Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
азаматтык.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
362 Кб
Скачать
☆
  1. Ведомствалык багыныстылык тусиниги мен турлери

Ведомстволык багыныстылык- кукык туралы немесе баска да занды исин белгили органнын кузырлыгына жаткызуы. Ар орган тек озине ведомстволык багыныстылыктагы гана сурактарды карастыруга кукылы. Занды истердин ведомстволык багыныстылыгы негизги занмен жане тек кейбир жагдайларда занга сайкес нормативтик актилермен аныкталады.

Ведомстволык багыныстылык турлери: жекеше, копше, балама, аралас, шарттык, айрыкша, императивтик.

Ведомстволык багыныстылык кукык; туралы немесе баска да занды исин белгили органнын кузырлыгына жаткызуы.Ар орган тек озине ведомстволык багыныстылыктагы гана сурактарды карастыруга кукылы.Занды истердин ведомстволык багыныстылыгы негизги занмен жане тек кейбир жагдайларда занга сайкес нормативтик актилермен аныкталады.КР зандары бойынша истер карастыруга кукыгы бар органдар:-соттар;-занмен карастырылган аткарушы органдар;-аралык соттар;-баска тулгалар мен органдар. Ведомстволык багыныстылык турлери:Жекеше ведомстволык багыныстылык бир органнын ведомстволык багыныстылыгындагы ис карастыру, мысалы, азаматтык психиатриялык стационарга мажбурлеп жаткызу туралы истер тек жалпы юрисдикциялык сотта шешиледи.Копше ведомстволык багыныстылык бирнеше органдар ведомстволык багыныстылыгында ис карастыру, мысалы, мекемелер, мен жеке тулгалар арасындагы муликтик дау аралык сотпен немесе жалпы юрисдикциялдын соттармен каралып, шешилуи мумкин.-Балама ведомстволык багыныстылык бул талап коюшынын тандауы бойынша ведомстволык багыныстылык. Мысалы, салык органынын шешими жогары турган салык кызмети органына немесе сотка шагымдалуы мумкин. -Аралас ведотстволык багыныстылык баска турлерге тан белгилери бар ведомстволык багыныстылык (кобинесе императивтик жане балама). Мысалы, енбек даулары келисим комиссиясында каралуга жатады, сонымен катар сотта да шешилуге жатады. -Шарттык ведомстволык багыныстылык бул тараптардын озара келисимимен белгиленетин ведомстволык багыныстылык. Мысалы, тараптар сотка келген сон исти аралык соттын карауына ауыстыру туралы шешим кабылдай алады. -Жагдайлы ведомстволык багыныстылык занмен кезделген белгили бир жагдай туындаганда ис тек соттын карауында болуы;-Императивтик ведомстволык багыныстылык занмен белгиленген кезек бойынша бирнеше юрисдикциялык органдармен ис каралуы. Мысалы, тасымалдау шартынан туындайтын миндеттемелер бойынша сотка дейинги дауды шешу ушин талап кою тартибин сактау кажет. Азаматтык истердин ведомстволык багыныстылыгын  аныктаудын негизи болып:-дау туындаган даулы кукык катынасынын материалдык-кукыктык мани;-даулы кукык катынасынын субъективтик курамы есептеледи.Егер бузылган немесе даулы кукыктарды, бостандыктарды жане занмен коргалатын мудделерди коргау азаматтык ис жургизу кодексте жане баска зандарга сайкес озгеше сот тартибимен жузеге асырылмаса оларды коргау туралы истерди соттар азаматтык сот исин жургизу тартибимен карайды.

  1. Азаматтык ис жургизудеги ортак катысушылык, тусиниги, негизи, турлери. Ортак катысушылардын кукыктары мен миндеттери.

Азаматтык ис жургизудеги ортак катысушылык-бул бирден азаматтык процесте талап коюшы не жауапкер жагында немесе еки тараптар жагнынан бир-бирине мудделери кайшы келмейтин бирнеше тулгалардын катысуы. КР-н АИЖК-н 50-бабында :Талапты бирнеше талап коюшынын бирлесип коюы немесе онын бирнеше жауууапкерге койылуы мумкин.Талап коюшылардын немесе жауапкерлердин аркайсысы екинши тарапка катысты процесте дербес болады-делинген.Егер иске бирнеше талап коюшынын катысуы болса, онда олар тен талап коюшылар деп аталады..Егер иске бирнеше жауапкердин катысуы болса,онда олар тен жауапкерлер деп аталады.Теория жузинде ортак катысушылыкты еки магынада карастырады:

1)процессукалдык-кукыктык магынада

2) материалдык-кукытык магынада

ске ортак катысуды 2 турге боледи: факультативти,ягни ис жургизуге иске ортак катысушылардын барлыгы катыспай-ак,биреуинин катысуымен карауга болады.М,жалакы отеп алу туралы истер б/ша. Миндетти-ис жургизуге иске ортак катысушылардын барлыгы катысуы миндетти болатын жаг/да орын алады.Мысалы,денсаулыкка келтирилген зиянды,материалдык зиянды отеу туралы, моральдык зиянды отеу туралы истер б/ша

Иске ортак катысушылыктын негиздери болыптабылады:

1) егер талаптын мани-жалпы ортак кукык болса,мысалы,жалпы ортак меншикти коргау туралы талап койылуы мумкин.

2)егер талаптар бойынша ортак бир негиз болса,мысалы,ортактасып бирнеше адамнын зиян келтируи

3)негизи мен пани б/ша талаптар биркелки болса,мысалы,жумыс берушиге жумысшылардын жалакыны толеу туралы талап арыз коюы.

Иске ортак катысушылардын кукыктары мен миндеттери процестин тараптары болгандыктан,солардын кукыктары мен миндеттерин пайдаланады. Манызы-уакыт унемдеуге жане исти дурыс карап,шешуге мумкиндик береди.