Muratbay Nizanov Tanlamali shigarmalar_roman_gurrinler_drabller

Oh, Arkadiy, sen qanday baxıtlısań! Ol baxıttı sen mákkarlıq penen maǵan awdardıń-aw, sherek ásir Oksana menen baxıtlı turmıs keshirdiń dep! Men jigirma bes jıl boyı Oksananıń qurı kebin qushaqlap súygen ekenmen, júregi bolsa udayı seniń menen jasaptı!

«Ǵaz ashıwın ǵarǵadan aladı» degendey Sergeyge bolǵan ǵázebimdi ishime sıydıra almay, ólip ketken Oksananıń sırtınan

«kápir tonın» piship, biraz jeńil tartqanday boldım. Apam geyde ashıw menen álle nársege kewli tolmay ǵarǵanıp qoysa, izinshe páske qaytıp, «ási bolsam qayttım, qudayım, keshiregór» dep jaǵasına túkiretuǵın edi. Men de azımaz kewlim jay tapqannan keyin: keshir Oksana, bálkim sen maǵan jat niyette bolmaǵan shıǵarsań, «adamnıń kewli — dońızdıń kúrkesi» degen, biykardan-biykarǵa ruwxıń shırlamasın, dep sıbırlanıp pikirden qayttım. Qaytıp

bolıp, jáne ózimniń diyanatsızlıǵıma ǵázebim keldi. Óz-ózime sawal berdim — sen kimseń ózi?! Ata-babańnıń qádemi tiymegen jat jurtlarda qara basıń qańǵırıp, neǵıp júrseń?! Odessa sensiz

qaran qala ma?

Sonda erksiz meniń yadıma balalıq jıllarım tústi. On ekion úsh jaslarımda dayımnıń úybetinde kóp bolatuǵın edim.

«Oy, meniń qoshantayım zor-aw, — dep meni basımnan sıypap erkeletetuǵın edi atam. — Atasına júweri qorısayın dep kelgen-

ǵo».

Júweri aq kóz bolıp baslaǵannan onıń shımshıq degen jawı bar. Gúwlep bir ushıp kelgende, júzlegeni júz júweri basqa qonıp alıp, dánin shuqıp jewge kirisedi. Usınday waqıtta tez ushırmasań, qırmanda dáni joq, qurı qawıqqa iye bolasań.

Atam eki atız júweriniń ortasındaǵı juwan shelge suw tartılǵannan keyin meniń boyóserime keltirip dumpeshik úyedi. Sol dúmpeshikke minip, palaqpanın «oqlaydı». Onıń bir pisikten ekinshi pisikke deyin muqıyatlap saqlap qoyǵan, juwan arqannan esip islegen palaqpanı bar. Palaqpannıń uzınlıǵı úsh qulashtay keledi. Ush betinde kesek turatuǵın uya islengen. Sol uyaǵa jartısı sırtqa shıǵıp turatuǵın etip, qattı saz keseklerden birewin jaylastıradı da, arqandı, yaǵnıy, palaqpandı qol ushında tórt-

bes mártebe aylandırıp-aylandırıp, tartıp qalǵan waqıtta, palaqpannan shıqqan kesek pát penen zuw etip ses shıǵarıp, shımshıqlar qonıp otırǵan júwerilerdi shayqatıldırıp barıp, shińgiriktiń arasına túsedi. «Júz shımshıqqa bir kesek» degen

usındaydan qalǵan bolsa kerek, júz shımshıq pa, mıń shımshıq pa, dúrr etip aspanǵa kóterilip, qayaqqadur toparlasıp ushıp ketedi. Lekin, barıwınan qaytıwı tez. Atam olardıń qaytıp keletuǵının biledi. Palaqpandı taǵı oqlap qoyadı. Shımshıqlar qonar-qonbastan jáne palaqpannıń kesegi zuwıldap ushadı. Bul ret olar bir dán de shoqıp úlgere almaydı.

—Áne, balam, endi qalǵan jaǵında palaqpan seniń qolıńda atıladı, — dep dırlay juwan arqandı qolıma uslatadı.

—Oqlap tayarlap tur, ol naysaplar meniń atızdan shıqqanımdı tuw sırtımnan kórip turadı, jáne keledi.

Atam ketkennen keyin palaqpandı jaqsılap oqlap, arqandı iynimnen tómen qarap tórt-bes orap keltertip alaman. Shımshıqlar da teginlikte keleǵoymaydı. Bálkim, atqan kesegim birewine tiyse... biyshara shımshıq, tórt-bes dán shópleymen dep ólip ketedi-aw. Ele kesek tiymegen shımshıqtıń ólimin uwayımlap turǵanımda gúw etip kelip qalǵanın bir abaylap qalaman.

Palaqpandı tóbemnen aylandırıp, aylandırıp tartıp jiberemen. Bir shımshıq kóterilip ushpaydı. Bir juweriniń bası qıymıldamaydı. Qarasam, palaqpannıń «oǵı» uyasınan shıqpay qalǵan. Qullası, bir atqan oǵım uyasında qaladı, birewi art betime túsedi. Palaqpan atıwdı úyreniw ushın da bir-eki gúz hálek bolǵanman.

Xosh, palaqpandı ne ushın eslep otırman? Kúni menen abaylaǵan shıǵarsań, meniń ómirim de palaqpannıń kesegine usamay ma, qalıń júweriniń arasında qalıp ketken. Meni táǵdir palaqpanı

atqan uzaqqa. Qanday qarıwlı qol menen atqan desesh — Aral teńiziniń boyınan atıp, Qara teńizdiń boyına túsirgen. Men palaqpan atqanda júweriniń arasına kirip, bet-awzım júweriniń shańı menen appaq unday bolıp, atqan keseklerimdi jıynap alatuǵın edim. Bul táǵdir degeniń sonday qatal eken, atqan kesegiń izlemeydi de! «Óziń ushın ol jetim» dep qoya beredi.

Men usınday tereń qıyal dáryasına batım shúmip, aeroportqa aylanıp keldim. Bul jerde kvartiralar byurosınan bir aqsham qonıp shıqqanday baspana tabıwǵa boladı. Erteńge qaray quday razaq.

Kvartiralar byurosı uzın dizimdi qolıma uslattı. Onda kvartiralardıń adresi hám kirey pulınıń bahası jazılǵan boladı. Men arzanlaw bahanı qıdıra basladım. Búgin túnep shıqqan baspana erteń de kerek boladı. Qudaydıń tarıday kúni.

Qashanǵı men kireyde jasap kún kóre alaman. Arkadiy «bajam»nıń sadaqa sıpatında bergen evrosı bir ayǵa jete me, jetpey me? Onnan keyin meniń awhalım ne keshedi? Meni izleytuǵın kim bar? Kamarımnan dóregen perzentlerimniń birewi izin jasırıp ǵayıp boldı, ekinshisi bolsa oqıp, meniń «basıma shıraq jaǵıw» ushın alıs jurtta qaldı.

Oksana «Alik, qapa bolma, seni baxıtsız ǵarrılıq kútip turıptı» degende usı awhaldı bilip aytqan eken-dá! Lekin, baxıtsız ǵarrılıqtıń arası Tel-Avib penen Odessanıń aralıǵınday dım jaqın, iyekke tirelip qalǵanın hesh oylamaǵan edim. Mine, endi sol baxıtsız ǵarrılıq Odessaǵa gewgim túsiw menenaq baslandı. Meniń ómirimniń gewgim tartqanı edi bul.

Dizimdi eki-úsh qaytara oqıp, «Naberejnaya» posyolkasındaǵı 16-jayǵa toqtadım. Bul basqalardan góre arzan hám posyolka qalanıń shawqımınan jıraqta edi. Soǵan qaramastan, bul posyolkanıń ortasınan túngi on eki yarımnan birge deyin tramvay júredi.

Sál jerde kvartira unamay qalsa minip barǵan tramvayımnıń qaytıwın kútip, bándirgide turaǵoyaman.

Jigirma úshinshi tramvay menen daǵaza bergen mánzilge barıp jettim. Men tańlaǵan kvartira iyeleri jayınıń qaptalınan arnawlı túrde kireyge berip qoyıw ushın aynaların úlkenúlkennen qoyıp, aǵashtan bir bólme japsırın salǵan eken. Bul tek jaz aylarında paydalanılıwı múmkin, qısqa qaray bul bólmede tawıq ta qıslay almaydı.

Jası eliwlerden ótip júrgen bir hayal bólmeni ashıp, meni ishke alıp kirdi. Kishkene bólmege aralarınan bir adam júrgendey etip tórt krovat jaylastırılıptı. Hár krovattıń bas ushına kiyimlerińdi sheship qoyıw ushın bir-bir gúrsiden qoyılǵan.

— Qálegen koykańdı tósestirip al, — dep ol meniń qolıma odeyal qap, kópshik qap hám súlgi uslatıp ketti.

Ash adamǵa uyqı kelmeydi eken. Samolyotta qusqa salǵanday etip bergen bir shuqım awqatı álle qashan sińip ketti. Kózim baqırayıp, odeyaldı bastırınıp jatırman. Onıń menen kirpigim ilinetuǵın emes. Qala berdi, bólmeniń qarama-qarsısında jerge jabıstırılıp salınǵan bir jay bar, shaması, tómeninde jer tó-

lesi bar bolsa kerek, sonnan úzliksiz bir shókkish dawısı toqıldaydı da turadı. Arasında elektroshardıń qıyǵırǵan dawısı qulaǵıńdı jırtıp jibereyin deydi.

Bul dawıslardıń qashan tınǵanın bilmeymen. Uyqılap ketippen. Oyansam, hámme jaq jap-jarıq. Kewlime bir jaman oy keldi. Shıǵa salıp, zıp bersem qáytedi? Maǵan beglikti kim qoyıptı? Uyat-abıraydı kim qoyıptı? Táǵdir meni sonsha jıl palaqpannıń kesegindey qılıp oynadı-ǵo, qáne, men-ám bir onıń menen oynap kóreyin. Usı oy qápelimde óz kewlime maqul tústi de, bólmeniń esigin sırt ettirmey ashıp, múyeshke aylandım.

—Háy! — degen bir hóktem dawıs shıqtı artımnan. Shorshıp ketip, qalsha qatıp qaldım.

—Qayaqqa qashıp baratırsań?

Qorqa-qorqa izime burılıp qarap edim, túni menen toqıldı shıqqan jer tóleniń qapısınıń awzında, qolında sabı eki qarısqa jeter-jetpes, ketpenniń «murnınan túskendey» shapqıjońǵı uslap, murtı shıyratılǵan, shashına aq aralaǵan uzın boylı bir arıq kisi meni kózi menen jep qoyayın dep qarap tur edi.

—Berman kel, qayaqqa baratırsań! –dedi ol taǵı, men ya alǵa, ya izge adım atpay turıp qalǵan soń.

Qorqa-qorqa qasına bardım.

—Nadya? — dep dawısladı ol úybetine qarap.

Esikten keshegi hayal shıqtı.

—Kvartirant penen esap-kitap qıldıń ba?

—Yaq. Azanda esaplasarmız dep edim.

—Al, bul esaplaspastan qashıp baratır.

—Solay ma? Oy, svolsh!

Ómirim tuwıp bunday sógis esitip kórgen joq edim. Bes-altı grivenniń júzi qarashılıǵı dep, jetim balanıń halına tústim

de qaldım.

—Buǵan qanday jaza bereyin? — dedi xojeyin meniń bilegimniń qarınan bekkem uslap alıp. Bárhama shókkish urıp islegen qoldıń barmaqları barmaq emes, súyektey qattı edi. Bilegimniń qarına etim qısılıp, hazarına zorǵa shıdap turman.

Ekewi aldın-ala jazanı oylasıp qoyǵanday:

—Teńizge atıp jiber, balıqlarǵa jem bolsın, — dedi hayalı. Hayal adam miyrimli boladı, deytuǵın edi, tapqan ekenseń!

—Durıs pikir, — dedi de xojeyin meni bilegimnen burınǵıdan da qattıraq qısımlap, jer tólesiniń múyeshine aylanıp, teńizge qaray jeteledi. Teńiz jer tóleden uzaq degende 40 — 50 metrdey-aq aralıqta edi.

Men kisemnen pasportımdı alıp usındım.

—Jayıńdı nege sattıń? — dedi pasportımdı qaytıp berip.

—Hayalım nawqasqa shatıldı. Sonı emletiw ushın sattım.

—Jaqsı boldı ma?

—Óldi!

Xojeyin qolların eki iynine, mańlayına tiygizip shoqındı.

— Diywanamısań? — dedi izinshe.

Bunday awır gápti birinshi márte esitiwim edi. Júregime nishter qadalǵanday boldı. Baǵanaǵı hayalınıń aytqan ǵarǵısınan da awır tiydi bul gáp maǵan.

—Diywanaman! — dedim men de ızǵarlı. — Lekin, sizikine qayır sorap kelgenim joq.

Ol jerge shanshıwlı jatqan shapkısın suwırıp aldı.

—Naǵız erkektiń gápin ayttıń! — dep shep qolı menen iynimnen qaqtı. — Men saǵan qayır bermeymen. Biraq, az ǵana jumıs bersem isleyseń be? Xızmet haqıńdı tóleymen!

—Isleymen, — dedim oylanbastan. Bunday usınıstı mult jiberseń, bola ma? Onısız da, táńirdiń tańı atsa ózim de qol ushı talap izlewge shıqpaqshı edim. Endi bizge bayaǵıday masterlik joq. Tarqap bolǵan awqamnıń tusında salınǵan zavod-fabrikalardıń bári bankrotqa ushırap, jabılıp bolǵan. Olardı da waqtında biyligi húkim súrip turǵan, qollarında móri bar kimseler arzangirewge satıp alıp, ayaq-astınan bay bolıp shıǵa kelgen edi. Onıń ústine hámme shegaralar ashılıp ketkennen keyin shet elli biznesmenler bastırıp kirip aldı da, bayaǵı zavod-fabrikalardı zamanagóylestirip isletiw shárti menen, jergilikli baylarǵa sherik boldı. Endi olardı «bay» demeydi, erkeletip, búgingi kúnniń sózi menen «oligarx» dep ataydı. Ol oligarxlarǵa biziń, ásirese, men qusaǵan, pensiyaǵa iyek tirep turǵan kimselerdiń bir tiyinǵa keregi joq.

Usı oylar Tel-Avibten kelemen degenshe-aq miyimde pisip kelgen men, xojeyinniń bir awız gápine oylanbastan kelisim berdim.

Ol meni túni menengi toqıldap shıqqan ustaxanasına baslap keldi. Ustaxana jerdiń ústinde jarbıyıp atırǵan kishkene jay bolıp kóringen menen jer tóle jaǵı tereń hám keń eken. Onlaǵan basqaldaqtan tómenlep jer tólege tústik. Tóleniń tórt jerinde úlken-úlken lampochkalar janıp tur. Diywalǵa jaǵalatıp qoyılǵan bir neshe tas músinlerge kózim tústi. Olardıń ishinde taw arqarı,

ayaǵın sozıp jatırǵan arıslan, shaqları putaq-putaq bolıp ketken suwın, jáne men tanımaytuǵın álle kimlerdiń byustleri bar edi. Al, ortada bolsa giddiman, kelisiksiz formadaǵı, men atların bilmeytuǵın qattı taslar jatır. Olarǵa jańaǵıday haywanlardıń, adamlardıń súwretleri por menen dusmalıy sızılǵan. Demek, jonıwǵa tayarlap qoyılǵan bolsa kerek.

—Men músinshimen, — dedi xojeyin. — Tas jonıw ańsat emes. Sonıń ushın maǵan járdemshi kerek.

—Men ne islewim múmkin? — dedim men.

—Sen mına por menen sızılǵan jerdiń sırtın úlgergenińshe qashawlap bereseń. Sızıqtan ishke ótpeyseń. Oyaǵın keltiriw meniń jumısım. Hár kúnińe bes dollardan pul tóleymen. Jataq jayıń

usı bólmeniń ishi. Ana, mramor stolǵa otırıp awqatlanasań. Hájetxana, haw anaw Stalinniń gipsten islengen byusti turǵan múyeshti kórdiń be, sol jerde. Jumıs beriw múddeti bir ay, hadal isleyseń, 150 dollardı alasań da keteseń. Tamaǵıń ash bolmaydı, onnan ǵam jeme. Kelistik pe?

—Kelistik — dedim azımaz irkilip turıp. Negedur eki kózim

jańaǵı gipsten islengen músinde edi.

—Sen ne, siyasatshımısań? — dedi xojeyin mennen gúmansıraǵanday bolıp.

—Yaǵa-aw, ápiwayı rabochiy bolıp islegenmen. Onı nege saqlap qoyıpsız?

—Ol meniń birinshi jumısım. Jigirma bir jasımda gips-

ten soǵıp, jaslar parkine mutqa sawǵa etken edim. Onı biyik postamenttiń ústine ornattı. Parkke hár barǵanımda «bunı men soqqanman» — dep mazatlanıp óter edim. Keshikpey baxtı tayıp, onıń estelikleri jıǵılıp, sındırıla basladı. Sonda bir túnde

qoparıp alıp, ustaxanamnıń quwısına qoydım. Bul jerge hesh kim ruqsatsız kirmeydi. Meniń dóretiwshilik jumısım ózimniń perzentim. Perzentimdi kóshege taslay almayman.

Endi ana kranǵa bet-qolıńdı juwıp, men kórsetken stolǵa otır. Aqlıǵım shay halqas alıp keledi.

Xojeyin teksheden kóterilip shıǵıp ketti. Kúni menen ashıq turǵan qapı ǵıyq etip ses shıǵarıp jabıldı. Shamamda, ol jası jetpislerge barıp qalǵan bolsa da, eleberin ǵarrılıqqa jeńis-

lik beretuǵın adamǵa usamaydı. Oǵan qaraǵanda meniń eńsem gújireyip baslaǵanday edi. Hayalınıń ózine qaraǵanda ádewir jas kóringenine baǵana sál tańlanǵan edim, endi hámmesi málim boldı.

Beti-qollarımdı juwıp, tóle ishin jáne kózden ótkere basladım. Tóleniń arqa tusında eni eki metrdey keletuǵın bir qapılı dárwaza bar eken. Dárwaza tóleniń ultanınan bir yarım metr shaması bálentlikte. Sol bálentlikten ultanǵa qaray cement penen quyılǵan sıpqanaq tekshe bar eken. Shaması, mına jatırǵan giddiman taslar usı sıpqanaqtan ısırıp túsirilgen bolsa kerek.

Temir qapı jáne ǵıyq etip ses berip ashıldı. On bes-on altı jaslar shamasındaǵı, kelte kóylek kiygen, shashınıń ushına bantik taqqan sarı sınlı qız podnosta shay halqas ákelip, mramor stoldıń ústine qoydı. Maǵan awızsha sálem berdi. Ákelgen zatların stolǵa tártiplep jaylastırıp «jaǵımlı ishtey» dedi

de, podnostı alıp, sırtqa betledi.

Shay halqas erksiz tanawımdı jıbırlatıp jiberdi. Kesheden beri ashtan qaqlanǵan men, awqat-shaylardı ıdısı menen jutıp jiberiwge bar edim.

qasındaǵı tarelkada quwırılǵan bir máyek penen eki sosiska, kishkene — alaqanday bir tarelkada irimshik, jáne bir tarelkada jigirma gramm shaması sarı may hám tórt bólek nan. Farfor chashkada qara kofe bar edi. Írasın aytsam, bunday kútimde bir ay emes, bir jıl islep qalıwǵa qayılman. Lekin, xojeyin «jumıs beriw múddetim bir ay» dedi. Demek, arjaǵına kelip turǵan buyırtpalar bolmasa kerek.

Awqatlanıp bolıwımdı kútip turǵanday, ıdıslardı jıynastırıp atırsam, baǵanaǵı shapkısın kóterip, xojeyin kirip keldi.

—Tura bersin, qızlardıń ózi alıp ketedi, — dedi. Endi buyaqqa kel, jumıs baslaymız.

Ol baǵanaǵı jatırǵan gáwmis taslardıń birin kórsetti.

—Mınadan taw taylaqtıń músinin islewimiz kerek, — dedi por menen sızılǵan súlderdi kórsetip. — Usını qashawlap formaǵa keltireseń. Sizge eki kún máwlet beremen. Úlgereseń be?

—Háreket qılaman.

—Bizde háreket qılaman degen gáp bolmaydı, úlgeremen ya úlgermeymen.

Ishimnen oylap qoydım, «eki kúnnen basqa kún bolmasa úlgermey ne qılaman. Jańaǵıday awqatlardı aldıma qoyatuǵın Oksanam tur ma meniń!»

—Úlgeremen! — dedim xojeyindi kóp kúttirmey. — Lekin...

—Moynı menen basına mólsherlengen tas túske deyin kelip qaladı, ... — dedi xojeyin meniń tasqa úńilip, nenidur izlep turǵanımdı sezip.

Ekewimiz eki jerde jumıs basladıq. Túni menen «toq-toq, toqtoq» dep ses berip turǵan bolsa, oǵan endi «toqa-toq» qosıldı. Qulaq tutıp tıńlaǵan adamǵa sırtqa «toq-toq, toqa-toq, toq-toq, toqa-toq» dep esitiler edi bul dawıslar. Lekin, xojeyinniń toqıldısı onsha qattı shıqpaydı. Músinniń qáddin keltiriw ushın geyde shıq-shıq ettirip, juqalap shabadı. Soń shabılǵan jerdi elektroshar menen egeydi. Shardıń tasqa tiyip shıjıldaǵan dawısı miyińdi egewlep atırǵanday, zorǵa shıdaysań. Usta oǵan úyrenip ketken.

Túske taman dárwaza qaǵıldı.

—Kostya, dárwazanı ash, — dedi baǵanaǵı hayal.

Xojeyin ishtegi sıpqanaq túserlikten barıp dárwazanı ayqara ashtı. Arjaǵında úsh-tórt tonnalıq kishkene samosval tur eken. Mashina sheberlik penen básip kelip, dárwazanıń tabaldırıǵına artqı ballonın tirep irkildi. Kelte kuzob barı-joǵı ballonnan

bir metrdey-aq shıǵıp tur edi.

—Aldıraq ayda, — dedi xojeyin shofyorǵa. — Shóńkergen waqtıńda kuzobıń mańlayshaǵa tirelip qaladı.

Shofyor mashinanı bir metr aldıǵa aydadı.

—Boldı, túsire ber.

Samosvaldan sıpırılıp tórt múyeshli, qaramı arshanıń kólemindey bir tas, keyin bir yarım-eki metrlik qaraǵayǵa usaǵan uzınsha eki tas birin-biri iyterip tústi.

—Boldı. Nadya, dárwazanı jawıp, aqshasın berip jiber.

—Áne, tawtaylaqtıń moynı da keldi, — dedi usta.

—Kelte emes pe? — dedim men. — Kinolarda kórgenimizde moynı úsh metrdey bolatuǵın edi.

—Taw taylaqtı sol turısında kóshiriwimiz kerek pe? Aldın-

daǵı gewdesiniń úlkenligine qara, moynı menen bası soǵan mas keledi. Sen ózi iskusstvoǵa túsineseń be?

—Men texnik xızmetkermen.

—Onda túsinbegeniń durıs.

Sol-sol eken, oǵan qaytıp sawal bermeytuǵın boldım. Ne buyırsa gáp qaytarmay orınlay beremen. Awqat, jataq jay kewlim-

degiden ziyada. Qánekey, qalǵan ómirimdi usı jer tólede ótkersem. Ara-arasında sırtqa shıǵıp, taza hawa jutıp kelemen. Ásirese, keshqurınları teńiz betten esken samal, ózgeshe bir lázzet baǵıshlap, qaytıp ishke betlegim kelmey turar edi.

Bir ay tolıp, ekinshi ayǵa qaraǵan kúni azanda Kostya hayalı menen túsip keldi.

— Miynet haqısın ber, — dedi usta.

Hayal kisesinen bir júzlik, bir eliwlik dollar shıǵarıp ber-

di.

— Ele islenbegen jumıslar, soǵılmaǵan músinler bar ǵoy, dep oylap turǵan shıǵarsań. Durıs, bar. Biraq, maǵan járdemshi kerek emes. Hesh qashan járdemshi jaldap músin soqqan emespen. Seniń

óziń úyiriwge máwlet soraǵanıń maǵan unadı. Men de qudayshıl adamman. Shirkewge barıp turaman. Ózimdey bir qudayshılǵa járdem etkim keldi. Onıń ústine hayalıń ólip, biyshara halǵa tú-

sip qalǵanıń meniń de bir gezleri sonday ruwxıy azapta keshken kúnlerimdi esletti, kewlimde miyrimanlıq oyattı. Al, endi joqarıǵa shıq. Jolıń bolsın!

Meniń oyda joqta «qudayshıl» bolıp qalǵan jalǵanımnıń bunshelli sharapatı tiygenin qáyterseń. Bálkim, Allatala tilime «iyman» degen sózdiń kelgenine keshirimlilik etip, ǵarrı músinshiniń kewline jaqsılıq salǵan shıǵar.

Temir esikten sırtqa shıǵıp bul qásiyetli jer tóleni kózim qıymay, onı kózlerim menen súwretke alatuǵınday suqlanıp qarap turdım da, soń áste-áste qádem basıp, tramvay bándirgisine alıp baratuǵın soqpaqqa tústim.

Izime bir aylanıp qarasam Kostya da, Nadya da ózleriniń bir qádirdan adamın uzaq jolǵa shıǵarıp salǵanday, izimnen kóz úzbey qarap turǵan eken.

***

Tawıq birinshi shaqırımın shaqırdı.

—Arzıwbay aǵa, áńgimeniń qalǵanın azanda dawam etsek, — dedim ústi-ústine esnep.

—Shıda-shıda, bir aqsham mıń aqsham emes, — dedi ol. — Túni menen ólip shıǵaman ba, qaydan bileseń. Onda ómirimniń sóylenbey qalǵan tárepi ishimde ketedi. Endi az qaldı.