Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
азаматтык.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
362 Кб
Скачать
☆

74. Сот шешиминин занды куши

КР АИЖК-нин 235-бабына сайкес, биринши сатыдагы соттын шешимдери, егер оларга шагым немесе наразылык келтирилмесе, оларга аппеляциялык шагымдану, наразылык келтиру мерзими отке сон занды кушине енеди. Мамандадырылган каржылык соттын каржы уйымдарын немесе бас уйым ретинде банк конгломератына киретин жане каржы уйымдары болып табылмайтын уйымдарды кайта курылымдауды жургизу турады шешимдери олар кабылданган куннен бастап занды кушине енеди жане дереу орындалуга жатады. Шетелдикти немесе азаматтыгы жок адамды Казакстан Республикасынын шегинен шыгарып жиберу туралы сот шешими кабылданган куннен бастап занды кушине енеди. Аппеляциялык жане кассациялык тартиппен шагым немесе наразылык берилген жагдайда, егер шешимнин куши жойылмаган болса, кассациялык сатыдагы сот каулы шыгарган куни занды кушине енеди. Шешим занды кушине енгенде тараптар жане иске катысушы баска да адамдар, сондай-ак олардын кукык мираскорлары сотта бурынгы негиздер бойынша бурынгы талап кою талаптарымен кайтадан арыздана алмайды, сондай-ак сот аныктаган фактилер мен кукыктык катынастарды баска процесте даулай алмайды.

  1. Азаматтык ис жургизу кукык катынастарынын тусиниги, мазмуны

Кукыктык катынас кукык нормаларымен реттелген, курамында озара алмасылып отыратын кукыктар жане миндеттермен айшыкталган кукык субъектилери арасында зандын байланысы бар когамдын катынастар. Азаматтык процессуалдык кукык катынасы – бул субъективтик кукыктар мен занмен коргалатын муддени коргау ушин сот пен озге азаматтык процестин катысушылары арасындагы АИЖК нормаларымен реттелген когамдык катынастар. Азаматтык ис жургизу катынасы кукык коргау катынастарына жатады. Олардын пайда болуы, озгертилуи жане токтатылуы зандын жагдаяттармен, зандын манызы бар нактылы манжайлармен байланысты, олармен кукык нормасы азаматтык ис жургизу кукык субъектилеринин ис жургизу кукыктары мен ис жургизу миндеттеринин пайда болуы, озгертилуи жане токтатылуын байланыстырады. Азаматтык ис жургизу катынастары сотка талап арыз, арыз жане шагым берген кезде пайда болады. Азаматтык ис жургизу кукыктары мен азаматтык ис жургизу миндеттери азаматтык ис жургизу катынастарынын мазмунын курайды. Азаматтык ис жургизу кукыктык катынастын мазмуны азаматтык процестеги субъектилеринин ис жургизу кукыктары мен миндеттери, ал кейбир процессуалистердин пикиринше (А.А.Мельников) субъектилердин минезкулкы, ягни оз кукыктары мен миндеттерин жузеге асырудагы арекеттери. Азаматтык ис жургизу кукык катынастарынын баска кукыктык катынастардан айырмашылыгы- онын биликтик сипатында, ягни биликтик катынастылыгында. Азаматтык процессуалдык кукык катынастарынын мазмунын соттын, иске катысушалардын жане процестин баска катысушыларынын занмен реттелген процессуалдык арекеттери курайды (Александров Н.Г.)

Азаматтык ис жургизудеги кукыктык катынастарынын объектисине катысты да теорияда алуан турли пикирлер бар. Мысалы, П.Ф.Елисейкин: «Азаматтык процессуалдык кукык катынастардын объектиси процеске катысушылардын ис арекети болып табылады» -деп пайымдайды. Азаматтык ис жургизудеги кукыктык катынастардын объектисин еки турге болип карастыруга болады: жалпы жане арнайы. Жалпы объект –сотпен каралып, шешилуге немесе коргалуга жататын материалдык кукыктык дау немесе занмен коргалатын мудде. Арнайы объект – накты, белгили кукык катынасын жузеге асыруда алга койылган максат.

АИЖК субъектиси – процесте белгили бир кукыктык жагдайга ие болатын азамат жане уйым. АИЖ катынастарынын субъектилери мынадай уш топка болуге болады: 1)сот билигин жузеге асырушы тулгалар, 2)иске катысушы тулгалар, 3)сот торелигин жузеге асыруга комектесуши тулгалар.