- •Мазмұны
- •1. Глоссарий
- •2. Дәрістік материал. Тақырып 1. Ақпарат жүйесі ретіндегі бухгалтерлік есеп
- •1. Бухгалтерлік есептің пайда болуының тарихи аспектісі
- •2. Бухгалтерлік есеп және оның міндеттері
- •3. Бухгалтерлік есептің ақпарат жүйесі
- •4. Қазақстанда бухгалтерлік есептің заң жүзінде реттелуі
- •Тақырып 2. Бухгалтерлік есептің концепциялары менқағидалары
- •1. Бухгалтерлік есептің концепциялары
- •2. Бухгалтерлік есептің қағидалары
- •Тақырып 3. Қаржылық есеп берудің элементтері және бухгалтерлік есеп объектілері
- •1. Бухгалтерлік есеп объектілерінің түсінігі
- •2. Қаржылық есеп берудің элементтері
- •3. Шаруашылық және қаржылық процестер
- •Тақырып 4. Бухгалтерлік баланс
- •1. Баланс және оның құрылысы
- •2. Баланста шаруашылық операцияларының әсерінен болатын өзгерістер.
- •Тақырып 5. Бухгалтерлік шоттар және екі жақты жазу
- •1. Бухгалтерлік шоттар, олардың құрылысы.
- •2. Екі жақты жазу , оның мәні және маңызы
- •3. Шоттардың жіктелуі
- •4. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгі жоспары
- •Тақырып 6. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
- •1. Бухгалтерлік құжаттар және олардың жіктелуі
- •2. Түгендеу, оның маңызы
- •3. Есеп регистрлары және ондағы қателерді түзету әдістері
- •4. Бухгалтерлік есепті жүргізу формалары
- •5. Есеп саясаты
- •Тақырып 7. Есептік кезең (цикл) және қаржылық есеп берушілікті дайындау
- •1. Есептік кезең
- •2. Қаржылық есеп беру
- •Тақырып 8. Қысқа мерзімді активтердің есебі: Ақша қаражаттары және олардың эквиваленттерінің есебі
- •1. Ақшалай қаражаттары және олардың элементтері
- •2. Кассадағы ақшалардың есебі
- •3.Ағымдағы банктік шоттағы ақшалардың есебі
- •Ағымдағы банктік шоттардағы ақшалай қаржылар шоты бойынша шаруашылық операцияларының шоттар корреспонденциясы
- •4. Жолдағы және арнаулы шоттардағы ақшалардың есебі
- •Жолдағы ақшалай қаражаттар шоты бойынша шоттар корреспонденциясы
- •5. Ақшалай қаржылардың түгендеуі
- •Тақырып 9. Дебиторлық борыштардың есебі
- •1. Дебиторлық қарыздар, оның түрлері
- •2. Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысулардың есебі
- •Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысулардың есебі бойынша шоттар корреспонденциялары
- •3. Еншілес және қауымдастырылған ұйымдардың дебиторлық қарыздарының есебі
- •Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысулардың есебі бойынша шоттар корреспонденциялары
- •Кәсіпорын жұмыскерлерінің дебиторлық қарыздар есебі
- •Жұмыскерлердің қарыздары есебі бойынша шоттар корреспонденциялары
- •5. Алдағы кезең шығындарының және берілген аванстар есебі
- •6. Күдікті талаптар бойынша резервтер есебі
- •Тақырып 10. Қорлар есебі
- •1. Материалдық қорлар, олардың жіктелуі мен бағалануы
- •2. Материалдық қорлардың қозғалысын құжаттау
- •3. Қоймадағы және бухгалтериядағы материалдық қорлар есеб.
- •Материалдық қорлар есебі бойынша шаруашылық операцияларының шоттар корреспонденциясы
- •4. Материалдық қорларды түгендеу
- •5. Аяқталмаған өндіріс есебі.
- •Дайын өнім және тауарлар есебі
- •Дайын өнімдер есебі бойынша шаруашылық операцияларының шоттар корреспонденциясы
- •Тақырып 11. Ұзақ мерзімді активтердің есебі.
- •1. Ұзақ мерзімді активтер түрлері, олардың жіктелуі
- •2. Ұзақ мерзімді активтер есебі
- •Материалдық емес активтердің шығуының есебі бойынша шоттар корреспонденциясы
- •1. Негізгі құралдардың құны бойынша амортизацияны бір қалыпты есептеу әдісі.
- •2. Амортизацияны (тозуды) орындаған жұмыстардың көлеміне пропорционалды түрде есептеу әдісі (өндірістік тәсіл).
- •Мердігерлік тәсілмен негізгі құралдарды жөндеуге шығындардың есебі бойынша шоттар корреспонденциясы
- •Тақырып 12. Ағымдағы және ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебі
- •1. Міндеттемелер және олардың жіктелуі
- •2. Займдар есебі
- •3. Салықтар, басқада міндетті және ерікті төлемдер бойынша есеп айырысулардың есебі
- •Қосылған құн салығы және акциздер есебі бойынша
- •4. Жабдықтаушылармен және алынған аванстар бойынша есеп айырысулардың есебі
- •5. Дивиденттер бойынша есеп айырысулар және болашақ кезеңдердің табыстарының есебі
- •6. Еңбек ақы бойынша персоналдармен есеп айырысулар есебі
- •Еңбек ақы есебі бойынша шаруашылық операцияларға
- •Тақырып 13. Табыстар мен шығындардың есебі
- •1. Табыстар мен шығындар түсінігі, танылуы
- •3. Тауарларды, қызметтер мен жұмыстарды сату бойынша шығындардың есебі
- •4. Сатылған тауарлардың қайтарылуының есебі және сату мен баға шегерімдері
- •5. Көрсетілген қызметтер бойынша табысты тану. Шығындардың танылуы
- •6. Кезең шығындарының есебі
- •7 . Төтенше жағдайлардан болатын табыстар мен шығындар
- •Тақырып 14. Меншікті капитал есебі
- •1. Жарғылық капитал есебі: шығарылған акционерлік капитал; салымдар мен пайлар.
- •2. Төленбеген капитал есебі. Қайта сатылып алынған меншікті үлестік құралдар
- •3. Эмиссиялық кіріс есебі
- •4. Ұйымның резервтерінің есебі: резервтік капитал, активтерді қайта бағалау резервтері; шетел валютасын қайта санау резервтері және басқа да резервтер.
- •Негізгі құралдарды қайта бағалаудан алынған
- •5. Есепті және өткен кезеңнің бөлінбеген пайдасы. Жабылмаған зиянды есепте және қаржылық есептілікте бейнелеу
- •Бөлінбеген пайда (жабылмаған залал) есебі бойынша шоттар корреспонденциялары
- •Тақырып 15. Қаржылық есеп берудің ұсынылуы
- •1. Қаржылық есеп беру, оның формалары
- •2. Бухгалтерлік баланс
- •3. Табыстар мен шығыстар туралы есеп
- •Кірістер мен шығыстар туралы есеп
- •4. Ақшалардың қозғалысы туралы есеп
- •Ақша қозғалысы туралы есеп
- •5. Меншікті капиталдың құрамындағы өзгерістер туралы есеп
- •Тақырып 16. Аудиттің мәні, пәні мен әдістері
- •1. Аудиттің мәні, пайда болуы мен дамуы.
- •2. Аудиттің негізгі принциптері мен функциялары
- •3. Аудит пәні, объектісі және міндеттері
- •4. Аудит әдістері мен әдістемелік тәсілдері
- •Тақырып 17. Аудиттің стандарттары және аудиторлардың мамандық этикасы
- •1. Аудит стандарттары
- •2. Аудиттің мамандық этикасының кодексі
- •Тақырып 18. Аудит жүргізудің дәйектілігі және сапасын бақылау
- •1. Аудиторлық тексеру жүргізуге келісім-шарт
- •2. Аудиторлық дәлелдеулер, оның түрлері
- •3. Құжаттамалар және аудит сапасын бақылау.
- •Тақырып 19. Аудиттегі мәнділік және аудиторлық тәуекелділік
- •1. Аудиттегі мәнділік, қателіктер мен заңсыз әрекеттер
- •2. Аудиторлық тәуекелділік
- •Тақырып 20. Аудиторлық қорытынды есеп беру
- •1. Аудиторлық қорытынды есеп және оны дайындау тәртібі
- •2. Аудиторлық қорытынды есеп құрылымы мен түрлері
- •Тақырып 21. Қаржылық есеп беру және оның аудитінің дәйектілігі
- •1. Қаржылық есеп беру, оның маңызы мен ролі
- •2. Қаржылық есеп беруді тексерудің дәйектілігі
- •3. Тәжірибелік сабақтар Тақырып 1. Бухгалтерлік есептің концепциялары мен қағидалары (принциптері)
- •Негізгі әдебиеттер:
- •Тақырып 2. Бухгалтерлік баланс
- •Тақырып 3. Бухгалтерлік шоттар және екі жақты жазу
- •Қыркүйек айындағы шаруашылық операциялар
- •Негізгі әдебиеттер:
- •Тақырып 4. Қысқа мерзімді активтердің есебі: Ақша қаражаттары және олардың эквиваленттерінің есебі
- •Кассалық кітап 1-31 желтоқсан 2009 жыл
- •Тақырып 5. Дебиторлық борыштардың есебі
- •Есептер
- •Тақырып 6. Қорлар есебі
- •Есептер
- •Тақырып 7. Ұзақ мерзімді активтердің есебі.
- •Тақырып 8. Ағымдағы және ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебі
- •Тақырып 9. Табыстар мен шығындардың есебі
- •Тақырып 10. Меншікті капитал есебі
- •Тақырып 11. Қаржылық есеп берудің ұсынылуы
- •Тақырып 12. Аудиттің стандарттары және аудиторлардың мамандық этикасы
- •Тақырып 13. Аудит жүргізудің дәйектілігі және сапасын бақылау
- •Тақырып 14. Аудиттегі мәнділік және аудиторлық тәуекелділік
- •Тақырып 15. Аудиторлық қорытынды есеп беру
- •4. Студенттердің өздік жұмыстары
- •4.1 Студенттердің өздік жұмыстарын ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқаулар
- •4.2 Рефераттар тақырыптарының тізімі
Тақырып 19. Аудиттегі мәнділік және аудиторлық тәуекелділік
Дәріс сабағының мазмұны:
1. Аудиттегі мәнділік, қателіктер мен заңсыз әрекеттер.
2. Аудиторлық тәуекелділік.
1. Аудиттегі мәнділік, қателіктер мен заңсыз әрекеттер
Аудиттің халықаралық «Аудиттегі мәнділік стандарты» стандарты бойынша «Ақпарат мәнді болып табылады, егер де оны қалдыру немесе бұрмалау қаржылық есеп берушілік негізінде қабылданған пайдаланушылардың экономикалық шешіміне әсер етсе».
Аудитор фактілерден ауытқудан басқа қаржылық есеп берушілікте бұрмалаушылықты болдыратын жағдайлардың екі түрі болады: - бухгалтерлік есеп стандарттарын дұрыс қолданбау; - қажетті ақпаратты қалдырып кету.
Қаржылық есеп берушілікті тексеруде аудитор аудиттегі мәнділіктің екі жағын ескеру керек: - сапалық, яғни Қазақстан Республикасында әрекет ететін нормативтік актілердің талаптарынан операциялардың ауытқуы;
- сандық, яғни мәнділік деңгейімен сипатталатын.
Мәнділік деңгейі- бұл қаржылық есеп берушілікте , оның дұрыстығына әсер етпейтін максимальді жіберілетін бұрмалаушылықтар сомасы.
Мәнділік деңгейін анықтауда екі шама қолданылады: қателіктердің нақты және қатысты шамасы.
Нақты шама – сомадағы қателік, қатысты шама- проценттік қатынаста қабылданған базалық шамаға сәйкес анықталады.
Мәнділік деңгейін анықтауда тәсілдерді өңдеу үшін әрбір аудиторлық фирмаларда есептеулердің тәртібін өңдеу және оларды ішкіфирмалық стандарт бойынша рәсімдеу керек.
Мәнділік деңгейін анықтауда аудитор келесідей факторларды ескеруі қажет: қаржылық есеп берушілікті құру шарттары; бір клиент үшін мәнділік басқасы үшін мәнділікпен сәйкес келмегенде пайдаланушылар үшін қаржылық есептің мақсаты.
Аудитор мәнділікті анықтай отырып, клиентпен есептеулердің деңгейі мен тәртібін талқыламайды , біріншіден, өзіне жұмыс көлемін және қабылдайтын тәуекелдерді анықтап алады.
Жоспарлау кезеңінде мәнділік келесілерде қаралады: -шоттар қалдығы деңгейінде; -қаржылық есеп деңгейінде.
Аудиттің халықаралық стандартында «Алаяқтық және қателіктерде» аудитор қаржылық есеп берушілік үшін мәнді болып табылатын алаяқтық және қателіктер фактілері туралы қажетті аудиторлық дәлелдер алуға ұмтылатындығы көрсетілген. Егер де есеп берушіліктерде мұндай қателіктер болып, оның салдарынан қаржылық есеп берушілік дұрыс жасалмаса, қателіктер түзетілуі керек.
Алаяқтық- әдейі дұрыс көрсетпеу және есептің және есеп берушіліктің мәліметтерінің басқарушылар құрамының немесе үшінші жақтардың қызметкерлерімен бір немесе бірнешеуімен көрсетілуі.
Бухгалтерлік құжаттар мен жазбалардың жалғандығы- бухгалтерлік есептің құжаттарын әдейі дұрыс толтырмау және бухгалтерлік есеп шоттарындағы жазбаларды бұрмалап жазу.
Шаруашылық операциялар нәтижелерін жою- негізгі бухгалтерлік жазбалардың мазмұны және сомасы бойынша бірдей түзетілген жазбалар.
Қателіктер- қаржы-шаруашылық қызмет фактілерін дұрыс көрсетпеу, есептің толықтығын дұрыс қарамау; есептік жазбаларда және топтарда арифметикалық және логикалық есептеулер нәтижесінде қаржылық есп берушіліктердегі әдейі жасалмаған бұрмалаушылықтар.
Кездейсоқ қателер- кездейсоқ жіберілген дұрыс емсе жазбалар жатады, олар бухгалтерлердің қаржы-шаруашылық қызметінің қандай да бір фактілеріне дұрыс емес әдісті қолданғанда туады. Сондай-ақ бухгалтерлік есептің стандарттарын және салықтық заңдылықтарды білмеумен байланысты қателіктер де жіберілуі мүмкін. Мұндай қателіктердің болуына кәсіпорындардың жетекшілері жауап береді.