22.Пропорциональды шоғырландыру.

Тепе-тең шоғырландыруды қолдану кәсіпкердің балансы ол бірлесе бақылайтын активтердегі оның үлесін және ол бірлесе жауап беретін міндеттемелер үлесін қамтитынын білдіреді. Кәсіпкердің пайдалары мен залалдары туралы есебі бірлесе бақыланатын ұйымның кірістері мен шығыстарындағы оның үлесін қамтиды. Тепе-тең шоғырландыруға қолдану үшін лайықты көптеген процедуралар еншілес ұйымдарға инвестицияларды шоғырландырудың 27 ХҚЕС Халықаралық стандартында белгіленген процедураларына ұқсас.

Тепе-тең шоғырландыруды жүзеге асыру үшін есептіліктің әр түрлі форматтары пайдаланылуы мүмкін. Кәсіпкер бірлесе бақыланатын ұйым активтерінің, міндеттемелерінің, кірістерінің немесе шығыстарының әрқайсысындағы өз үлесін өзінің қаржы есептілігіндегі сол сияқты баптармен жол-жолымен біріктіре алады. Мысалы, ол бірлесе бақыланатын ұйым қорындағы өз үлесін өз қорларымен және бірлесе бақыланатын ұйымның негізгі құралдарындағы өз үлесін өзінің негізгі құралдарымен біріктіре алады. Басқа жағдайда кәсіпкер өзінің қаржы есептілігіне бірлесе бақыланатын ұйымның активтеріндегі, міндеттемелеріндегі, кірістері мен шығыстарындағы өз үлесіне қатысты жекелеген баптар енгізе алады. Мысалы, ол бірлесе бақыланатын ұйымның қысқа мерзімді активіндегі өз үлесін өзінің қысқа мерзімді активі құрамында жеке көрсете алады; ол бірлесе бақыланатын ұйымның негізгі құралдарындағы өз үлесін өзінің негізгі құралдары құрамында жеке көрсете алады. Есептіліктің осы екі форматы да пайданың немесе залалдың бірдей сомаларының және активтердің, міндеттемелердің, кірістер мен шығыстардың негізгі сыныптарының әрқайсысының бірдей көрсетілуін қамтамасыз етеді; осы Стандарт мақсаттары үшін екі формат та жарамды.

Тепе-тең шоғырландыруды жүзеге асыру үшін қандай формат пайдаланылса да, кез келген активтерді немесе міндеттемелерді басқа міндеттемелерді басқа шығыстарды немесе кірістерді шегеру жолымен немесе активтерді шегеру жолымен, немесе кез келген кірістер мен шығыстарды шегеру жолымен есепке алу орынды, ал есепке алу – активтің жүзеге асырылуын немесе міндеттеменің өтелуін күту.

Кәсіпкер тепе-тең шоғырландырудың пайдаланылуын бірлесе бақыланатын ұйымға бірлескен бақылау күшін жойған күннен бастап тоқтатуға міндетті.

Кәсіпкер тепе-тең шоғырландырудың пайдаланылуын бірлесе бақыланатын ұйымға бірлескен бақылау күшін жойған күннен бастап тоқтатады. Кәсіпкер өзінің қатысу үлесін сатқанда, немесе бірлесе бақыланатын ұйымға кәсіпкердің бұдан былайғы бірлескен бақылауына бөгет жасайтын сыртқы шектеу санкциялары сияқты шектеулер қойылғанда солай болады.

23.Үлестік қатысу бойынша есептеу әдісі.

Тепе-тең шоғырландыруды қолдану кәсіпкердің балансы ол бірлесе бақылайтын активтердегі оның үлесін және ол бірлесе жауап беретін міндеттемелер үлесін қамтитынын білдіреді. Кәсіпкердің пайдалары мен залалдары туралы есебі бірлесе бақыланатын ұйымның кірістері мен шығыстарындағы оның үлесін қамтиды. Тепе-тең шоғырландыруға қолдану үшін лайықты көптеген процедуралар еншілес ұйымдарға инвестицияларды шоғырландырудың 27 ХҚЕС Халықаралық стандартында белгіленген процедураларына ұқсас.

Тепе-тең шоғырландыруды жүзеге асыру үшін есептіліктің әр түрлі форматтары пайдаланылуы мүмкін. Кәсіпкер бірлесе бақыланатын ұйым активтерінің, міндеттемелерінің, кірістерінің немесе шығыстарының әрқайсысындағы өз үлесін өзінің қаржы есептілігіндегі сол сияқты баптармен жол-жолымен біріктіре алады. Мысалы, ол бірлесе бақыланатын ұйым қорындағы өз үлесін өз қорларымен және бірлесе бақыланатын ұйымның негізгі құралдарындағы өз үлесін өзінің негізгі құралдарымен біріктіре алады. Басқа жағдайда кәсіпкер өзінің қаржы есептілігіне бірлесе бақыланатын ұйымның активтеріндегі, міндеттемелеріндегі, кірістері мен шығыстарындағы өз үлесіне қатысты жекелеген баптар енгізе алады. Мысалы, ол бірлесе бақыланатын ұйымның қысқа мерзімді активіндегі өз үлесін өзінің қысқа мерзімді активі құрамында жеке көрсете алады; ол бірлесе бақыланатын ұйымның негізгі құралдарындағы өз үлесін өзінің негізгі құралдары құрамында жеке көрсете алады. Есептіліктің осы екі форматы да пайданың немесе залалдың бірдей сомаларының және активтердің, міндеттемелердің, кірістер мен шығыстардың негізгі сыныптарының әрқайсысының бірдей көрсетілуін қамтамасыз етеді; осы Стандарт мақсаттары үшін екі формат та жарамды.

Тепе-тең шоғырландыруды жүзеге асыру үшін қандай формат пайдаланылса да, кез келген активтерді немесе міндеттемелерді басқа міндеттемелерді басқа шығыстарды немесе кірістерді шегеру жолымен немесе активтерді шегеру жолымен, немесе кез келген кірістер мен шығыстарды шегеру жолымен есепке алу орынды, ал есепке алу – активтің жүзеге асырылуын немесе міндеттеменің өтелуін күту.

Кәсіпкер тепе-тең шоғырландырудың пайдаланылуын бірлесе бақыланатын ұйымға бірлескен бақылау күшін жойған күннен бастап тоқтатуға міндетті.

Кәсіпкер тепе-тең шоғырландырудың пайдаланылуын бірлесе бақыланатын ұйымға бірлескен бақылау күшін жойған күннен бастап тоқтатады. Кәсіпкер өзінің қатысу үлесін сатқанда, немесе бірлесе бақыланатын ұйымға кәсіпкердің бұдан былайғы бірлескен бақылауына бөгет жасайтын сыртқы шектеу санкциялары сияқты шектеулер қойылғанда солай болады.