Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
азаматтык.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
362 Кб
Скачать
☆

61. Азаматтык сот ондирисинин максаты мен миндеттери

Аз/тык сот ондирисинин максаты бузылган кукыкты калпына келтиру н/е занмен коргалатын муддени коргау б/т. Азаматтык сот исин жургизу – бул занмен аныкталган биринши сатыдагы сотта азаматтык истердин белгили бир тобын материалдык-кукыктык табигаты бойынша карау жане шешу. Азаматтык сот исин жургизу дегенимиз азаматтык истерди карастыру мен сот актисин орындауга байланысты соттын, иске катысушы тулгалардын, орындау ондирисине катысушылардын кызмети. Азаматтык сот иси жургизудин пани – накты азаматтык ис. Миндеттери болып азаматтардын, занды тулгалардын жане мемлекеттин бузылган жане дауланып отырган кукыктарын, бостандыктарын жане занды мудделерин коргау жане кукыкбузушылыкты ескерту табылады.

62. Азаматтык ис жургизудин тусиниги, турлери жане сатылары

Азаматтык сот исин жургизу – бул занмен аныкталган биринши сатыдагы сотта азаматтык истердин белгили бир тобын материалдык-кукыктык табигаты бойынша карау жане шешу. Азаматтык сот исин жургизу дегенимиз азаматтык истерди карастыру мен сот актисин орындауга байланысты соттын, иске катысушы тулгалардын, орындау ондирисине катысушылардын кызмети. Азаматтык сот иси жургизудин пани – накты азаматтык ис. Миндеттери болып азаматтардын, занды тулгалардын жане мемлекеттин бузылган жане дауланып отырган кукыктарын, бостандыктарын жане занды мудделерин коргау жане кукыкбузушылыкты ескерту табылады. Колданыстагы КР АИЖК азаматтык сот исин жургизудин уш тури карастырады: 1)талап кою бойынша ис жургизу; 2)ерекше талап кою аркылы ис жургизу; 3)ерекше ис жургизу. Сот ондириси кезендерге болине отырып жузеге асырылады. Буны азаматтык ис жургизудин сатылары деп атайды. Ис жургизу сатысы дегенимиз – белгили бир максатка жетуге багытталган процессуалдык арекеттерди бириктиретин сот ондирисинин бклиги. Азаматтык ис жургизу томендегидей сатыларга болинеди: 1)биринши сатыдагы сотта азаматтык исти козгау; 2)исти сот талкысына азирлеу; 3)азаматтык исти сот отырысында негизи бойынша карау; 4)занды кушине енбеген сот актилерин кайта карау бойынша аппеляциялык сатыда ис жургизу; 5)занды кушине енген сот актилерин кайта карау бойынша кадагалау тартибимен ис жургизу; 6)жанадан ашылган ман-жайлар бойынша сот актилерин кайта карау; 7)сот актилерин орындау бойынша аткарушылык ис жургизу.

63. Азаматтык ис жургизу кукыгынын тусиниги жане пани

Азаматтык ис жургизу кукыгы азаматтык истер бойынша сот торелигин жузеге асыру саласындагы когамдык катынастарды реттейтин кукык нормаларынын жиынтыгынан турады. Азаматтык ис жургизу кукыгы дегенимиз - сот пен ис жургизуге катысушы тулгалардын арасында азаматтык истер бойынша сот торелигин жузеге асыру барысында калыптасатын азаматтык-процесуалдык катынастарды реттейтин кукыктык нормалардын жуйеси. Азаматтык ис жургизу кукыгы гылымына байланысты уш турли козкарас бар, ягни азаматтык ис жургизу дегенимиз: 1)занмен коргалатын кукыктар мен мудделерди коргауга байланысты сот пен процеске баска да катысушылардын кызметин реттейтин кукыктык нормалардын жиынтыгы; 2)сот торелигин жузеге асыру барысында сот пен озге процеске катысушылардын кызметин, сонымен бирге осындай кызметтерден туындайтын катынастарды реттейтин кукыктык нормалардын жуйеси; 3)азаматтык истер бойынша сот торелигин жузеге асыру тартибин, сондай-ак сот каулыларын мажбурли орындау тартибин реттейтин кукык нормаларынын жиынтыгы.

Азаматтык ис жургизу кукыгынын панин азаматтык истерди карастыру мен шешу барысында сот пен процеске катысушылардын арасында, сонымен катар процесуалдык зандардын нормаларымен реттелген сотпен шыгарылган актилерди орындау барысында туындайтын когамдык катынастар курайды. КР АИЖК-нин 1-бабына сайкес: «КР азаматтык ис жургизу зандары талап истери мен баска да истерди карастыру кезинде соттардын сот торелигин жузеге асыру барысында туындайтын когамдык катынастарды реттейди»-делинген.