85. Журналистің шеберлік әдіс-тәсілдері.

Журналистік шеберлік қырларын үйрену барысында студенттер:

- ақпарат жинаудың әдіс – тәсілдерін игеру;

- тақырыпты дұрыс таңдау;

- шығарманың мазмұнын ашу;

- ақпаратты жедел әрі толық алу;

- қоғамдық маңызды проблемаларды танып, көтеру;

- журналистік зерттеуді жүргізе білу;

- шығарманы өңдеу;

- тілдік, стильдік тұрғыдан сауаттылық;

- сапалы мәтін жазу;

- журналистік этика мәселелерін меңгереді.

Шығармашылық ізденістер журналист кәсібінің негізі болып табылады.

Шеберлік мәселесінің қоғамның барлық саласын қамтитын журналистикадағы алар орны ерекше. Заман өскен сайын, біліміміз де байып, өзгеріп, өрлеп, жаңарып, жасарып келеміз.

Жаңалық жаршысы – журналистика өзгеден оқ бойы озық тұруды, болашақты болжап, қоғамдық пікірді дұрыс қалыптастыруды көздейді. Бүгінгі кәсіби журналист дегеніміз – қажетті, маңызды ақпаратты дәл уақытында ала білген, көкейкесті проблемаларды дер кезінде жедел көтеріп, шешілу жолдарын көрсететін, экономикалық, қоғамдық, әлеуметтік мәселелерге қатысты татымды ой, пікір айта алатын журналист. Мұның бәрі тек журналистік шеберліктің қыр – сырын меңгергенде ғана жүзеге асырылатын шаралар болып табылады. Ақпарат жинаудың түрлі әдіс – тәсілдері болады. Журналистикада небір жарқын үлгілері бар қарапайым әрі тиімді әдіс сұхбаттан бастап, сауалнамалық сұрақ – жауап, бақылау, тәжірибе, психологиялық тест т.б. әдістерді журналист сауатты пайдалана білуі тиіс. Журналистің жазу шеберлігі, теледидардағы өзін - өзі ұстауы, радиодағы сөз саптауы қашанда жоғары талап үрдісінен көріне білуі тиіс.

86. Бас редактор және оның атқаратын қызметі

Бас редактор — баспа, газет пен журнал редакцияларында, радио, телехабар арналарында, көп томды басылымдар (сөздіктер, анықтамалықтар, энциклопедиялар) шығаратын ұжымда әдеби-шығармашылық, өндірістік ұйымдастырушылық жұмыстарды басқаратынлауазымды қызметкер. Бас редактор шығарм.-редакциялық жұмысқа тікелей басшылық жасайды, редакторлар кеңесі (баспаларда) мен редакция алқасының (газет, журналдарда) жұмысына бағыт беріп, жөн сілтеп отырады[1].

Редакциядағы барлық түрлеріне басшылық жасайды. Оның құрылымдық бөлімшелерінің теледидар хабарлары мен теледидар өнімдерінің басқа да түрлерін жоғары идеялық-көркемдік деңгейде жасау жөніндегі жұмысын ұйымдастырады және бағыштайды. Редакцияның хабарлар тарату тұғырнамасын қалыптастырады. Редакцияның перспективалық және ағымдық күнтізбелік-тақырыптық және өндірістік-қаржылық жоспарларын әзірлеуді басқарады, олардың нормативтік негіздегі теңбе-теңдігіне қол жеткізеді, бекітілген жоспарлық көрсеткіштердің орындалуын қамтамасыз етеді.

Басқарудың мемлекеттік және шаруашылық орғандарымен, қоғамдық ұйымдармен және шығармашылық одақтармен тұрақты байланысты жүзеге асырады. Редакция дайындаған теледидар бағдарламалары туралы қоғамдық пікірді анықтау жұмысын ұйымдастырады. Авторлар активін кеңейту және тұрақты жаңарту жөнінде шаралар қабылдайды. Еңбекті ұйымдастырудың алдыңғы қатарлы формаларын қолдану, редакторлық және көркемдік-өндірістік персоналдың шығармашылық қабілетін толықтай іске асыру және ұжымда шығармашылық ахуал қалыптастыру үшін жағдайлар жасауды қамтамасыз етеді.Күнделікті іс-тәжірибеге хабарлар жасау, хабарлар таратудың түрлері мен формаларын жетілдіру жөніндегі отандық және шетелдік алдыңғы қатарлы тәжірибені енгізу бойынша шаралар қабылдайды. Қажет болған жағдайда неғұрлым күрделі және жауапты хабарларды дайындауға тікелей катысады. Редакцияның редакциялық-көркемдік кенесінің жұмысын басқарады. Дайын хабарларды қабылдайды және микрофондық материалдарды бекітеді.

Редакцияға бөлінген материалдық, қаржылық және техникалық құралдарды ұтымды пайдалануды қамтамасы етеді. Авторлармен және басқа кәсіпорындармен ұйымдармен және мекемелермен өз құзіреттілігі шек терінде шарттар жасасады. жоспардан тыс кірістерді қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты ұйымдастырады. Штаттағы және штаттан тыс қызметкерлердің, авторлар мен хабарларға қатысушылардың енбегіне ақы төлеу жөніндегі құжаттарды бекітеді. Кадрларды жұмысқа деген саналы. адал ниетті көзқарас рухын да тәрбиелеу, еңбек және өндірістік тәртіпті сақтау мен нығайтуды қамтамасыз ету бойынша жұмыс жүргізеді. Әлеуметтік әділеттілік қағидаттарын дұрыс қолдануды, теледидар өндірісінің тиімділігін, телерадио бағдарламаларының сапасын арттыруда моральдық және материалдық ынталандыруды қамтамасыз етеді. Тарифтеу, жұмысқа қабылдау мен босату және үздік қызметкерлерді мадақтау, сондай-ақ еңбек және өндірістік тәртіпті бұзушыларына тәртіптік жазалау шараларын қолдану мәселелерін өз құзіреттілігі шектерін де шешеді және ұсыныстар енгізеді.