Qiriq qiz dastani

Xabardarman hal-jayıńnan,

SHalabayǵa azap berseń,

Ayırılasań sen janıńnan,

Minip pıraǵım jelemen,

Usı joldan aynısań,

Qasıńa solwaq kelemen, Iqtıyarıń qolımda. Máttal janıńdı alaman, Sol sózlerdi bir aytıp, Suw quyǵanday sónedi,

«Qullıq aǵa, qullıq» —dep SHala jan jatqan Buwrabay,

Hámirine kónedi. Alqıssa isi bayıńnıń, Endi nasırǵa dónedi, Sır bildirmey bayıńa, Enaǵardıń tazshası, Úyden shıǵıp jónedi, Orınlanıp maqseti, Aqırın tazıń kúledi. Janlı-jandar jantaspas,

Ay qarańǵı tún edi, Bay júregi jarılıp,

Ne ekenin bilmedi,

Erte tura tań attı, Jan-jaǵına qarasa, Hesh bir nárse kórmedi. Hár qıyal dónip oyına. Ishi janıp kóp qoyına.

Heshkimge sırın ayta almay, Qulay ketti jayına.

Alqıssa tazıń,

Eter isin etti,

Baydıń basına jetti,

111

Ǵayrat salıp tań atpay, Taz qoyına jetti. Pástek molla quwanıshı

Qoynına sıymay, qoydan Keregin alıp, jayına ketti. Alqıssa taz

Quwanıshı qoynına sıymay Tayarlana berdi toyına, Alqıssa Buwrabay,

Ishki sırın adamǵa ayta almay, Pirdiń jolınan qayta almay, Qorlıq yadınan qalmay, Ármanı ishine sıymay,

Bir jıl ótti.

Qıyın is túsip basına,

Bir jıl ótti aradan,

Jasırın salmaq basıp,

Ishi toldı jaradan. Qarsı kelip jarlılıq, Saldardan júregi jarılıp, Zamanası tarılıp,

Buwrabay qattı awırǵan, Óneshinen as ótpey, Alqımınan buwılǵan. Toyıp tamaq ishe almay, Baslarına kún tuwǵan, Qabaǵın qayǵı ashırmay, Palshıǵa pal saldırǵan, Jeti jurtqa at jollap,

Dári-dármaq aldırǵan, Ólmewge ilaj bar ma dep, Qalaǵa jar saldırǵan, Sadaqa aytıp jolına, Xuwlaǵan tuwlar shallırǵan,

112

Ersi ádet isler islep,

Kórgendi qayıl qaldırǵan,

Dúnya-malın shashtırıp,

Táwiplerge baqtırıp,

Jazdıń sarı kúninde,

Aldına ot jaqtırǵan,

Urǵashı mal soydırıp,

Ókpe menen qaqtırǵan.

Tilek tilep alladan,

Qansha malın shashsa da, Hayalları taq turǵan. Hesh shıpası bolmaǵan, Átirapı kól bolıp, Kózden aqqan jasına. Qara shıbın basın qurap, Iye boldı lashına, Gúlayımday jalǵız qızı, Ketpedi sirá qasınan. Ketpedi haqqa nalası, Qan boldı kózdiń qarası, Óter boldı dúnyadan, Názer salmay allası, Kelip keńnen Ázireyldiń, Tiymedi sirá paydası, Kúnnen-kúnge júdep bay, Óliwge qaradı bası, Tabılmas sirá yalǵanı, YAd etti qádir allanı, Tum-tusınan súyeydi, Eki birdey alǵanı, Baydıń basın kóterip, Bir quda dep zarladı. Jan-jaǵına kóz salıp, Tum-tusın bay barladı.

113

Oylanıp bay qarasa, Qudayı júdá qorladı, Jan aybat penen bayıńız,

Bir maqsetti oyladı. Tayaǵına súyenip, Irǵıp jaydan turadı,Jedel berip ózine, Belin tartıp bayladı.

Ermek boldım jaqın-jatqa, Daqıl bolǵayman káramatqa, Barıp qaytsam qáytedi, SHayqı baba Buwraxanǵa. Tappaspan ba bir shıpa, Barıp qaytsam ziyaratqa, Qaratqan el qarap qalmas,

Dus qılmas pa dáramatqa. Qabıl bolsa ziyaratım, SHıqpaspan ba salamatqa. Hasıldan kiyim kiyeyin, Qara narǵa mineyin, Payǵambarǵa sıyınıp, Buwraxannıń basına, Barıp basım iyeyin.

Quday degen bar bolsa,

Káramatın kóreyin. Ayaǵına bas urıp,

Buwraxan atamnan,

Uzaq ómir tileyin.

Ketken eki júz oydıń, Nátiyjesin bileyin dep, Tentireklep teńselip, Bayıń jaydan turadı. Qara narın jazlayın, Bekkem erlep aladı,

114

Azıq, ánjam, háddiyasın, Narǵa teńlep tańadı, Máneti arttı,

Nardıń ayılın bek tarttı. Moynına potasın salıp, Qara narǵa minip alıp, Ziyarat etip qaytıwǵa, Buwrabayday aǵańız, Buwraxan babaǵa jol tarttı. Narǵa minip aladı. Payǵambardıń kábirin, Izlep ketip baradı.

Adam ertpey qasına, Jalǵız ketip baradı, SHın kewilden júr izlep, Jılap ketip baradı. Arzı-awhalın aytpaǵa, Bále-qadasın satpaǵa, Ǵıjduni payǵambarǵa, Ziyarat etip qaytpaǵa, Barǵansha qıyır shel edi,

Asqar kese bel edi,

Buwraxanday babańız, Esheklige, atlıǵa,

Jeti kúnlik jol edi,

SHın kewilden pir izlep, Aldına qaray dónedi.

Kete bersin bay baba,

Gezek tazǵa jetedi. Ziyaratqa shıqqanın, Pástek molla biledi, SHalabaydıń qasına, Juwırısı menen keledi. SHalabayday tazına,

115

SHınasında pir edi, «Enaǵardıń tazshası,

Iyni keldi isińniń,

Hámeliń bolsa kel endi.

Ashıq bolsań iske asır,

Ayttı rastan bul endi,

Jer astında nárse joq,

Sonı oylap bil endi,

Ayaǵına sharıq búr,

Diywananıń tonın kiy.

Ǵula kiyip basıńa,

Qálender bol belgili,

Eglenbey jolǵa shıq endi,

Buwrabay tústi jolına,

Keyninen izin quw endi.

Burın barmaqtıń ǵamın qıl.

Baratuǵın jerine,

Basqa jaǵın aytpayman,

Saǵan aytar sol endi.

Usı sózdi jaylasań,

Tabaǵıń asqa toldı endi.

Asıǵısta quw tazıń,

SHopannıń kiyip lipasın,

Basına kiyip ǵulasın,

Jolǵa rawan boladı.

Duzın haqlap tazıń usınıń,

Qoyın baǵıp qaladı,

Sır bildirmey adamǵa,

SHalabayday shopanlar,

Tótesin joldıń aladı.

Buwrabaydıń keyninen,

Jazdırmay quwıp baradı.

Janlı janǵa tanıtpay,

116

Babanıń izin aladı,

Segbir salıp piyada,

Bir ǵayratın saladı,

Aldındaǵı babanı,

Ǵayı kózi shaladı,

Ǵayı jetip baradı,

Tutıp pirlerdi yadına, Uǵınıp pirdiń atına, Jeti kún tınbay jol júrip, Jaqın keldi bay baba, Áwliyeniń qasına,

SHıdamay hesh kim patına, SHer salıp kóńil jadına, Enaǵardıń tazshası, Bildirmey keldi artına, Tartıp kem-kem ózine, Payǵambar dep zar jılap, Jas qaplaǵan kózine,

Sırın alıp quw tazıń, Tayın boldı jasırınıp, Buwrabaydıń izinen.

Harıp-talıp bayıń jetti,

Maqset etken jerine,

Házir jetti biyshara, SHomılıp qara terine, Qara kórim jer qaldı, Payǵambardıń qábirine. Aqılınan sasadı, Kókiregin basadı,

El gezgen diywana bolıp, Enaǵardıń tazshası, Qáwimge aralasadı. Barlap shıqtı erine, Sıyınıp

kámbil pirine, Kelmesten burın

117

Buwrabay,

Jasırınıp kirdi quw tazıń, Buwrabayday bayıńnıń, Túneytuǵın górine, Gileń aqqos oranıp, Enaǵardıń tazshası,

Jata berdi tórinde. Alqıssa sonda Buwrabay, Áwliyeniń sırtına. Narınan túsip bayladı, Muhsinge ózin sayladı, Bir qudaǵa zar jılap,

Eki qatlap potasın, Dal moynına saladı, Qalǵan qaza namazın, Qaldırmay oqıp aladı, Qol qawsırıp zar jılap, Qábirge jaqın baradı. Basın iyip biyshara,

Atap barǵan payǵambardıń, Basına tayın boladı.

Salıp zeyin ıqlasın, Óksip-óksip jıladı. Úsh aynalıp sırtınan, Jolında qurban boladı, Basında saqqa júginip,

Qushaqlap górdi quladı.

Mumiyaday erip,

Quyqa túgi juwladı. Ayat qoymay oqıp, Haqqına duwa qıladı. Qulaq salıp tum-tusqa, Áste-áste barladı.

Eki júz qoydıń sawabın, Payǵambarǵa arnadı.

118

Bir quda dep zar jılap, Ómir tilep zarladı. Aldım biyik, artım jar,

Qeń dúnya boldı-aw maǵan tar, Sırtıńnan saǵan sıyındım.

Mádet ber Gıjwan payǵambar.

Zeynimdi berip baǵındım, Ádep-úrpińdi saǵındım, Jolıńa biraz mal aytıp, Payǵambar saǵan tabındım. Atıńdı tuttım qalıstan, Zorǵa taptım jolıńdı, Qıysıq penen shalıstan, SHarapat ber men qulıńa, Arnap keldim alıstan. Artıldı jaman miynetim,

Zaya ketpesin ziynetim,

Alıstan arnap kelgenmen, Payǵambar diygór úmmetim. Tabınıp sırtınan barladım, Ismińdi aytıp zarladım, Arnap adam jiberipseń, Ǵayıbana jolıńa,

Eki júz qoy arnadım. Kóp astım shóldiń qıyırın, Bildim káramattıń barın,

Eki júz qoy aydattım,

Kórgen búgin qayırın.

Kózimnen aǵıp qızıl qan,

Alqımımnan buwılıp,

Qıstaw taptı-aw shıbın jan,

Eki júz qoy alǵan iyshanı,

Kórset balańa bir nıshan.

119

Buwınıp júrippen talıp,

Islerim ózińe qanıq,

Balań járdem sorap keldi,

Payǵambar beriń shıpalıq.

Ayttım qáliyme shaadat,

Oylan ata bizdi yad et,

Wákil balań izlep keldi. Názer áyleń beriń mádet. Daǵlanıp shıqtı kámirim, Ármanda baratır ómirim, Eki júz qoy alǵan ata, Múridińniń dártin kóriń. Arnap kelgenmen basıńa, Kóneyin qısı-jazına. Haqıma meniń duwa qıl, Bereket bergey jasıma. Ármansız bir tańım atpay, Jıl boyı paraxat jatpay, Awır keselge shatıldım,

Heshbir járdem shıpa tappay. Adam jiberdiń malıma, Qarasqan edim halıńa, Qarasaman degen wádeń bardı, Eki júz qoy bergende jolıńa. SHınlap sora hal-jayımnan, Dawa tabılǵay qolaydan,

Ata óziń ázzi kelseń Soray kóriń qudayıńnan. Alınıp tur júdá ayım. Mal deseńiz mende tayın, Óz awzıńnan xabar etiń, Qurasa ketpey qudayım. Kel deseńiz men ereyin, Mudam jolıńda júreyin,

120