Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
азаматтык.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
362 Кб
Скачать
☆

50.Зиян келтируден болатын миндеттемелер тусиниги мен пайда болу негиздери. Зиян орнын толтырудын колеми, сипаты мен молшери. Моралдык зияннын орнын отеу.

Зиян келтируден туындайтын миндеттеме бул зиян келтирушинин немесе заннамада аталган озге тулганын келтирилген ияны толык колемжде отеу миндетин камтыган, жек е немесе анды тулгалардын мемелекеттик немесе акимшилик аумактык болиниситин занмен коргалатын кукытары мен мудделерерине кукык карсы ис арекетемен арекетсиздикпен муликтик ж\е н\е муликтик еме зиян келтиру салдарына тикелей загнама нускауларынан туындайтын миндеттеме. Зиян келтиргени ушин жауапкер\н жалпы негиздери шартары: кукыкы кайшы ис арекет н\е арекетсаздак , зияннын болуы. Тулганын ис арекети н\е арекетсаздиги мен туындаган кукык кайшы салдардын зияннын арасындагы себепти бай\с. Кина аталган торт шарттар бир биринен ажырагысы орын алады. зиян келтиру ондирис аясында орын алады, ол автоколиктер мен баска да колик куралдарынын иелеримен, кауипти заттармен, жануарлармен, тауарларды, жумыстар мен кызмет корсетулерди сатудан, лауазымды тулгалар мен мен мемлекеттик биликтер пен баскару органдарынын зансыз арекетерименкелтириледи. Азаматтар мен занды тулгалардын мулiктiк немесе мулiктiк емес игiлiктерi мен кукыктарына зансыз iс-арекеттермен (арекетсiздiкпен) келтiрiлген (мулiктiк жане (немесе) мулiктiк емес) зиянды, оны келтiрген тулга толык колемiнде отеуге тиiс. Зан актiлерiнде зиянды отеу мiндетi зиян келтiрушi болып табылмайтын тулгага жуктелуi, сондай-ак отеудiн негурлым жогары молшерi белгiленуi мумкiн. Зиян келтiрушi, Кодексте козделген жагдайларды коспаганда, егер зиян озiнiн кiнасiнен келтiрiлмегендiгiн далелдесе, оны отеуден босатылады.Занды iс-арекеттермен келтiрiлген зиян кодексте жане озге де зан актiлерiнде козделген жагдайларда отелуге тиiс. Он торт жастан он сегiз жаска дейiнгi камелетке толмагандар оздерi келтiрген зиян ушiн жалпы негiздер бойынша дербес жауап бередi. Он торт жастан он сегiз жаска дейiнгi камелетке толмагандардын зиянды отеу ушiн жеткiлiкти мулки немесе озге кiрiс коздерi болмаган жагдайда, егер олар зияннын оз кiнасiнен болмаганын далелдемесе, зиянды толык немесе онын жетпей турган болiгiн ата-аналары (асырап алушылары) немесе камкоршылары отеуге тиiс. Арекетке кабiлеттiлiгi шектеулi деп танылган азаматтын спирттi iшiмдiктердi немесе есiрткi заттарды жонсiз пайдалануы салдарынан келтiрген зиянды зиян келтiрушiнiн озi жалпы негiздерде отейдi.Оз iс-арекетiнiн манiн тусiнуге кабiлетсiз азамат келтiрген зиян ушiн жауапкершiлiк Оз iс-арекетiнiн манiн тусiне алмаган немесе озiне-озi ие бола алмайтын жагдайда зиян келтiрген арекетке кабiлеттi азамат, сондай-ак он торт жастан он сегiз жаска дейiнгi камелетке толмагандар оздерi келтiрген зиян ушiн жауап бермейдi.келтирилген зиян ушин жауапкершиликтин жалпы негиздери: азаматтын омири мен денсаулыгына келтирилген зиян жалпы негиздерде отеледи. Тулганын омири мен денсаулыгына зиян келтирилген кезде келтирилген муликтик зияннын сипаты мен курамына суйену керек. Енбек жагдайында немесе баска да жагдайларда зан закымданумен келтирилген зиянды отеу молшерин есептеген кезде енбекакыга онын барлык турлерин жаткызады. Зансыз соттау, зансыз кылмыстык жауапка тарту, бултартпау шарасы ретiнде зансыз камауга алу, уйде камауда устау, ешкайда кетпеуi туралы колхат алуды зансыз колдану, камау немесе енбекпен тузеу турiндегi акiмшiлiк жазаны зансыз колдану, психиатриялык емдеу мекемесiне немесе баска емдеу мекемесiне зансыз орналастыру салдарынан азаматка келтiрiлген зиянды аныктау, алдын ала тергеу, прокуратура жане сот органдары лауазымды адамдарынын кiнасiне карамастан, зан актiлерiнде белгiленген тартiппен толык колемде мемлекет отейдi. Отеуге жататын жогалтылган табыстын молшери жаракаттануына немесе денсаулыгынын озгедей закымдануына дейинги не жабирленушинин касиби енбекке кабилетин , ал ол болмаган кезде жалпы енбеке кабилетин жогалтуы дарежелерине сайкес, енбекке жарамдылыгынан айырылу басталганга дейинги орташа айлык табысынын кирисинин проценттеримен аныкталынады. Егер жабирленуши зиян келтирген кезде жумыс истемеген болса, онын калауы бойынша жумыстан босатылганга дейинги табсы ескериледи. Жабирленушинин келисимимен бурыныгы жумысы бойынша алынган табысынын орныны жогалтылган табысты аныктау ушин осы жердеги онын биликтилигиндеги кызметтер сыйакысынын жай молшери ескертилуи мумкин.