2. Пәннің мақсаттары мен міндеттері

Пәнді оқытудың мақсаты: Криминалистика құқықтану мамандығы бойынша білім алатын студенттер үшін жоғарғы курстарда оқытылатын қолданбалы құқықтық пән болып табылады. Курсты оқытудың басты мақсаты студенттерге криминалистиканың теориялық негіздерін, криминалистикалық техника мен тактиканың және жекелеген қылмыстарды тергеудің тактикалық негіздерін үйрету және оларды іс-тәжірибелік қызметтерде қолдана білуге баулу болып табылады.

Пәнді оқытудың міндеттері: Криминалистика пәнін оқытудың міндеттері оны оқып-үйренудің мақсаттарынан тікелей туындайды. Осы тұрғыдан алғанда ол криминалистиканың мақсаттарын жүзеге асыратын және оның дамуының барынша маңызды бағыттарын айқындайтын жалпы міндеттеріне сабақтас болады. Ол үшін жекелеген криминалистикалық теориялардың, ілімдердің, концепциялардың даму бағыттарын айқындайтын жекелеген міндеттерді шешу қажет болады. Криминалистиканы оқытудың жекелеген міндеттеріне төмендегілерді жатқызуға болады: 1) криминалистиканың жалпы теориясының дамуы бойынша мағұлматтар беру; 2) криминалистика ғылымының жүйесіндегі криминалистикалық техниканың дамуы; 3) криминалистика ғылымының бөлігі ретіндегі криминалистикалық тактиканың дамуы; 4) криминалистиканың қорытындығы бөлімі – қылмыстарды тергеудің криминалистикалық әдістемесі туралы мағұлматтар беру.

3. Пәннің қысқаша мазмұны: Криминалистика (латының criminalic – қылмыстық, қылмысқа қатысты) қылмыстың дайындалуының, жасалуының және оны ашудың, сондай-ақ оның іздерінің пайда болуының, олардың қалуының, дәлелдерді жинаудың, зерттеудің, оларды бағалаудың және пайдаланудың заңдылықтарын зерттейтін және осы заңдылықтарды тануға негізделетін қылмыстардың алдын алу, ашу және тергеу сондай-ақ, қылмыстық істерді сотта қарау үшін қолданылатын аранайы амалдардың, әдістердің және құралдардың жүйесін жасақтайтын қолданбалы құқықтық ғылым. Қылмыстарды ашу және тергеу ісін толық және уақытылы таехикалық-криминалистикалық тұрғыдан қамтамасыз ету криминалистиканың мақсаты болып табылады. Бұл мақсат қазіргі заманғы ғылым мен техниканың жетістіктерін барынша толық қолдану негізінде ғана жүзеге асады. Криминалистика анықтама, алдын ала тергеу, сот органдарының қызметтерін қамтамасыз етеді және криминалистикалық сараптама үрдісінғылыми негізделген құралдармен, әдіс, тәсілдермен жарақтандырады. Осында кейін криминалистиканың мынадай жекелеген міндеттерін атап көрсетуге болады: 1) Қылмыстарды жасау тәжірибесіндегі және оларды тергеу бойынша қызметтегі объективтік заңдылықтар мен құбылыстарды анықтау және зерттеу; 2) Қылмыстарды ашу, тергеу және олардың алу бойынша тәжірибелік қызметтердің әдістері мен құралдарын жасақтау және оларды жетілдіру; 3) Алдын ала тергеудің ұйымдық, тактикалық және әдістемелік негіздерін жасақтау; 4) Қылмыстылықпен күресудің криминалистикалық құралдары мен әдістерін жасақтау. Криминалистиканың функциялары немесе оның атқаратын қызметінің негізгі бағыттары ретінде мыналарды атап көрсетуге болады: 1) әдістемелік – криминалистика ғылымының пәнін және мазмұнын, оның таным және практикалық қызмет үрдісіндегі рөлін дұрыс түсінуді қамтамасыз етеді; ғылым мен практиканың арақатысын дұрыс айқындауға мүмкіндік береді; 2) түсіндірушілік – таным нәрсесінің мәнісін, оның жақтары мен элементтерін ашу, яғни криминалистика ғылымы пәнінің ғылыми көрінісін ашады; 3) қорытушылық – ғылыми білімдер интеграциясының жалпы үрдістерін көрсету – жинақталған эмпирикалық материалды оны қорыту жолымен тәртіпке салу, алынған мәліметтердің ішкі бірлігін айқындау (бұл материалды жүйелеу және қорытындылау оны синтездеудің алғы шарты ретінде); болжамдаушылық – криминалистикалық болжам теориясы үшін негіз, криминалистика ғылымының қылмыстылықпен күресу тәжірибесіндегі мәліметтерін іс-тәжірибеде қолданудың нысандарының бірі.

«Криминалистика» пәнін оқығанда Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстандық қоғамның түбегейлі мәселелеріне арналған Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламенті мен Үкіметінің шешімдерін негізге алу қажет / барлық тақырыпқа арналған әдебиеттер тізімін қараңыз /.

Қолданыстағы заңдылықтармен Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативті түсініктемелерін білу міндетті шарт болып табылады. Сонымен бірге мерзімдік басылымдарды да, соның ішінде әсіресе арнаулы заңгерлік газет-журналдарды көзден таса қылмай, жиі қарап жүру керек. Өйткені олардан іске араласып жүрген заңгерлермен бірге осы сала бойынша болашақ маман иелері болғалы жүргендер үшін де заң ғылымы төңірегінде білімін толықтыра түсетін біраз материалдар табылары сөзсіз.

Сонымен бірге криминалистика бойынша білімін толықтыра түсуі үшін сот-тергеу іс- тәжірибелерін игеру қажет.

Дәрістерде, өз бетімен дайындалу сағаты барысында алған теориялық білім зертханалық жаттығуларда тереңделіп және бекітілуі тиіс. Зертханалық жаттығудың мақсаты – теориялық материалдарға талдау жасау мен білгенін нақты іс-тәжірибесінде қолдана білуге дағдыландыру.

Теориялық сабақтар соңында зертханалық жаттығулармен пысықталады. Ондай жаттығулардың мақсаты – алған теориялық білімді іс жүзінде пайдалана білуге дағдылану,сондай-ақ кримналистикалық техниканы нақты ситуативтік жағдайларда пайдалана білуге үйрету.