Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Ответы по історіі Беларусі.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
593 Кб
Скачать
☆

29. Індустрыялізацыя ў бсср.

НЭП паспрыяў узнікненню рыначных адносін, стымуляваў развіццё эканомікі. У той жа час ён садзейнічаў сацыяльнаму расслаенню грамадства, у чым бальшавікі бачылі пагрозу ажыццяўленню сваіх праграмных мэт. Выйсце было знойдзена ў звароце да сістэмы загадаў, камандна-адміністрацыйных метадаў кіравання эканомікай. З пачаткам індустрыялізацыі быў узяты курс на выцісканне прыватніка са сферы вытворчасці, гандлю і фінансаў. Усё гэта вяло да згортвання НЭПа.

Галоўнай мэтай індустрыялізацыі было пераўтварэнне СССР у эканамічна незалежную дзяржаву, што забяспечвала б пабудову сацыялізму ў краіне. Шляхі індустрыялізацыі БССР былі разгледжаны на XV з’здзе КП(б)Б у снежні 1925г. Наяўнасць сельскагаспадарчай сыравіны, істотны рэзерв рабочай сілы ў сельскай мясцовасці, запасы лесу, торфу, значная ўдзельная вага саматужна-рамесніцкай вытворчасці спрыялі таму, што ў БССР было вырашана развіць лёгкую прамысловасць на базе мясцовых сыравінных рэсурсаў. У той жа час кураўніцтва намеціла развіццё галін, якія забяспечваліся прывазной сыравінай (с/г машынабудаванне, швейная і тэкстыльная прамысловасці і інш.). У першыя гады індустрыялізацыі мінскія заводы “Энергія” і “Камунар” паклалі пачатак станкабудаванню. За гады першай пяцігодкі (1928-29-1932-33) у строй дзеючых увайшло 538 прадпрыемстваў. Але пяцігодка (пасля перагляду планавых Сталіным) не была выканана. У другой пяцігоцы (1933-1937гг.) ставілася задача развіваць машынабудаванне, энергетычную гаспадарку. Аднак з-за негатыўных вынікаў камандных метадаў у эканоміцы, недапаставак сыравіны, забароны буйнога капітальнага будаўніцтва паблізу заходняй мяжы і інш. гэты план у БССР не быў выкананы. Трэцяя пяцігодка (1938-1942гг.) быда накіравана на паскоранае развіццё прамысловасці, асабліва машынабудавання.

Індустрыялізацыя была звязана з усталяваннем адзінай дзяржаўнай уласнасці на сродкі вытворчасці. Ужо 8 верасня 1926г. СНК СССР пастанавіў “максімальна ўзмацніць абкладанне прыватнага капіталу”, перайсці да адзяржаўлення дробнай вытворчасці і гандлю. Скарачаліся грашовыя і таварныя крэдыты прыватнікам, касаваліся арэндныя дагаворы, павялічваліся падаткі і г.д. У 1929г. быў забаронены наём рабочай сілы і арэнда ў сельскай гаспадарцы. Канстытуцыя БССР 1937г. замацавала існаванне ў краіне адзінай дзяржаўнай уласнасці і блізкай да яе кааператыўна-калгаснай.

У выніку індустрыялізацыі ў БССР фактычна была створана новая матэрыяльна-тэхнічная база, было пабудавана звыш тысячу прадпрыемстваў, з’явіліся новыя галіны вытворчасці. Узровень валавой прадукцыі прамысловасці ўсходніх абласцей рэспублікі ў 1940г. перавысіў узровень 1913г. у 23 разы. У той жа час індустрыялізацыя каштавала неверагоднага напружання сіл працоўных рэспублікі. Пагоршылася матэрыяльнае становішча ўсіх слаёў насельніцтва (зніжэнне пакупной здольнасці рубля, добраахвотна-прымусовыя ўнутраныя пазыкі, перагляд нормаў выпрацоўкі ў бок іх павелічэння і зніжэнне расцэнак). Адным са станоўчых вынікаў індустрыялізацыі з’явілася змяненне сацыяльнай структуры грамадства. Колькасць рабочых павялічылася ў 3,3 разы і складала больш як 700 тыс. чалавек.