36. . Аудитордың жұмысының қорытынды кезеңі.

Аудиторлық қызмет туралы» заңның 15 – бабында атап көрсетілгендей, жүргізілген аудиттің нәтижелері бойынша аудит стандарттарына сәйкес болуға тиісті аудиторлық есеп беру есеп жасалынады.Аудиторлық есеп беру– бұл барлық заңды және жеке тұлғалар, мемлекеттік органдар, жергілікті атқарушы органдар және сот органдары үшін құқықтық статусы бар құжат. Аудиторлық ұйымдардың (аудитордың) есеп беруі Қазақстан Республикасының процессуалды заңнамасына сәйкес тағайындалған әкспертизаға теңестіріледі.Аудиторлық есеп беру- тағайындалған аудиторлардың компания немесе басқа ұйымның есептілігін тексеру туралы есеп беруі. Аудиторлық есеп берулер аудиторларды кім және қандай мақсатта тағайындағанына байланысты әртүрлі рәсімделе алады. Басқалары заңның түрлі талаптарын орындау үшін тағайындалса, кейбір аудиторлар ішкі аудитпен айналысады. Аудиторлық ұйым аудиторлық есеп беруді тек шаруашылық субъектіге келісілген данада және мерзімде табыс етуге міндетті.Аудиторлық есеп беру 3 бөлімнен тұрады:Кіріспе;Талдау; Қорытынды.Кіріспеде – аудиторлық кәсіпорын үшін оның мекен-жайы, телефон нөмірі, оны берген органнын атауы, күні;Лицензияны қолдану мерзімі; Есеп айырысу шоттың нөмірі тексеріске қатысқан аудиторлардың аты-жөні;Өз бетімен қызмет көрсететін аудитор үшін аты-жөні аудитор болып істеген стажы, аудиторлық куәлігін берген органның аты, оның уақыты, куәлігінің қолдану мерзімі, тіркеу куәлігінің нөмірі, есеп айырысу шотының нөмірі.Талдау бөлімінде – экономикалық субъектініңаты және қандай мерзімде тексеріс өткізіледі.

Қаржылық есепті ұйымдастыруының сараптамасының нәтижесі, керек есеп беруді толтыру және ішкі бақылау жағдайы;Бухгалтерлік есепті жүргізгенде және қаржылық есеп беруді толтырғанда болған тәртіп бұзушылықтарды олардың аудиторлық тексерісті өткізгенде анықталғандығы;Қорытынды бөлімде – экономикалық кәсіпорынның қаржылық есеп берудің нақтылығы беріледі.Аудиторлық есеп беруге шаруашылық субектісінің бухгалтерлік есептілігі қосымша ретінде болуы қажет.Тексеріс кезінде анықталған тәртіп бұзушылықтар кәсіпорынмен жойылмаса, қорытынды бөлімінде қаржылық есеп берудің нақтылығына баға берілмеу туралы көрсетіледі.Сондықтан білдірілген пікірлердің сипатына байланысты аудиторлық қорытындының төмендегі нысандарын ажыратып көрсетуге болады:Ескертусіз (шартсыз) аудиторлық есеп беру;Ескертулері бар (шартты) аудиторлық қорытынды;Аудиторлық есеп беруден бас тарту;Теріс аудиторлық есеп беру.Аудиторлық есеп берудің әр парағына аудитордың қолы қойылады және жеке мөрімен расталады.Есеп беруге (актіге) аудит жасаушылар, басшысы және бас бухгалтер қол қояды.Басқарма мәжілісінде аудит кезінде анықталған кемшіліктерді жоюға, материалдық зиянды орнына келтіруге және кінәлі адамдарды жауапқа тартуға байланысты кең көлемде қаулы қабылданады. Осы актінің негізінде аудиторлық есеп беру толтырылады.Аудиторлық есеп берудің құрылымы мынандай элементтерден тұрады: тақырыбы; адресат; кіріспе немесе баяндау тарауы; қаржылық есептілікке басшылық жауапкершілігі; аудитордың жауапкершілігі; аудитордың пікірі; есеп беру бойынша басқа жауапкершіліктер; аудитордың қол қоюы; аудиторлық есеп күні; аудитордың мекен-жайы.Аудиторлық есептің тəуелсіз аудитор есебі екенін растайтын тақырыбы болуы қажет. Аудиторлық қорытынды есеп пен кәсіпорын жұмыскерлері, директорлар кеңесі сияқты басқа да тұлғалар жасауы мүмкін қорытынды есептердің, сонымен бірге тәуелсіз аудитор басшылыққа алатын этикалық принциптерді басшылыққа алмауы мүмкін басқа аудитордың қорытынды есептернің арасындағы айырмашылықтарды белгілеп көрсету үшін оның атауында «Тәуелсіз аудитор» деген терминді пайдалануға рұқсат етіледі.Аудиторлық есеп келісім шарттарына сəйкес адресатқа жіберілуі керек. Ұлттық заңдар мен нормативтік актілер осы заңнамалар шеңберіндегі жалпы қолданыстағы қаржылық есептілік кімге жолданатынын көрсетеді. Əдетте қаржылық есептілік бойынша аудиторлық есеп акционерлерге немесе субъектінің басқару өкілеттіктері бар тұлғалар директорлар кеңесіне жіберіледі. Есеп қаржылық есептілік аудиттелетін акционерлерге немесе субъектінің директорлар кеңесіне жіберіледі.Аудиторлық қорытынды есеп кәсіпорынның тексерілген қаржылық қорытынды есебіне қарастырылған мерзімді және кезеңді кіргізе отырып, сол қаржылық қорытынды есеппен бірдей болуға тиісті.Қорытынды есепке қаржылық қорытынды есептің ақпараттарына кәсіпорын басшылары жауап беретіндігі, онымен бірге аудитордың жауапкершілігі жүргізілген аудиттің негізінде қаржылық қорытынды есеп жайында өзінің қорытындысын беру болып табылатындығы туралы пікірлер кіруге тиісті. Қаржылық қорытынды есеп – кәсіпорын басшылығы дайындап тапсырған ақпараттар. Ондай қорытынды есепті дайындап, басшылықтан елеулі есептік бағалаулар жүргізуді және пікір білдіруді, сонымен бірге қаржылық қорытынды есепті дайындау кезінде пайдаланылған қолайлы бухгалтерлік принциптер мен әдістерді анықтауды талап етеді. Және оған қарама – қарсы, аудитордың міндеті сол қаржылық қорытынды есеп бойынша өзінің қортындысын беру мақсатында оған аудит өткізу болып табылдады.Кіріспе тарауы қаржылық есептілік жүргізілген субъектіні көрсетеді. Сондай-ақ: қаржылық есептіліктің толық түріне кіретін əр қаржылық есептіліктің мазмұнынан; қаржылық есептіліктің маңызды баптарына сілтемеден; қаржылық есептілік мерзімі мен кезеңінен тұрады.Аудиторлық қорытынды есеп қаржылық қорытынды есептің шын мәнінде дұрыс ақпараттарды беретіндігі жөніндегі аудитордың қорытындысын анық көрсетуге тиісті. Аудитарлық қорытындыны білдіру үшін пайдаланылатын « дұрыс және дәл көрініс» немесе «барлық маңызды аспектілірі бойынша дәлберілген» терминдері бір – бірімен эквивалентті. Екеуі де аудитордың қаржылық қорытынды есеп шеңберінде маңызды болып табылатын аспектілерді қарастырғандығын көрсетеді. Қаржылық қорытынды есеп дайындап тапсыру негізі Халықаралық аудит стандартымен, сонымен бірге «дұрыстық» түсінігімен сәйкес келетін елдегі жалпы тәжірибенің дамуымен және жергілікті заңдардың есепке алынуымен анықталады. Ақпаратты пайдаланушыларды « дұрыстық» түсінігім пайдаланылатын контекс (мағына) жөнінде хабардар ету үшін аудиторлық қорытынды «Халықаралық аудит стандарттарына сәйкес» деген сөйлемді пайдалана отырып, қаржылық қорытынды есепті дайындап тапсыру негізін көрсетуге тиісті. Есеп беру мерзімі. Аудиторлық қорытынды есебінде қойылыатын мерзім аудиттің аяқталу мерзімі болып табылады. Бұл – аудитордың қаржылық қорытынды есепке оның өзіне белгілі және көрсетілген мерзімге дейін болған оқиғалар мен операциялардың әсерін есепке алғандығы туралы оқырмандарды хбардар етеді.Аудитордың адресі (мекен-жайы). Қорытынды есепте аудит үшін жауапты аудитордың офисі орналасқан пункт (әдете қала) көрсетілуге тиісті. Аудитордың қолы. Қорытынды есепке аудиторлық компанияның атынан, аудитордың жеке өз атынан немесе екеуінің де атынан, егер ол қажет болса, қол қойылуға тиісті. Әдетте, аудитордың қорытынды есебіне компанияның атынан қол қойылдады. Себебі аудит үшін фирма жауап береді.