақты қоғам немесе нақты бір адамдар қауымдастығы – қызығушылық танытатын мәселелерге қатысты айтылатын ойлар ғана қоғамдық пікірге айналады. Бесіншіден, қоғамдық пікір көпшілік нақты бір мәселеге немесе мәселелер тобына байланысты мәлі¬меттерге қолжетімді болғанда ғана қалыптасады. Осыған орай қоғамдық пікірдің жағдайдың шынайы көрінісін білдіретін, сонымен қатар ақиқаттың бұрмаланған кезіндегі мәліметтер негізінде де қалыптасатынын ескеру керек. Алтыншыдан, қоғамдық пікір әрдайым тұрақты құбылыс болмаса да, оған жеткілікті деңгейде айқындық, қарқындылық тән болуы және белгілі бір уақыт аралығында сақталуы тиіс.

Қоғамдық пікір қоғамдық сананың бірде -бір түрімен сәйкес келмейді, әйтседе, ол олардың өзіндік қиюы – «сананың күйі» болып табылады. Іс жүзінде ол басқару жүйесіндегі екіжақты байланысты жүзеге асырады,нақты демократияның пәрменді арнасы, әлеуметтік-саяси үрдіс¬терді басқарудың және әлеуметтік-саяси бақылаудың тиімді тәсілі. Қоғамдық пі¬кірді жан-жақты талдау мен есепке алусыз қоғамның өзін өзі басқаруын, билікті ұйымдастырудың демократиялық түрлерін дамыту мүмкін емес.Қоғамдық пікірді дамыту және есепке алу басқару мәдениетін жоғары деңгейге көтеруге көмектеседі.

Қоғамдық пікірдің субъектісі дегеніміз ортақ белгілері бойынша,мысалы белгілі бір аймақта, қалада тұратын, бір мамандық иелері және т.б., біріккен адамдардың үлкен топтары. Олай болса, қоғамдық пікір субъектісінің – халықтың көпшілігінің, қолданбалы зерттеулерде ескеру маңызды болып табылатын ішкі құрылымы бар. Бұл құрылымның элементтері – таптар, әлеуметтік топтар, жіктер, ұлттар, басқа да әлеуметтік-саяси қауымдастықтар және жеке тұлғалар. Осы қауымдастықтар ішінде қоғамдық пікір қалыптасады және де олар сол пікірді білдірушілер болып табылады.