Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1-apta.docx
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
401 Кб
Скачать
☆
  1. Сұхбат бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

- Байқоңыр қаласы қайда орналасқан?

- ________________________________________________________________________

- Байқоңырдың тарихы қай кезден басталады?

-_________________________________________________________________________

- Бұл қаланың тарихта қалу себебі неде?

- _________________________________________________________________________

-«Байқоңыр» ғарыш айлағын пайдалану туралы келісім қай жылы кімдермен жасалды?

- ________________________________________________________________________

  1. Сұхбатқа ат қойыңыз.

  1. Берілген сөздер мен сөз тіркестерін пайдаланып, төменде берілген микродиалогті толықтырыңыз.

- Менің бір арманым бар, Қайрат.

- Ол қандай арман, Назерке?

- Ғарышқа саяхаттағым келеді.

- Ол – орындалатын арман ғой.

- Қалай, мен ғарышкер емеспін ғой?

- Қазір ғарыш туризмі дамып жатыр. Әрине, оған мықты денсаулық керек.

- Жақсы жаңалық екен.

- Ғарышқа баруды неге армандап жүрсің?

- Қазақ тілінің үнін ғарышта естігім келеді.

- Тоқтар Әубәкіров пен Талғат Мұсабаевтар ғарышта қазақша сөйлеп, Талғат ағамыз Абайдың әнін айтып еді ғой, есіңде ме?

- Иә, есімде. Шіркін, сондай күн туса ғой тағы да!

- Ондай күн алыс емес. Ғарышқа ұшуға Айдын Айымбетов, Мұхтар Аймаханов сияқты азаматтарды дайындап жатыр.

- _____________________________________________________________________

- _____________________________________________________________________

-_____________________________________________________________________

Ғарыш, ғарышкер, зыымран, болашақ, аттану, ұшырылу, әуе, халықтың батасы, қазақ тілі, аспан әлемі

  1. Сұхбатты рөлге бөліп оқыңыз. Тоқтар ағамен сұхбат

- Ғарышқа ұшу дайындығына қай кезден бастап керестіңіз?

- 1990 жылы ғарышкерлер құрамына алындым. 1991 жылы 2 сәуірде Кеңес Одағының ғарышкерлер дайындау орталығында ғарышқа ұшу дайындығына кірісіп, сол жылы 2 қазанда Байқоңырдан «Союз ТМ-13» кемесімен ғарышқа ұштым.

- Ғарышта қандай зерттеу жұмыстарын жүргіздіңіз?

- Ғарышта өзге ғарышкерлермен бірге биотехнология, металлургия, медицина салалары және Арал теңізі аймағы бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргіздік.

- Зерттеудің нәтижесі жайында айтып бересіз бе?

- Зерттеу нәтижесінде Арал үстіндегі тұзды шаң борамасының пайа болу процесі, сол шаңды аэрозольдардың Қазақстан мен Ресей аймақтарына таралуының ғарыштық суреттері салынды. Сондай-ақ Қазақстан аумағындағы атмосфераны және жер бетін зерттеу, жұлдызды аспанды астрофизикалық бақылау жұмыстары да ойдағыдай өтті.

- Осы уақытқа дейін сіз қазақтың мықтылығын дәлеледедім деп ойлайсыз ба?

- Мен қазақ болып туғаннан кейін, мен үшін әлемде қазақстан мықты халық жоқ. Қазақтың өзге ұлттардан несі кем? Көшпелі өмір сүрген аталарымыз осынау ұлан-ғайыр жерімізді бізге аманат етіп кетті. Қазақтың қолынан келмейтін ісі жоқ. Барлығын жасай алады.

- Сізге «қазақтың тұңғыш ғарышкері» деген атақ не берді?

- Маған ол үлкен бақыт берді десем, ішімдегі сезімімді толық жеткіз алмайды. Халықтың батасын берді.

- Ғарышқа аттанар сапарыңызда Кеңес Одағы ыдырағанымен, Қазақ елі Ресейден бөліне қоймаған еді. Ресми тілдің салтанат құрған тұсында Нұрсұлтан Назарбаевқа қазақ тілінде рапорт беруге сізді қандай күш итермеледі?

- Ол кезде ғарышқа тек Тоқтар Әубәкіров емес, бүкіл қазақ баласы ұшып бара жатты. Сонда мен рапортты басқа тілде беруім керек пе еді? Рас, ол уақытта мен қазақ тілін жетік білмейтін едім. Себебі 30 жыл ғұмырым орыстар арасында өтті. Сонда да тілімді бұрап: «Мен қазақпын! Мен ұшуға дайынмын. Қазақ халқы үшін!» дедім.

- Мінген кемеңіз от алып, жерден көтеріліп бара жатқанда қандай сезімде болдыңыз?

- Жалпы, ғарышкерлердің арасында жазылмаған мынадай заң бар. Ғарыш кемесі берілгенде, командир «поехали» деп айтуы керек. Ол сөз Ю.Гагариннен қалған. Бірақ мен осы дәстүрді бұзып: «Халқым, сен үшін отқа да, суға да түсуге дайынмын!» дедім. Қазақша айттым, ол сөздерім таспада бар.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]