Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
азаматтык.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
362 Кб
Скачать
☆

45.Несие катынастары. Несие беру тусиниги мен турлери. Несие ресурстарын кайтаруды камтамасыз ету. Заем шартынын тусиниги мен нысаны.

Несиелик кукыктык катынастар нарык катысушыларында айналымга тусуретин кужаттарга, акшаларга шикизат пен материалдарга деген туракты кажеттиликтин болуымен байланыста туындайды. Екинша жагынан, еркин акша капиталы бар субъектилерде оны пайдалы максатка пайдалануга мудддели. Нарык катысушыларынын осындай кажеттиликтерин жезеге асыру ушин заем катынастаранын насаны колд. Осылайша несиелик кукыктык катынастардын есеп айырысу кукыктык катынастарына озиндик ерекшеликтери бар, олар текти белгилермен аныкталатын акшаларды нмемесе заттарды кейин кайтару шартымен беруден коринис табылады. Несиелеу ар алуан турде жургизилуи мумкин, мысалы, несие беруши борышкорга онын акшалай немесе озге миндеттемесин орындауды кейинге калдыру мумкиндигин бергенде несиелеудин мундай нысаны комерциялык несие атауныа ие болады. Несиелеу процеси мынандай кезендерди камтиды: несиеге деген отиништи карау, несиелик кабилетин талдау, несиелик келисимшат жаса, несеие беру, несиелик мамаленин орындалуына бакылау жасау. Кейбир жагдайдарда несие беруши борышкорга онын миндеттемесин орындауга кажет каражатты алдын ала берим кояды, мысалы тауарларды кейиннен оларды сатып алушыга беру максатымен сатып алу. Баска жагдайларда несиелеуге осы ушин арнайы бекитилетин шарт тури бериледи. Оларга заем шарты, сонын ишинде банкилик заем шарты, банкилик салым шарты. Сонымен, несеиелиек кукыктык катынастарда несеи берушинин кайтарымды немесе уакыиша негизде кандай да бир игиликти борышкорга берумен байланысты катынастар ретинде сипаттауга болады. Кредит беруши карыз алушыга белгиленген мерзимде пайызбен толенетинине сенимди болган кезде кредит береди жане кредит алу карыз алушыныг уакоытша кажеттиликтерин кангаттандыру, ойткени кредиттик катынастын баска тараппы онын белгили бир уакытка гана береди бул несие беру тусинигине жатады.несие шарты кредит берушимен кредит алушы арасында жасалады. Ол жазбаша нысанда жасалады. Шартта тиисинше тараптардын кукыкытар мен миндеттери корсетиледи. Озге эк\к категориялар сиякты кредит те бири биримен озара ирекеттке тусетин бирнеше элементтен турады. Ондай элементтерге ен алдымен кредиттик катынастын барлык сибъектилери, сондай ак бул субъектилерге кредит беруши мен карыз алушылар жатады. Кредит беруши кредит елесимимен карыз усынатын жагы, муны иске асыру ушин оны акшалай каражаттын белгили бир коры болуы керек. Ол акша озиники болуы немесе баска биреуден карызга алуы да мумкин. Казирги уакытта карызга ауша усынатын негизги кредит беруши банк болып табылады.ол касипорындардын уйымдардын кенселер мен халыктын уауытша бос уаражаттарын шогырландырып оларды карызга алушыга уакытша пай\у ушин кредт туринде усы\ы. Бул ретте банктен алган кредиттин тек карызга алушы гана емес, со\ак сонгысы да меншик иесине касипорындарга халыкка таратылган ресурстарды акшаларды кайтаруга миндетти. Бул арада банк бир жагдайга кредит беруши болса екинши жаг\а караыз алушы болып коринеди. Карыз алушы кредиттик катынастар жагын, кредит алып алган карызда кайтаруга миндетти жагы. Косымша акшалай каражатка уакытша муктаждыгы тугандар карызга акша алаушылар болып таб. Казирги заман талабына сай карызга алушылар касипорындар касипкерлер халык мемлекеттер мен банктер болуы мумкин. Алайда карыгга алушы карфызга алган каражаттын меншик иеси боыл табылмайды. Ондирис саласында айналымда оны ол оз калауымен колданылады. Бул жагдайда ол алынган акшадан гори ягни шаруашылыкта ауыспалы айналым коры таусылганннан кейин оны иске асырып, пайдаланганы ушин осимауы толеп карызды атртык колемде толейди. Кредиттеу турлери максаты багытына карай: онеркасиптик кредит.ауыл шаруашылыгы кредити, тутыну кредити, мауда саттык кредити, инвестициялык кредит. Ипотекеалык кредит. Ломбардттык кредит.

Банкттик кредитти пайдалану мерзимине байл: кыска мерзимди кредит, орта, узак мерзимди. Пайдалану аясына байланысты: удайы ондиристи кенейтуге берилетин кредит. Капитал айналысы аясына берилетин кредит. Камтамасыз етилуине орай: камтамасыз етилген кредит, камтамасыз етилмеген кредит. Молшери бойынша : усак, орташа.ири. Банктин несие санкциялары жана депозиттерди пайыздык молшерлелемелерди озгертип отыру моневрлеу жолымен тарту.