32. Асаблівасці развіцця выдавецкай справы ў Расіі і ссср у першай палове хх ст. (пасля 1917 г.)

шырокае распаўсюджанне атрымліваюць у гэты час ваенныя газеты. ўзнікалі і савецкія партыйныя выдавецтвы, асноўнай задачай якіх было наладжванне друку агітацыйна-прапагандысцкай, марксісцкай літаратуры і баль шавіцкіх газет. Закрыццё выданняў і друкарняў іншых палітычных партый. Так, у сярэдзіне лістапада была закрыта газета мінскага камітэта эсэраў “Социал-революционер”, пазней – газеты “Минская жизнь”, “Минская искра”, а так-сама прыватная друкарня Усьмана ў Мінску.

Асноўны рэпертуар кнігавыдавецкай прадукцыі складалі творы класікаў марксізму, партыйныя дакументы, мастацкая і масава-палітычная літаратура.

Расія. У пачатку ХХ ст. пранікненне фінансавага капіталу ў паліграфічную, кнігавыдавецкую і кнігагандлювую справу назіраецца і ў Расіі. Найбольш значнай выдавецкай дзейнасцю вызначыліся “Таварыства Сыціна”, выдавецтва “Ф.А. Бракгаўз і І.А. Эфрон”, выдавецтва “Просвещение”, Пятра Сойкіна, братоў Гранат, братоў Сабашнікавых і інш. Ствараюцца таксама выдавецтвы палітычных партый (нелегальна выдаецца газета “Іскра”). Пасля 1905 г. узнікае шэраг легальных выданняў на нацыянальных мовах народаў Расійскай імперыі. У 1909 г. быў арганізаваны першы Усерасійскі з’езд выдаўцоў і кнігагандляроў і было створана Усерасійскае таварыства кнігагандляроў і выдаўцоў, якое аб’яднала 312 фірм. У 1912 г. было створана Усерасійскае таварыства кніжнай справы, а ў 1914 г. абодва таварыствы аб’ядналіся ў адно. Пры таварыствах дзейнічалі курсы кніжнай справы (“Кнігагандлёвыя класы”), выдаваўся часопіс “Кніжны веснік”. Найвышэйшыя колькасныя паказчыкі ў кнігавыданні Расіі былі дасягнуты ў 1913–1914 гг. Аднак Першая сусветная вайна прывяла да застою і крызісу ў кніжнай справе.

33. Асноўныя кірункі кнігавыдання ў бсср (пасля 1917 г.).

развіцце разнастайных перыядычных выданняў, якія з’яўляліся асноўным сродкам умацавання ідэалагічныхпазіцый адпаведных палітычных партый (меншавікоў, эсэраў, бундаўцаў, кадэтаў, нацыянал-дэмакратаў, бальшавікоў і інш.).; развіццё акупацыйнага і падпольнага друку.

ў першыя гады пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Беларусі адначасова існавалі як старыя выдавецкія прадпрыемствы(у тым ліку прыватныя), так ўзнікалі і савецкія партыйныя выдавецтвы, асноўнай задачай якіх было наладжванне друку агітацыйна-прапагандысцкай, марксісцкай літаратуры і бальшавіцкіх газет.

У 1921 г. на базе аддзялення Дзяржаўнага выдавецтва РСФСР у Мінску створана Дзяржаўнае выдавецтва БССР, якое выпускалатўласныя выданні і рэгулявала выдавецкую дзейнасць у рэспубліцы. У 1921 г. яно выдала 196 назваў кніг, брашур, лістовак, плакатаў агульным тыражом 1526 тыс. экз., у іх ліку 13 назваў мастацкай і дзіцячай літаратуры, 7 падручнікаў і 15 вучэбных дапаможнікаў на рускай і беларускай мовах.

Па меры ажыццяўлення нэпа ў БССР адзначаецца і працэс вяртання да старых тыпаў выдавецкіх прадпрыемстваў – прыватных і грамадскіх, а таксама стварэння кааператыўных. у красавіку 1922 г. створана першае кааператыўнае выдавецтва “Адраджэнне” ўзначаліў З. Жылуновіч. выпускала творы беларускай мастацкай літаратуры, падручнікі, навуковую літаратуру на родна й мове, а таксама агітацыйна-прапагандысцкія матэрыялы.

У 1922 г. адкрываецца выдавецтва “Вперед” (па выпуску баявой прапагандысцкай літаратуры і аднайменнага часопіса)

У перыяд індустрыялізацыі і калектывізацыі ў рэспубліцы праведзена цэнтралізацыя кнігавыдавецкай справы. У снежні 1922 г. Дзяржаўнае выдавецтва БССР з шэрагам іншых прадпрыемстваў былі аб’яднаны ў Дзяржаўны трэст выдавецкай справы і паліграфічнай прамысловасці Беларусі – “Белтрэстдрук”. Займалася выдавецтва выпускам рускамоўных кніг масава-палітычнага характару.

У 1925 г. у заснаванай серыі “Ленінская бібліятэка” пачынаецца выпуск твораў У.І. Леніна на беларускай мове.