Файловый архив студентов. Файловый архив студентов.
1330 вузов, 5513 предметов.
/ Регистрация
FAQ Обратная связь Вопросы и предложения
Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Казахский Гуманитарно-Юридический Университет
Предмет:
[НЕСОРТИРОВАННОЕ]
Файл:
эконометрика каз.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
8 Мб
Скачать
☆
►Содержание►

Экономикалық көрсеткіштер арасындағы уақыттық лагты ескере отырып болжау және талдау жасау.

Тапсырма: Берілген вариант бойынша республикадағы жүзім егістігі көлемінің өсуін және 2005 жылы жиналуы мүмкін болатын өнім көлемін Excel ҚПП арқылы анықтап, уақытты лагты ескере отырып, көрсеткішке талдау және болжау жасаңыз.

Тапсырма варианттары:

1-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

13

13

16

16

17

17

20

20

21

22

22

25

25

Барлық жиын yt, мың т.

13

14

15

15

20

21

23

23

28

29

31

32

34

2-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

18

18

21

21

22

22

25

25

26

27

27

30

30

Барлық жиын yt, мың т.

18

19

20

20

25

26

28

28

33

34

36

37

39

3-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

23

23

26

26

27

27

30

30

31

32

32

35

35

Барлық жиын yt, мың т.

23

24

25

25

30

31

33

33

38

39

41

42

44

4-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

4

4

7

7

8

8

11

11

12

13

13

16

16

Барлық жиын yt, мың т.

4

5

6

6

11

12

14

14

19

20

22

23

25

5-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

9

9

12

12

13

13

16

16

17

18

18

21

21

Барлық жиын yt, мың т.

9

10

11

11

11

17

19

19

24

25

27

28

30

6-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

14

14

17

17

18

18

21

21

22

23

23

26

26

Барлық жиын yt, мың т.

14

15

16

16

21

22

24

24

29

30

32

33

35

7-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

19

19

22

22

23

23

26

26

27

28

28

31

31

Барлық жиын yt, мың т.

19

20

21

21

26

27

29

29

34

35

37

38

40

8-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

24

24

27

27

28

28

31

31

32

33

33

36

36

Барлық жиын yt, мың т.

24

25

26

26

31

32

34

34

39

40

42

43

45

9-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

5

5

8

8

9

9

12

12

13

14

14

17

17

Барлық жиын yt, мың т.

5

8

7

7

12

13

15

15

20

21

23

24

26

10-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

10

10

13

13

14

14

17

17

18

19

19

22

22

Барлық жиын yt, мың т.

10

11

12

12

17

18

20

20

25

26

28

29

31

11-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

15

15

18

18

19

19

22

22

23

24

24

27

27

Барлық жиын yt, мың т.

15

16

17

17

22

23

25

25

30

31

33

34

36

12-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

20

20

23

23

24

24

27

27

28

29

29

32

32

Барлық жиын yt, мың т.

20

21

22

22

27

28

30

30

35

36

38

39

41

13-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

25

25

28

28

29

29

32

32

33

34

34

37

37

Барлық жиын yt, мың т.

25

26

27

27

32

33

35

35

40

41

43

44

46

14-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

26

26

29

29

30

30

33

33

34

35

35

38

38

Барлық жиын yt, мың т.

26

27

28

28

33

34

36

36

41

42

44

45

47

15-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

6

6

9

9

10

10

13

13

14

15

15

18

18

Барлық жиын yt, мың т.

6

7

8

8

13

14

16

16

21

22

24

25

27

16-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

11

11

14

14

15

15

18

18

19

20

20

23

23

Барлық жиын yt, мың т.

11

12

13

13

18

19

21

21

26

27

29

30

32

17-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

16

16

19

19

20

20

23

23

24

25

25

28

28

Барлық жиын yt, мың т.

16

17

18

18

23

24

26

26

31

32

34

35

37

18-вариант

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

16

16

19

19

20

20

23

23

24

25

25

28

28

Барлық жиын yt, мың т.

16

17

18

18

23

24

26

26

31

32

34

35

37

Орындау үлгісі: Регрессия теңдеуінің парамерлерін уақытша лагты ескере отырып есепту жүргізу. Бұл есептеулерді жүргізу кезінде Фриш-Воу әдісі және модель константалары және ауытқуларын қолданаотырып есептеуге де болады. Есептеу жүргізуді келесі мысалда қарастырамыз. № 2.1 кестеде жүзім егістігі көлемі туралы және республика заводтарының барлық жинаған жүзімдері туралы ақпараттар берілген. Мұнда xt және yy айнымалыларының деңгейлер аралығындағы өзгерістердің кешігу периоды есптеу керек, сонымен қатар 2005 жылы жиналуы мүмкін болатын өнім көлемін анықтау. Уақыттың жаңа отырғызулар моменті уақытымен сәйкес келмеуі және өнімнің жалпы көлемінің өсіп кетуі, бірнеше жылдан кейін қайта жаңартылған жүзімнің биологиялық ерекшеліктеріне байланысты болады.

№ 2.1 кесте.

Нақты жылдар

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

Шартты жылдар

t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Жүзім егістігі ауданы хt, мың га.

2

2

5

5

6

6

9

9

10

11

11

14

14

Барлық жиын yt, мың т.

2

3

4

4

9

10

12

12

17

18

20

21

23

xt және yt айнымалыларының өзгеру динамикасын зерттейік. Өзіміз 2.1-сурет және 2.2-суретте көріп отырғанымыздай жүзім егістігінің өсуі және өнімді жинаудың көбеюі сызықтық заңға бағынады. xt және yt белгілерінің өзгеру тенденциясын сипаттайтын регрессия теңдеуі келесі түрге ие:

(2.1)

(2.2)

(2.1.) және (2.2) өрнектерін қолдана отырып xt және yt айнымалыларының және және ауытқуларының есептелу мәндерін анықтаймыз. Өзімізге белгілі және ауытқулары бойынша уақыттық лагтың L ұзындығын табуға болады.

2.1-сурет 2.2-сурет

№ 2.2 кесте.

t

xt

yt

1

2

2

2

0

0

2

0

0

4

2

2

3

3

2

-1

1

-1

1

1

3

5

4

4

4

1

0

0

1

0

4

5

4

5

6

0

-2

0

0

4

5

6

9

6

8

0

1

0

0

1

6

6

10

7

10

-1

0

0

1

0

7

9

12

8

12

1

0

0

1

0

8

9

12

9

14

0

-2

0

0

4

9

10

17

10

16

0

1

0

0

1

10

11

18

11

18

0

0

0

0

0

11

11

20

12

20

-1

0

0

1

0

12

14

21

13

22

1

-1

-1

1

1

13

14

23

14

24

0

-1

0

0

1

Барлығы

-2

6

17

Ең алдымен айнымалылардың ара-қатынасындағы кешігулер нольге тең-тең емес екендігін тексереміз. Корреляция r0 коэффициенттерін есептеуді (2.3.) формуласы бойынша жүргіземіз. Есептеуге қажетті бастапқы берілгендер № 2.2 кестеде көрсетілген.

(2.3)

Есептеудің екінші этабында уақыттық лаг бір жылға тең деген гипотезаны тексереміз. қосындылары № 2.3 кестеде есептелген. r1 корреляция коэффициентін (2.4.) формула бойынша анықтаймыз.

(2.4)

№ 2.3 кесте.

1

0

2

2

-1

1

0

0

0

1

3

1

0

-1

0

1

0

4

0

-2

1

-2

1

4

5

0

1

0

0

0

1

6

-1

0

0

0

0

0

7

1

0

-1

0

1

0

8

0

-2

1

-2

1

4

9

0

1

0

0

0

1

10

0

0

0

0

0

0

11

-1

0

0

0

0

0

12

1

-1

-1

1

1

1

13

0

-1

1

-1

1

1

Барлығы

-4

6

13

Есептеудің үшінші этабында r2 корреляция коэффициентінің сандық мәнін анықтаңыз. Қажетті элементтер қосындысы № 2.4 кестеде берілген.

(2.5)

№ 2.4 кесте.

1

0

2

2

-1

1

3

1

0

0

0

0

0

4

0

-2

-1

2

1

4

5

0

1

1

1

1

1

6

-1

0

0

0

0

0

7

1

0

0

0

0

0

8

0

-2

-1

2

1

4

9

0

1

1

1

1

1

10

0

0

0

0

0

0

11

-1

0

0

0

0

0

12

1

-1

0

0

0

1

13

0

-1

-1

1

1

1

Барлығы

7

5

12

Осы ұқсастықтар бойынша 3, 4, 5, 6 жылдарға тең корреляция коэффициентінің мәнін (№ 2.5 кесте) есептеуге болады:

№ 2.5 кесте.

Кешігу периоды, жыл

0

1

2

3

4

5

6

Корреляция коэффициентінің мәні

-0,20

-0,46

-0,91

-0,30

0

-0,56

-0,56

Келтірілген берілгендерден көргеніміздей жүзім отырғызылған аймақ көлемінің өзгеруінің көрсеткіштері 2 жылдан кейін өнімнің жалпы жиынынан кейін белгілі болады. Бұл қорытындыға корреляция коэффициенттерін анықтамай-ақ келуге болады. Ол үшін L түрлі мәндерінің және ауытқулар қатарын салыстырудың өзі де жеткілікті. Тек бір ғана жағдайда (L=2) және ауытқуларының оң және теріс таңбаларымен кезектесуі нақтылы сәйкес келетіндігін байқау қиын емес (№ 2.4 кестені және 2.3-суретті қараңыз).

2.3-сурет. ( және ауытқуларының өзгеру динамикасы)

Уақыттық лагтың ұзындығын білгеннен кейін, регрессия теңдеуінің параметрлерін анықтауға кірісуге болады:

(2.6)

(2.6) функциясы үшін қалыпты теңдеу мына түрге ие:

(2.7)

(2.7) өрнектің құрамына кіретін қосындылар мәні 2.4 кестеде көрсетілген. (2.7) өрнегінен шығатыны, пропорционалдық коэффициенті мынаған тең:

(2.8)

№2.5 кесте.

t

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

барлығы

4

4

9

10

12

12

17

18

20

21

23

4

6

8

10

12

14

16

18

20

22

24

4

4,6

9,4

10

12

12,6

17,4

18

20

22

22,6

0

-2

1

0

0

-2

1

0

0

-1

-1

0

4

1

0

0

4

1

0

0

1

1

12

0

-0,6

-0,4

0

0

-0,6

-0,4

0

0

-1

0,4

0

0,36

0,16

0

0

0,36

0,16

0

0

1

0,16

2,2

Тапсырманы шешу шартына қарай (2.6) теңдеуін мына формада жазуға болады. және ауытқуларын (2.1), (2.2) өрнектерін қолдана отырып ауыстырамыз және мынаны аламыз:

бұдан

(2.9)

(2.9) теңдеуі болжау моментіне дейінгі екі жыл бұрынғы шикізат базасының көлеміне байланысты. Жалпы жиынды анықтауға мүмкіндік береді.

2005 ж (t=15) жағдайы бойынша айнымалысының мәнін есептейміз:

(тыс.т).

Байланысты қатарлар динамикасының өзгерісін сипаттайтын регрессия теңдеуін қолдану тәжірибесі мына түрдегі қарапайым экстраполяциялық модельдермен салыстырғанда болжаудың неғұрлым дәлірек бағасын береді. № 2.5 кестеде (2.9) және (2.2) регрессия теңдеулерінде қолданылатын қалдық ауытқулары мен қалдық ауытқуларының квадраттарына есептеулер жүргізілген.

ауытқулары квадраттарының қосындысы ауытқулары қосындысынан шамамен 6 есе кіші. Бұл (2.9) моделінің (2.2) моделімен салыстырғанда жоғары статистикалық дәлдікті мінездейді

«Эконометрика» пәнінен аралық бақылау және емтихан сұрақтары

  1. Кездейсоқ сандардың негізгі сипаттамалары (мат.күтім, дисперсия, стандарттық ауытқу, вариация коэффициенті)

  2. Мәліметтердің корреляциялық талдауын жүргізу

  3. Мәліметтердің регрессиялық талдауын жүргізу

  4. Көпшіл сызықтық регрессия

  5. Ықтималдықтың қалыпты шашырауы және оның қасиеттері

  6. Бір өлшемді уақыттық қатарларды модельдеу

  7. трендтік модель құру

  8. Н0 және Н1 гипотезаларын тексеруде Стьдент критериін қолдану

  9. Жұптық сызықтық регрессия теңдеуі. а және b коэффициенттерін анықтау.

  10. Сызықтық корреляция коэффициенті. Оны бағалаудың сандық критерийлері.

  11. Детеминация коэффициенті. Оны бағалаудың сандық критерийлері.

  12. Уақыттық қатарлар. Олардың тенденциясына әсер етуші факторлар.

  13. Модельді бағалаудағы Фишер критериінің ролі.

  14. Трендті құруда қолданылатын функциялар және олардың теңдеулері.

  15. Жиынтық корреляциялық-регрессиялық талдаудың кезеңдері.

  16. Модель параметрлері маңыздылығын бағалау.

  17. Корреляциялық-регрессиялық талдауда алғашқы мәліметтерді дайындау кезеңінде не орындалады?

  18. Уақыттық қатарларды талдау процедурасының негізгі кезеңдері.

  19. Жұптық сызықтық регрессия

  20. Регрессия теңдеуінің маңыздылығын анықтауда F- Фишер критериiн қолдану, Н0 және Н1 гипотезалары

  21. Аддитивті модель құру

  22. Уақыттық деңгейді аналитикалық теңестіру жолдары

  23. Сызықтық регрессия теңдеуінің параметрлерін анықтау

  24. жеке корреляция коэффициентін анықтау және оның маңызы

  25. Уақыттық қатарларды сырғымалы орта әдісімен теңестіру

  26. Трендтік модель құру

  27. Аддитивті модель. Модельдің жалпы түрі.

  28. Уақыттық қатарларды талдау процедурасының негізгі кезеңдері.

  29. Модельді бағалауда қолданылатын ұсыныстар(предположения).

  30. ”Сырғымалы орта” құралы не үшін қолданылады?

  31. Корреляциялық-регрессиялық талдауда барлық статистикалық модельдердің маңыздылығын анықтау кезеңінде не орындалады?

  32. Уақыттық қатарлар. Олардың тенденциясына әсер етуші факторлар.

  33. Трендті құруда қолданылатын функциялар және олардың теңдеулері.

  34. Жеке корреляция коэффициентін, эластика коэффициентін есептеу, түсінік беру

  35. Байланыс тығыздығы, детерминация коэффициентінің маңызы, критерийлері

  36. Дисперсия мен стандартты ауытқу көрсеткіштері нені сипаттайды? Олар қалай есептеледі?

  37. Жұптық сызықтық регрессияның параметрлері мен корреляция коэффициентін анықтау үшін Excel-дің қандай құралдары қолданылады?

  38. Регрессиялық талдау нәтижесінде алынған “Регрессиялық статистика” кестесін сипаттаңыз

  39. Ықтималдықтары бірдей жағдайлардағы кездейсоқ сандардың сипаттамалары қалай анықталады?

  40. Регрессиялық талдау нәтижесінде алынған “Дисперсия ANOVA” кестесін сипаттаңыз

  41. Регрессиялық талдау нәтижесінде алынған “Модель параметрлері” кестесін сипаттаңыз

  42. Аппроксимацияның орта қатесі дегеніміз не және ол қалай есептеледі?

  43. Эластика және бэта-коэффициентін есептеу және оның мағынасы

  44. Жеке корреляция коэффиценті. Мағынасы және есептелуі.

  45. ”Регрессия” терезесінің негізгі элементтері.

  46. ”Линия тренда” терезесінің параметрлері.

  47. Нормированный R-квадрат және стандартты қате дегеніміз не?

  48. Множественный R, R-квадрат және наблюдения дегеніміз не?

  49. Значимость F, число степеней свободы және стандартты қате дегеніміз не?

  50. Тренд сызығын құру. Терезе параметрлері.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]
Помощь Обратная связь Вопросы и предложения Пользовательское соглашение Политика конфиденциальности