16.Жастың ұлғаюына байланысты буындардың қимыл қозғалысының төмендеу себептеріне синтез жасаңыз
Мынадай принцип бой.жіктеуге болады: 1буындық беттер саны бой. 2буындық беттер пішіні бой. 3қызметі бой. Саны бой.былай ажыратамыз:1Қарапайым тек екі буындық беті бар,мыс.саусақаралық буындар. 2Күрделі буын екіден көп буындасатын беті бар,мыс,шынтақ буыны.3Кешенді буын буынды екі камераға бөлетін буын ішіндегі шеміршегі бар буын,мыс.шықшыт,тізе буыны.4Үйлесімді буын бірлесе қызмет атқаратын,но бір бірінен бөлек орналасқан,мыс.проксимальды\дисдальды кәрі шынтақ жілік буындары. Пішіні бой.ж.е қызметі бой. Буын қызметі айнала қозғалыс жасайтын біліктер санымен анықталады. Бұған қарама қарсы буын басының шар тәрізді пішіні шар радиустарына сәйкес келетін көптеген біліктерді айнала қозғалыс жасауғу мүмкіндік берелі. Білік саны мен буындасқан бет пішіні арасында толық сәйкестік бар буындық беттер пішіні буын қозғалыстарының сипатын белгілейді,ж.е берілген буын қозғалыстарының сипаты оның пішінін белгілейді. Буындардың анатомиялық физиологиялық жіктелуі:БІР БІЛІКТІ БУЫНДАР 1Цидиндр тәр.буын вертикальды буындасқан сүйуктердің ұзын білігіне паралель білікті айнала қозғалуды айналуды қамт.етеді. ол айналғыш буын д.а.2Шығыршық тәр.буын мыс.саусақтардың буынаралық буындасуы. ЕКІ БІЛІКТІ БУЫНДАР:1Эллипс тәр. Мыс. Кәрі жілік білезік буыны. Буындасқан беттер эллипс кесіндісі тәр.Мұнда байламдар айнаду біліктеріне перпендикудяр орнал. 2Айдаршықты буын. Мыс.тізе буыны,дөңес буын басы бар,пішіні эллипске ұқсайды,ол айдаршық д.а. Әрқашанда екі айдаршық болады,ж.е екі білікті айнала жүруімен эллипс тәр.буыннан өзгешеленеді. 3.Ертоқым тәр. Мыс. Бас бармақтың білезік алақан сүйек буыны. Мұнда буын бірінің үстіне бірі орнадасады,қозғалысы бір біліктен екінші білікке ауысады. КӨП БІЛІКТІ БУЫНДАР 1.Шар тәр.буын мыс.иық буыны. Бір беті дөңес екіншісі ойыс. Буын басының ортасында қиылысатын үш негізгі білік болады.1фронтальды,алдына қарай ашық бұрыш түзгенде оны айнала бүгілу.2сагитальды білік оны айнала әкету,әкелу қозғалыстары жасалады. 3вертикальды білік айналасында ішке\сыртқа қарай айналу қозғалыстары. Шар тәр.буын буындардың ішіндегі ең еркін,босы,қосалқы байламдар аз. 2 Жалпақ буындар. Буындық беттері жалпақ,оларлы үлкен шар беті деп қарастырып олар үш білік айналасында орналасады. Қатаң буындар: амфиартроздар. Мұнда қысқа қатты тартылған буын қапшығы, қте мықты созылмайтын қосалқы аппараты,мықтаушы байламдар бар(сегізкөз мықын буыны) Нәтижеде буындық беттері бір бірінен тығыз жанасып түйіседі де, мұның өзі қозғалысты шектейді.Адам денесінде 230дан астам буындар бар .Буын деп сүйектердің қозғалмалы байланысатын жерін айтады.Әрбір буынның сырты тығыз дәнекер ұлпадан түзілген қабықпен қапталған.Фиброзды мембрана және байламдардың склероздануы,бұлшықеттердің активті қозғалысы әлсіреп кетуіне байланысты және синовиальды сұйықтықтың азаюына байланысты.
17.Рефлекс доғасының сызбасын сызып,бағалаңыз.
1-сезімтал импульстың берілуі,2-жұлынның сұр заты арқылы 5-ші бел сегізкөз омыртқасына келеді, 3- бірінші нейронмен синапс түзеді, 4- бүйәр бағанымен өтетін тармағы 5-сопақша мидың сына және төмпек ядросы, 6- талламус, 7- 5-7 ауырсынуды қабылдайтын алаң,8-алдыңғы ми сыңарларының төбе бөлігі,9-сопақша мидың пирамидалық бағаны
Рефлекс доғасы, жүйке доғасы — рефлекс процесіне қатысатын жүйкелік құрылымдар жиынтығы. Бұл терминді 1850 жылы ағылшын ғалымы М.Холл ұсынған. Рефлекс доғасы жүйке жүйесінің функциялық негізі болып табылады; қарапайым (екі нейронды, жалғыз синапсты) және күрделі (көп нейронды, бірнеше синапсты) болып бөлінеді. Рефлекс доғасының күрделілігі оның құрамына енетін аралық нейрондар санына байланысты.
Ең қарапайым доға бес буыннан: рецепторлар, орталыққа тепкіш жүйке, жүйке орталығы, орталықтан тепкіш жүйке және атқарушы орган — эффектордан тұрады. Орталық жүйке жүйесінің негізгі қызметі рецепторлар мен эффекторлар арасын шапшаң және тиімді түрде байланыстыру, яғни сыртқы орта мен организмнің жауап реакциясының арасындағы үйлесімдікті қалыптастыру. Кез келген рефлекс дұрыс өту үшін Рефлекс доғасының тұтастығы қажет. Егер бұл тұтастық бұзылса, рефлекс туындамайды. Кез келген рефлекс атқарушы органның тітіркеніске қайтарған жауабымен ғана шектелмейді. Тітіркенуге жауап берілгеннен соң эффектордан орталық жүйке жүйесіне афференттік сигналдар, қайтарымды импульстар жіберіледі. Осы импульстар арқылы орт. жүйке жүйесі эффектор қызметінің тітіркеніс сипатына сәйкестігін анықтап, оның әрекетін бақылап, қажет болса қосымша импульстер жіберіп, түзетулер енгізіп отырады. Осыған байланысты соңғы кезде Рефлекс доғасы деген ұғым рефлекс сақинасы деген ұғыммен алмастырылып жүр. Рефлекс сақинасы Рефлекс доғасынан қосымша буындардың болуымен ерекшеленеді. Сақина қосымша афференттік жолмен аралық нейрон арқылы тұйықталады. Бұл құрылымдар арқылы тітіркеніс мүшенің өзіндегі рецепторлардан қозғағыш нейрон орталығына қайта оралуын қамтамасыз етеді