8. Диалог бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

- Нанотехнология дегеніміз не?

- _________________________________________________________________________

- Нанотехнология жетістіктерін қай салада қолдану тиімді?

- _________________________________________________________________________

- Нанотехнологиядан қандай бір қатер болуы мүмкін бе?

9. Диалогті монологке айналдырыңыз.

10. Диалогтегі тақырыпқа байланысты сөздер мен сз тіркестерін тауып оқыңыз.

Армандау, қажетті мақсат, білімсіздік, ғылыми негіздемесіз, әдет-ғұрып, кішкентай бөлшектер, тарих, ғылым, білім, қоршаған ортаны қорғау, тұңғыш, құқық, дін, адам ағзасы, саяхатшы, қатер, жағрафия, бұйым сапасы, өзгерту, жаңа материал, мүмкіндік, басымдық, көңіл аударғаны, аумақ, ғарыш, денсаулық, құрал-жабдықтар, сұраныс, тереңірек түсіну

Негізгі әдебиеттер.

1. Н.Құрман, Н.Тойбазарова, Б.Құрманова, К.Көпеш, Г.Нышанова Сұхбат. Қазақ тілін коммуникативтік жүйемен үйренуге арналған оқу-әдістемелік кешен. 2-негізгі оқу құралы. Тіл дамыту – В1, В2. –Астана, 2010 жыл. 11-14 беттер.

2. Н.Құрман, Н.Тойбазарова, Б.Курманова, К.Көпеш, Г.Нашанова, А.Ыбраш

Сұхбат. Қазақ тілін коммуникативтік жүйемен үйренуге арналған оқу-әдістемелік кешен. 3-Негізгі оқу құралы. Жоғары деңгей. – Астана, 2010. – 17-21 б.

3. З. Күзекова Қазақсша сөйлейміз. Тілді өз бетінше үйренуге арналған. –Алматы, 2010

4. Е.Тулешов, Ж.Тұрлыбекова, Ү.Каюпова. Қазақша үйренейік. Ересектерге арналған оқу құралы. –Астана, 2010.

Сабақтың мақсаты:

Аймақ пен аудан ұғымдары туралы мәлімет беру, студенттердің өздерінің мамандықтары туралы ойларын еркін әңгімелеп беруге уйрету, салалық терминдер жүйесін толық және терең игерту, коммуникациялық дағдыларын қалыптастыру, грамматикалық формаларды сауатты меңгеру, болашақта әртүрлі іскери кездесулерде ресми сөйлей білуге үйрету.

Айтылым бойынша: кәсіби терминдер, жаңа сөздер мен сөз тіркестерін дұрыс айту, тақырыптағы мамандыққа қажетті сөздерді болашақта іскери кездесулерде ауызша баяндай алуға, пікірталасқа түсе білуге төселдіру.

Жазылым бойынша: тақырып бойынша кәсіби деңгейде өз ойын жазбаша дұрыс баяндауға үйрету.

Оқылым бойынша: өзіне қажетті материалдарды, қосымша мәліметтерді оқып түсінуге төселдіру.

Тыңдалым бойынша: кәсіби терминдерді, тақырып бойынша берілетін мәтіндерді, сұхбаттарды, аудиоматериалдарды тыңдап түсіну, мәлімет ала алуға машықтандыру.

«Аймақ» және «аудан» терминдерінің ара қатынасы жөніндегі таластар география саласында бұрыннан келе жатыр. Географиялық әдебиетке «аудан» терминін 1879 жылы А.С. Ермолов енгізсе, 1877 жылы «аймақ» терминін «Шетелдік сөздер сөздігінде» И.Ф. Бурдон мен белгілі ғалым А.Д. Михельсон енгізді. Орыс терминдерін жақтаушыларының мәліметі бойынша «аудан» термині тұрақсыз. Уақыт өте келе ғылыми әдебиетте және бұқаралық ақпарат құралдарында «аймақ» термині біртіндеп «аудан» терминін ығыстыра бастады. Шетелдік, оның ішінде әсіресе батыстық әдебиеттегі «аймақ» терминінің кең етек алуы, «аймақтанудың» болашағын айқындаған болатын. Сондықтан ғылыми қолданымнан «аймақ» терминін шетелдік деп шығарып тастау нәтижесіз болды.

«Аудан» термині жан-жақты және соған сәйкес әлсіз, әрі терминнің пайдаланылуы кеңейе түседі, мысалы «еуропалық аудан», мәнінен «аудандық жеміс қоймасы», «аудандық емхана», «аудандық кітапхана» және тағы басқа сөз тіркестеріне дейін білдіреді.

Географиялық әдебиеттерде кезедесетін «аймақ» ұғымының бірнеше анықтамалары бар.

«Аймақ» – бұл жерден, ауадан, өсімдіктер, хайуанаттар дүниесінен, тұрғын халықтан тұратын, сонымен бірге олардың бір-бірімен ерекше өзіндік қарым-қатынастарын қарастыратын, барлығы бірігіп жер бетінің нақтылы бір және өзіне тән бөлігін құрайтын кешен.

«Аймақ» – бұл өзара жақын орналасқан елдер тобы, яғни экономикалық-географиялық жағынан өз бетінше жеке немесе ұлттық құрамы мен мәдениеті бойынша жақын немесе қоғамдық-саяси құрылымын білдіретін әлемнің бір ауданы.

«Аймақ» – облыс, аудан; тұрақты экономикалық-географиялық және басқа да ерекшеліктеріне қатысты қалыптасқан табиғи немесе тарихи жиынтығына байланысты басқа облыстардан ерекшеленетін, кейбір жағдайда халықтың ұлттық құрамының ерекшеліктерімен біріктірілетін елдің бір бөлігі.

Аймақ - бірнеше елді мекендерді біріктіретін елдің кез келген бөлігінің жалпы атауы. Аймақ деп әкімшілік ауданды, облысты, облыс топтарын атауға болады.

Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Мәтін не туралы?

2. Мәтін бойынша қандай ақпарат есіңізде қалды?

3. Мәтінде жауабы бар үш сұрақ дайындаңыз.

4. Мәтінде жауабы жоқ үш сұрақ дайындаңыз.

1-тапсырма. Берілген сөзде мен және сөз тіркестерімен 5 сөйлем құрастырыңыз.

Аймақ, өзіндік көз-қарастар, бұқаралық ақпарат құралдары, экономикалық-географиялық жағдай, ұлттық құрам, жер беті, еуропалық аудан, облыс орталығы, тұрғын халық.

2-тапсырма: «Аймақ», «аудан» сөздеріне өз анықтамаңызды беріңіз.

Аймақ ...............................................................................................................................................

Аудан ................................................................................................................................................

3-тапсырма: Сөйлемдерді өз ойыңызбен аяқтаңыз.

1. Ғылыми әдебиеттерде ...................................................................................................

2. Басқа аумақтардан ерекшеленетін ...............................................................................

3. Кейбір пікірлер бойынша ..............................................................................................

4. Жер шарында кездесетін ...............................................................................................

5. Кез келген жер телімі .....................................................................................................

4-тапсырма. Аймақтану саласына қатысты терминдерді теріп жазып, аударыңыз.

Негізгі әдебиеттер:

1. Бюжеева Б.З. Аймақтануға кіріспе. Алматы, 2008.

2. З. Күзекова Қазақша сөйлейміз. Тілді өз бетінше үйренуге арналған. –Алматы, 2010

3. Е.Тулешов, Ж.Тұрлыбекова, Ү.Каюпова Қазақша үйренейік. Ересектерге арналған оқу құралы. –Астана, 2010.

4. http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96

4-апта. АЙМАҚ ЖӘНЕ АУДАН

2-тақырып. Аймақтардың түрлері

Сабақтың мақсаты:

Аймақтардың түрлері туралы ақпарат беру, студенттердің аймақтың түрлері туралы өз ойларын еркін әңгімелеп беруге уйрету, салалық терминдер жүйесін толық және терең игерту, коммуникациялық дағдыларын қалыптастыру, грамматикалық формаларды сауатты меңгеру, болашақта әртүрлі іскери кездесулерде ресми сөйлей білуге үйрету.

Айтылым бойынша: кәсіби терминдер, жаңа сөздер мен сөз тіркестерін дұрыс айту, тақырыптағы мамандыққа қажетті сөздерді болашақта іскери кездесулерде ауызша баяндай алуға, пікірталасқа түсе білуге төселдіру.

Жазылым бойынша: тақырып бойынша кәсіби деңгейде өз ойын жазбаша дұрыс баяндауға үйрету.

Оқылым бойынша: өзіне қажетті материалдарды, қосымша мәліметтерді оқып түсінуге төселдіру.

Тыңдалым бойынша: кәсіби терминдерді, тақырып бойынша берілетін мәтіндерді, сұхбаттарды, аудиоматериалдарды тыңдап түсіну, мәлімет ала алуға машықтандыру.

Жалпы арнайы ғылыми әдебиеттерде физикалық, биологиялық немесе әлеуметтік ортаның әрқилы белгілеріне қарай аймақтардың жалпы елуден астам санаты айқындалады. Дегенмен, аймақтарды топтауда басқаларына қарағанда олардың үші түрі жиі пайдаланылады:

1. Бірлі-жарым белгілері бойынша айқындалатын аймақтар. Яғни, бір құбылыс ескеріледі. Мысалы, экономикалық геогрфияда тек қызылша егетін өңір. Мұндай аймақтарды кейбір жағдайда қарапайым аймақ дейді.

2. Бірнеше белгілері бойынша айқындалуға жататын аймақтар. Мұнда әртүрлі құбылыстарға құбылстарға байланысты болады. Мысалы, физикалық географияда ауа райының, су құрылымының, жер қыртысының және тағы басқа. Бұл аймақтар күрделі аймақтар деп аталады.

3. Қарастырылатын аумақ көлемінде адам жасаған дүниелердің жиынтығы бар аймақтар. Мысалы, мәдени-тарихи аймақтарды жатқызамыз. География саласының мамандары осындай аймақтарды зерттеуге сын көзбен қарайтын. Көптеген табиғи бөліктерге нұқсан келеді деп есептейді.

Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Мәтін не туралы?

2. Мәтін бойынша қандай ақпарат есіңізде қалды?

3. Мәтінде жауабы бар үш сұрақ дайындаңыз.

4. Мәтінде жауабы жоқ үш сұрақ дайындаңыз.

1-тапсырма: Ойды жалғастырыңыз.

1. Ғылыми әдебиеттерде ........................................................................................................

2. Аймақтарды топтауда ........................................................................................................

3. Кұрделі аймақтар дегеніміз ...............................................................................................

4. Мәдени-тарихи аймақтарға ...............................................................................................

5. Аймақтарды зерттеуге ........................................................................................................

2-тапсырма: «Қазақстандағы курортты аймақтардың болашағы қандай?» тақырыбы бойынша өз ойыңызды айтыңыз.

3-тапсырма: Елбасының Қазақстан халқына Жолдауынан алған үзіндіге пікір жазыңыз. Ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігі ең төмені және жылына бір жұмыс істеушіге 3 мың доллар шамасында келеді. Ал дамыған елдерде бұл көрсеткіш 50-70 мың долларды құрайды екен. Ауыл үшін өсу перспективасы міне осында. Сондықтан біздің міндетіміз 2014 жылға қарай агроөнеркәсіптік өнімділікті кем дегенде екі есе арттыру. Бұл күрделі міндет, яғни ауылшаруашылық шикізатын қайта өңдеуді шұғыл арттыру. Жаңа құрал-жабдықтар, жаңа технологияларды қолдану, әлемдік тәжірибені пайдалану, оны біздің ауыл шаруашылығымызға жедел ендіру керек

Негізгі әдебиеттер:

1. Бюжеева Б.З. Аймақтануға кіріспе. Алматы, 2008.

2. З. Күзекова Қазақша сөйлейміз. Тілді өз бетінше үйренуге арналған. –Алматы, 2010

3. Е.Тулешов, Ж.Тұрлыбекова, Ү.Каюпова Қазақша үйренейік. Ересектерге арналған оқу құралы. –Астана, 2010.

4. http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96

4-апта. АЙМАҚ ЖӘНЕ АУДАН

3-тақырып. Көк базар тарихынан. Ғылым күмбезі.

Сабақтың мақсаты:

Үйренген тілдік дағдыларды, лексикаларды жинақтай келе, ұжымда жұмыс істей білуге, тіл табыса білуге үйрету. Көпшілік ортада өзін-өзі ұстай білуге, ойларын нақты, дәл жеткізе білуге үйрету. Ресми тілде меңгерген материалдарды кез келген жағдайда орнымен қолдануға, орнықты жауап беруге, сауатты сөйлеуге үйрету.