Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
азаматтык.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
362 Кб
Скачать
☆
  1. Азаматтык сот ондирисинде прокурордын катысу негиздери мен нысандары.

Прокурордын азаматтык ис жургизуге катысу тартиби мен онын процессуалдык кукыктарынын колеми онын ис жургизудин кай сатысында тусуине карай жане иске катысу формасына байланысты болады. Зан прокурордын азаматтык процеске катысуынын еки формасын карастырады: 1)азаматтардын кукыктарын, бостандыктарын жане занды мудделерин, когамдык немесе мемлекеттик мудделерди коргау ушин оз бастамасы немесе соттын бастамасы бойынша талап арыз, арыз кою жолымен процеске катысуга кукылы. 2) прокурор озине жуктелген миндеттерди жузеге асыру максатында ис бойынша корытынды беру ушин процеске катысады.

КР АИЖК 55 бабы 3 болимине сайкес, прокурор азаматтардын кукыктарын, бостандыктарын жане занды мудделерин, уйымдардын кукыктары мен занды мудделерин, когамдык жане мемлекеттик мудделерди коргау туралы сотка талап коюга, отигиш жасауга кукылы.

Азаматтардыѕ ќўќыќтарын, бостандыќтарын жјне заѕды мїдделерин ќорєау туралы, егер адам дјлелди себептермен ґзи сотќа жїгине алмаса, тек мїддели адамныѕ ґтинишимен єана прокурор талап ќоя алады. Јрекетке ќабилетсиз азаматтыѕ мїддесин ќорєау їшин прокурор мїддели адамныѕ ґтинишине ќарамастан талап ќоя алады. Егер талап ќоюшы прокурор мјлимдеген талапты ќолдамаса, егер їшинши тўлєалардыѕ ќўќыќтары, бостандыќтары жјне заѕды мїдделери ќозєалмаса, онда сот талап ќоюды (арызды) ќараусыз ќалдырады. Прокурор оз талабынан бас тарта алады, бирак битимгершилик келисим жасай алмайды, себеби ол материалдык муддеси жок, процессуалдык муддели тулга. Бул жагдайда шын талапкердин ози соттан исти негизи бойынша карауды сурауга кукылы. Азаматтык ис жургизу кукыгы гылымында талап койган прокурордын процессуалдык жагдайы бойынша прокурор тек кана процессуалдык магынадагы тарап болып табылады.

Прокурор озине жуктелген миндеттерди жузеге асыру максатында ис бойынша корытынды беру ушин жане азаматтардын кукыктарын, бостандыктарын жане занды мудделерин, уйымдардын кукыктары мен занды мудделерин, когамдык жане мемлекеттик мудделерди коргау ушин оз бастамасы немесе соттын бастамасы бойынша процеске катыса алады.

Прокурор корытынды шыгарады, ол 3 болимнен турады: кириспе(азаматтык истин когамдык манызы,); негизги болим(далелдемелерге талдау жургизу жане бага беру); Корытынды болим.(талапты канагаттандыру немесе канагаттандырмау туралы, т.б)

  1. Сот далелдемелеринин тусиниги, далелдемелерди саралау.

Соттык далелдемелердин тусиниги. Соттык далелдемелер- занды жолмен алынган, азаматтык ис бойынша тараптардын талаптар мен карсы пикирлерин далелдейтин ман-жайлардын бар жогын аныктаганда сот негизге алатын нактылы деректер жане исти дурыс шешу ушин манызы бар ман-жайлар, ягни ис бойынша накты деректерди аныктау ушин сотпен колданылатын тасилдер. Заѕмен кґзделген тјртипте сот тараптардыѕ талаптары мен ќарсылыќтарын негиздейтин мјн-жайлардыѕ бар-жоєын, сондай-аќ исти дўрыс шешу їшин ґзге де маѕызы бар мјн-жайларды солардыѕ негизинде аныќтайтын заѕды тїрде алынєан наќты деректер ис бойынша дјлелдемелер болып табылады. Бўл наќты деректер тараптардыѕ жјне їшинши тўлєалардыѕ тїсиниктемелеримен, кујлардыѕ айєаќтарымен, заттай дјлелдемелермен, сарапшылардыѕ ќорытындыларымен, ис жїргизу јрекеттериниѕ хаттамаларымен, iс жїргiзу јрекеттерiнiѕ барысын жјне нјтижелерiн кґрсететiн сот отырыстары хаттамаларымен жјне ґзге де ќўжаттармен аныќталады. Соттык далелдемелер – ис жузиндеги деректер. Ис жузиндеги деректер дегенимиз исти дурыс шешу ушин манызды занды фактилер мен ман-жайлар туралы акпараттар. Далелдемени зерттеу сотпен, тараптармен жане иске катысушы тулгалармен азаматтык ис жургизудин барлык кагидалары сактала отырып, сот мажилисинде жузеге асырылады.Арбир далелдеме- катыстылыгы, жол берилуи, растыгы ал барлык жиналган далелдемелер жиынтыгы азаматтык исти шешу ушин жеткиликти тургысынан багалануга тиис.Далелдемени зерттеу сот мажилисинде жургизиледи (тараптардын тусиниктерин тындау, куанин тусинигин алу, сарапшынын корытындысын жарилау, жазбаша жане заттай далелдемени карау; хаттаманы жарилау аркылы). Сот иске катысушыларга жане олар озара сурактар коя алады. Далелдемени зерттеу карауды турган жеринде жургизу аркылы жузеге асырылады. Далелдемелер куттирмейтин жагдайларда, сот мажилисине акелу мумкин болмаса, жазбаша жане заттай далелдемени карауды турган жеринде жургизеди. Онын натижелери хаттамага енгшизиледи, суретке тусириледи, сосын иске тигиледи.