Негізгі құралдарды қайта бағалаудан алынған

қайта бағалауға арналған резерв есебі

№ п/п	Шаруашылық операцияларының мазмұны	Корр. шот
		Дебет	Кредит
1.	Негізгі құралдардың құнының ұлғаю сомасына	2410	5420
2.	Олардың құнының ұлғаюын ескере отырып, негізгі құралдардың тозуын көбейту	5420	2420
3.	Амортизация есептеудің қолданылатын әдісіне сәйкес есепті жылдың бөлінбейтін кірісіне негізгі құралдардың құнының ұлғаю сомасын есепке жазу	5420	5510
4.	Жарғылық капиталды толықтыруға қайта бағалауға арналған резервті пайдалану	5420	5310

5. Есепті және өткен кезеңнің бөлінбеген пайдасы. Жабылмаған зиянды есепте және қаржылық есептілікте бейнелеу

Бөлінбеген пайда (табыс) — кәсіпорынның жалпы кірісінен (пайдасынан) барлық жұмсалған шығындарды (бюджетке төленген салық сомаларын, кірістен (пайдадан) басқадай бағыттарға пайдаланған сомаларын шегеріп тастағандағы қалған бөлігі болып табылады.

Кәсіпорынның қорытынды табысынан бюджетке төленетін салықтарын және табыстың есебінен өтелетін басқадай шығындарды төлегеннен қалған сомасы есепті жылдың «Бөлінбеген пайдасы (жабылмаған залалы)» болып табылады.

«Бөлінбеген пайда (залал)» есебі бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспарындағы 5500 бөлімшесіндегі шоттарында жүргізіледі.

5500 «Бөлінбеген пайда (жабылмаған залал)» бөлімшесі бөлінбеген кірісті немесе жабылмаған залалды есепке алу үшін арналған және мынадай шоттардың топтарын қамтиды:

5510 «Есепті жылдың бөлінбеген пайдасы (залалы)» - онда есептік жылдың пайдасы немесе залалы көрсетіледі, сондай-ақ есептік жыл үшін түпкі қаржылық нәтижені қалыптастыру жөніндегі ақпарат жинақталады;

5520 «Өткен жылдардағы пайда (залал)» - онда өткен жылдардағы пайда (залал) көрсетіледі.

Бөлінбеген пайда (жабылмаған залал) есебі бойынша жүргізілетін шаруашылық операцияларға шоттардың байланыстары төмендегі кестеде берілген.

Бөлінбеген пайда (жабылмаған залал) есебі бойынша шоттар корреспонденциялары

№	Операциялардың мазмұны		Шоттар корреспонденциялары
			Дебет	Кредит
1.	Есепті жыл соңында жабылуы:		5520	5510
2.	Қайта бағалаудан алынған баға көбеюі:
	а) негізгі құралдар мен ұзақ мерзімді инвестициялар оларды есептен шығарып тастағаннан кейінгі		5420, 5440	5510
	б) өзге активтерді		5460	5510
3.	Акционерлерден меншікті акциялар сатып алу кезінде алынған айырма:
	а) номиналдық құнынан төмен баға бойынша	5210		5510
	б) номиналдық құнынан жоғары баға бойынша		5510	5210
4.	Есепті жылдың бөлінбеген кірісінен резервтік капиталға жасалған аударымдарды көрсету		5510	5410,5460
5.	Акциялар бойынша дивидендтер есептеу		5510	3510
6.	Есепті жылдың бөлінбеген кірісінің қалған сомасын өткен жылдар кірісіне апару		5510	5520
7.	Есепті жылдың жабылмаған залалын жабу:
	а) резервтік капитал есебінен		5410,5460	5510
	б) өткен жылдардың бөлінбеген кірісі есебінен		5520	5510

Өзіндік тексеруге арналған сұрақтар.

Тақырыпты қаншалықты меңгергеніңізді білу үшін келесідей сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Меншікті каиталдың құрамын айтыңыз.

2. Жарғылық капитал деген не, есебінің жүргізілуі туралы не айтасыз?

3. Қосымша төленген және төленбеген капитал есебі қалай жүргізіледі?

4. Резервтік капитал есебі қандай шоттарда жүргізіледі?

5. Бөлінбеген табыс (зиян) есебінің жүргізілуін айтыңыз.