20.Ішкі секрециялық бездердің қанға бөлетін активті заттарының(гормондардың) организм қажетіне және орта жағдайларының өзгеруіне қарай тигізетін әсерлеріне синтез жасаңыз

Ішкі секреция бездеріне гипофиз,эпифиз,қалқанша без,қалқанша жанындағы без,алқым бездері,ұйқы безіндегі Лангерганс аралшықтары,бүйрекүсті бездер мен жыныс бездері жатады.Осы аталған бездер қызметтері жағынан өзара байланысты;нерв жүйесімен реттелетін біртұтас эндокриндік жүйені құрайды.Эндокриндік жүйенің бездері организмнің әртүрлі жерлерінде орналасқан және көпшілік жағдайда үлкендіктері өте кішкентай болып келеді.Ішкі секреция бездерінің сыртқы секреция бездерінен айырмасы,олардың секрет шығаратын өзектері болмайды.Эндокриндік бездердің бөлетін гормондар немесе инкреттер деп аталатын заттары клеткааралық кеңістікке жиналады да кейін қанға сіңеді.Сонымен қатар қантамырлар тобына бай келеді.Тамырлардың маңында өздерінің секретін қанға бөлетін бездік клеткалар жайғасқан.Ішкі секреция бездерінің көбіне синусоидтік капиллярлар тән.Капиллярлардың эпителилік қабырғаларының сіңіру қабілеті жоғары болуына байланысты гормондардың қан арнасына тез өтуі қамтамасыз етіледі.Эндокриндік бездер құрылысымен ғана емес,сонымен қатар шығу тегі жағынан да ерекшеленеді.Эндокриндік органдардың қызметті,басқа орандардың қызметі сияқты,нерв жүйесімен реттеледі,ал ішкі секреция бездерінің секреттері өз кезегімен қан арқылы нерв орталықтарына да әсер етеді.Гуморальдық реттеудің нервтік реттеуден бірқатар айырмашылықтары бар.Қанға аз мөлшерде келетініне қарамастан гормондардың физиологиялық әсері күшті.Гормондар немесе секреттер,органдардың қызметін не қоздырады,не болмаса бөгейді.Секрет ретінде бөлінетін зат қайсібір органға немесе ұлпаға арнаулы түрде әсер етеді.Мысалы қалқанша бездің секреті алмасу процесіне тікелей әсер етеді,ал эндокриндік бездердің басқа заттары организимнің өсуі мен жетілуіне әсер етеді.Эндокриндік органдар қызметінің болар болмас бұзылуы әдетте организмнің жалпы тіршілік қызметінің қалпына келмейтін бұзылуына әкеліп соғады.Гипофиздің HYPOPHYSIS самотропты гормоны бүкіл дененің өсуімен дамуына әсер етеді.Онда ісіктер пайда болғанда саусақ,мұрын және еріндер қатты өседі де акромегалия ауруы п/б.Артқы үлес қан қысымын арттыра (вазопрессин)тамырларының бірыңғай салалы бұлшықеті мен жатырдың(окситоцин)жұмысын күшейтеді,сондай ақ бүйректегі су реабсорциясына әсер етеді.Гипофиздің артқы үлесі бұзылғанда қантсыз несеп жібергіштік п/б.Гипофиз басқа ішкі секреция бездерінің дамуымен қызметін белсендіретін гормондар өндіретіндіктен оны эндокриндік аппараттың орталығы деп есептейді.Эпифиз CORPUS PINEALE серотонин,мелатонин горм. Бөледі.Гормон көп бөлінсе,семіздік п/б.Бүйрекүсті бездерінің GLANDULA SUPRARENAISқыртыс заты су тұз,белок және көмірсу алмасуына әсер ететін горм.(стероидтар)және еркек (андрогендер)пен әйел (экстрогендер)жыныс гормондарына жақы ерекше горм. Бөліп шығарады.Бүйрекүсті безі сыртқа Гартизан ,ішке Адреналин горм. бөледі.Адреналин жетіспесе көңіл күй ауруы п/б.Ұйқы безі инсулин глюкагон деген горм. Қанға бөліп,ұйқыбез аралшықтары көмірсу алмасуын реттейді.Ұйқыбезі зақымдануының диабетпен байланысы белгілі.Оның емдеуде қазіргі кезде инсулин үлкен рөл атқарады.Аталық бездер тестостерн горм. Бөледі,ол аталық жыныс бездерінің дамуына әрі сақталуына әсер етеді.Бауыр,бүйрек,бұлшықеттегі нәруыздың түзілуін күшейтеді,орталық жүйке жүйесіне әсер етеді.Аналық бездерэкстрадиол горм.бөледі. ол аналық жыныс бездерінің дамуына әрі сақталуына әсер етеді,жіңішке дауыс,бетке сақал мұрттың шықпауы,сүт бездерімен жатырдың дамуын реттейді.

Ішкі секреция бездеріне гипофиз,эпифиз,қалқанша без,қалқанша жанындағы без,алқым бездері,ұйқы безіндегі Лангерганс аралшықтары,бүйрекүсті бездер мен жыныс бездері жатады.Осы аталған бездер қызметтері жағынан өзара байланысты;нерв жүйесімен реттелетін біртұтас эндокриндік жүйені құрайды.Эндокриндік жүйенің бездері организмнің әртүрлі жерлерінде орналасқан және көпшілік жағдайда үлкендіктері өте кішкентай болып келеді.Ішкі секреция бездерінің сыртқы секреция бездерінен айырмасы,олардың секрет шығаратын өзектері болмайды.Эндокриндік бездердің бөлетін гормондар немесе инкреттер деп аталатын заттары клеткааралық кеңістікке жиналады да кейін қанға сіңеді.Сонымен қатар қантамырлар тобына бай келеді.Тамырлардың маңында өздерінің секретін қанға бөлетін бездік клеткалар жайғасқан.Ішкі секреция бездерінің көбіне синусоидтік капиллярлар тән.Капиллярлардың эпителилік қабырғаларының сіңіру қабілеті жоғары болуына байланысты гормондардың қан арнасына тез өтуі қамтамасыз етіледі.Эндокриндік бездер құрылысымен ғана емес,сонымен қатар шығу тегі жағынан да ерекшеленеді.Эндокриндік органдардың қызметті,басқа орандардың қызметі сияқты,нерв жүйесімен реттеледі,ал ішкі секреция бездерінің секреттері өз кезегімен қан арқылы нерв орталықтарына да әсер етеді.Гуморальдық реттеудің нервтік реттеуден бірқатар айырмашылықтары бар.Қанға аз мөлшерде келетініне қарамастан гормондардың физиологиялық әсері күшті.Гормондар немесе секреттер,органдардың қызметін не қоздырады,не болмаса бөгейді.Секрет ретінде бөлінетін зат қайсібір органға немесе ұлпаға арнаулы түрде әсер етеді