- •Мазмұны
- •Қазақстандағы биологиялық алуантүрлілік жағдайын қысқаша талдау
- •Өсімдіктер әлемінің биоресурстары
- •1 Өндірістік өсімдіктер ресурсы
- •2 Ауыл шаруашылық өсімдіктер ресурсы
- •3 Көгалдандыру, астық және фитомелиоративтік ресурстар
- •XV Балды өсімдіктер
- •Қазақстанда өсімдіктер ресурстарын тиімді пайдалану және бұл саладағы ғылыми-зерттеу жұмыстарының бағыттары, этаптары
- •Қазақстандағы әртүрлі пайдалы өсімдіктерді зерттеу және меңгеру тарихы
- •Қазақстан өсімдіктері ресурстарын зерттеудің негізін қалаған ғалымдар және ресурстанулық зерттеу жұмыстарынын болашағы
- •Дәрілік өсімдіктер және оларды денсаулық сақтау практикасына енгізу
- •Қазақстанда жыл сайынғы дәрілік шикізат дайындау мөлшері
- •Дәрілік өсімдіктердің химиялық құрамы
- •Құрамында алкалойдтары бар дәрілік өсімдіктер
- •2.Пиролидинді және пирролизидинді алкалойдтар.
- •3. Пиридинді және пиперидинді алкалойдтар.
- •4. Конденсацияланған пирролидинді және пиперидинді сақиналы алкалойдтар.
- •5. Хинолизидинді алкалойдтар.
- •6. Хинолинді алкалойдтар.
- •7. Изохинолинді алкалойдтар.
- •8. Индольді алкалойдтар.
- •Қастауыштың эргоалкалойдтарының негізгі топтары
- •9. Хиназолинді алкалойдтар.
- •11. Дитерпен алкалойдтары.
- •Шыны майлы өсімдіктер және эфир майлы өсімдіктер және олардың шаруашылықтағы маңызы
- •1. Seseli buchtormense (Бұқтырма либанотусы - порезник бухтарминский).
- •2. Ferula akitscҺkensis (ақышкен сасыр - ферула акичкенская).
- •3. Heracleum dissectum - (тілік балдырған - борщевик рассеченный).
- •1. Nepeta sibirica (Сібір көкжалбызы - котовник Сибирский).
- •Salvia sclarea (мускат шалфейі - шалфей мускатный).
- •3. Hyssopus macranthus - (ірігулді сайсағыз - иссоп крупноцветный)
- •4. Thymus marchallianus - (Маршалл жебірі - тимьян маршаллиевский).
- •5. Mentha arvensis (дала жалбызы - мята полевая).
- •1. Achillea millefolium (кәдімгі мыңжапырақ - тысячелистник обыкновенный).
- •2. Chamonillа recutita (дәрілік ромашка - ромашка обыкновенная).
- •3. Tanacetum vulgare (кәдімгі түймешөп - пижма обыкновенная).
- •4. Ajania fastigiata (калқан аяния - аяния щитковая).
- •5. Artemisia santolinifolia (Сантолин жапырақ жусан - полынь сантолиолистая).
- •Балды өсімдіктер
- •Әртүрлі өсімдіктер тозаңындағы витаминдер мөлшері
- •Кейбір өсімдіктердің тозаңдарының аминқышқылдарыны құрамы
- •Қайыңның тозаңымен пергасының құрамы (%)
- •Қазақстандағы ресурстанулық аудандастыру және Қазақстандағы зерттеу жұмыстарының болашағы
- •5. Шығыс Қазақстан.
- •Қазақстан жануар әлемі және олардыҢ ресурстары.
- •Аңшылық жасаудың ресми нормасы (2006 жылы)
- •I. Насекомжегіштер отряды (Insectivora bowdicth, 1821).
- •II. Қолқанаттылар немесе жарқанаттылар отряды (Chiroptera blumenbach, 1779).
- •III.Кеміргіштер отряды (Rodentia bowditch, 1821).
- •Кәмшат (черный бобр) – Castor fiber Linneus
- •IV. Қоянтәрәзділер отряды (Lagomorpha Brandt, 1855).
- •V. Жыртқыштар отряды (Carnivora bowdich, 1821).
- •Иттер тұқымдасы (Canidae Carаy,1821).
- •Аюлар тұқымдасы (Ursidae Ceray, 1826).
- •Аюлар тұқымдасы (Ursus linnalus6 1758). Қоңыр аю (бурой медведь) (Ursus arctos Linnalus, 1758).
- •3. Жанаттар тұқымдасы (Procyonidae Banaparte, 1850).
- •Жанат - еноты (Procyon Storr, 1780).
- •4. Сусарлар тұқымдасы (Mustelidaе Fischer, 1817).
- •Сусарлар -куница (Mustelidai Fischer)
- •5. Мысықтар тұқымдасы.
- •1. Мысықтар туысынан терісі бағалы және сол үшін пайдалы аңдарға жататындары:
- •2) Қамыс мысығы (камышовый кот) – Felis chaus Guldenstaedt, 1776.
- •3) Сілеусін (рысь) - Felis Lynx Linnalus, 1758
- •2. Барыстар туысы (Uncia Gray, 1854).
- •3. Қабыландар туысы (Acinonyx Brooks, 1828).
- •VI. Жұптұяқтылар отряды.
- •1) Қуысмүйізділер тұқымдасы (полорогие) (Bovidae, Gray, 1821).
- •Арқар (баран) - Ovies ammon Linnacus, 1758.
- •Жабайы дала қойы немесе Үстірт арқары (муфлон) – Ovis orientalis Gmelin, 1774.
- •Бұғылар тұқымдасы (олени) – Cervidae Gray, 1821.
- •2) Құдырлар тұқымдасы (кобырчовые) – Moschidae Grаy, 1821.
- •3) Жабайы шошқалар (қабандар) тұқымдасы (свиньи) – Suidae Gray, 1821.
- •VII.Тақтұяқтылар отряды.
- •Ескекаяқтылар отряды – Pinni – Pedia Jlliger, 1811.
- •Қазақстанның негізі кәсіптік ауланатын және сирек кездесетін жануарларын есепке алу қажеттілігі туралы және оның тәсілдері
- •Ителгілерді маршруттық есепке алу нәтижелері (Березовиков,2003)
- •Ителгілерді автомобильмен есепке алу нәтижесі (Березовиков, 2003)
- •1996 Жылы 10 – 11 мамырдағы Маңғыстау облысындағы ителгілерді авиация көмегімен жүргізілген есептеудің нәтижелері (Березовников 2003)
- •2. Қазақстанның қазіргі ихтиофаунасының қалыптасуы.
- •Қазақстанның құстар әлемі
- •Биологиялық алуантүрлілік тепе-теңдікте сақтап пайдалану туралы
- •Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Жанат - еноты (Procyon Storr, 1780).
4. Сусарлар тұқымдасы (Mustelidaе Fischer, 1817).
Сусарлар (куница) тұқымдасы өкілдерінің практикалық маңызы өте зор. Терісі бағалы, кейбіреулері қолда, фермаларда өсіріледі. Зиянды кеміргіштермен, насекомдармен және олардың личинкаларымен қоректеніп, ауыл шаруашылығына едәуір пайда келтіреді. Қазақстанда тұқымдастың 6 туысына жататын 14 түрі мекендейді.
1. Аққалақтар мен күзендер туысына терілері бағалы аңдар ретінде мыныларды атауға болады:
1) ақкіс (горнастай) – Mustela erminea Linnaeus, 1758;
2) аққалақ (ласка) – Mustela nivalis Linnaeus, 1766;
3) сары күзен (колонок) – Mustela sibirica Pallas, 1773;
4) сарғыш күзен (солонгой) – Mustela altaica Pallas, 1911;
5) сасық күзен (степной хорь) – Mustela eversmanni Lesso, 1827;
6) Европа қара күзені (европейская норка) – Mustela Lutreola Linnaeus, 1761;
2. Сусарлар туысынан – Martes Pinel, 1792;
Терісі аса бағалы бұлғынды (соболь) – Martes zibellina Linnaeus, 1718,
Күну туысынан (куница) – Gulo Storr, 1780, күнуді (росомаха) – Gulogulo Linnaeus, 1758.
Борсықтар туысынан – Meles Brisson, 1762, борсықты – Meles meles Linnaeaus, 1758,
Құндыздар туысынан (выдра) – Lutra brisson, 1762, Құндызды – Lutra Linnaeus, 1758, атап көрсетуге болады.
Сусарлар -куница (Mustelidai Fischer)
5. Мысықтар тұқымдасы.
Мысықтар орман, тау, шөл аймақтары мен өзен бойларында кездеседі. Қорегі – ет, негізінен тастақты қуыстарды, өте сирек інде тіршілік етеді. Қазақстанда тұқымдастың 3 туысына (мысықтар, барыстар, қабыландар) жататын 8 түрі кездеседі.
1. Мысықтар туысынан терісі бағалы және сол үшін пайдалы аңдарға жататындары:
1) Шұбар мысық немесе дала мысығы – Felis libys Forster, 1788.
Шөлді аймақтарды мекендеуге бейімделген – жабайы мысық. Осы аймақтардағы өзендердің бойындағы тораңғы, жиде, жыңғыл, шеңгел, қарасора өскен ну тоғайларда тіршілік етеді.
2) Қамыс мысығы (камышовый кот) – Felis chaus Guldenstaedt, 1776.
Қамыс, қоға мен тал өскен өзен бойындағы тоғайларда мекендейді.
3) Сілеусін (рысь) - Felis Lynx Linnalus, 1758
Таулы орманды жерлерде жатақ жасап мекендейді. Іле, Күнгей, Жоңғар Алатауларында бұл жыртқыштың саны едәуір. Мысықтар туысына жататын қарақұлақ (қаракөл) – Felis caracal, сабаншы (манул) – Felis margaritra Pallas, 1776 және шағыл мысығы (барханная кошка) – Felis mardarita Lochl, 1858, сандарының азаюына байланысты Қазақстан «Қызыл кітабына» енгізілген.
Мысық тұқымдастары. Жоғарғы қатар, солдан оңға: арыстан (лев), ягуар, леопард. Төменгі қатар, солдан оңға: жолбарыс (тигр), қар барысы (снежный барс), пума
2. Барыстар туысы (Uncia Gray, 1854).
Барыс - Uncia Schreber, 1775.
Қазақстанда барыс оңтүстік, оңтүстік-шығыс және шығыс аудандарында таралуда. Піскем мен Өгем жоталарында, Талас пен Қырғыз, Іле, Күнгей және Теріскей Алатауларында, Кетпен жотасында, Жоңғар Алатауы, Тарбағатай, Сауыр және Оңтүстік Алтайда таралған.
Бұрынғы кездері кәсіптік маңызы бар аңдардың қатарында болған, яғни бұл аңның терісі дайындалып тұрған. Одан кейін бүкіл дүние жүзінде саны азайып кетуіне байланысты халықаралық табиғи қорғаудың «Қызыл кітабына» тіркелген.
