- •Пачатак летапiсання. "Аповесць мiнулых гадоў". Крынiцы I значэнне аповесцi для вывучэння гiсторыi Беларусi.
- •Узнiкненне мясцовых летапiсных цэнтраў. Полацкi летапiс. Методыка аналiзу летапiсных помнiкаў. А.Шахматаў.
- •Лацінамоўныя хронікі. Нямецкiя I польскiя хронiкi XI – XV стст. Сагі як гістарычная крыніца.
- •"Хронiка" Мацея Стрыйкоўскага. Крынiцы I значэнне хронiкi для вывучэння гiсторыi Беларусi.
- •25 Книг
- •Беларуска-літоўскае летапiсанне XV–XVI стст. Класiфiкацыя летапiсаў. Методыка аналiзу легендарных частак летапiсаў.
- •Першы беларускi звод: гiсторыя стварэння, крынiцы I склад. Слуцкая I маскоўская рэдакцыi.
- •Другi беларускi звод ("Хронiкi Лiтоўская I Жамойцкая"), яго рэдакцыi.
- •Складанне III беларускага зводу ("Хронiкi Быхаўца").
- •Асаблiвасцi летапiсання XVII–XVIII стст. На Беларусi. Баркалабаўскi летапiс.
- •Асаблiвасцi летапiсання XVII–XVIII стст. На Беларусi Гарадскiя летапiсы (хронiкi).
- •Гiсторыка-мемуарная лiтаратура XVI–XVII стст. "Дзеннiкi" я.Збароўскага, л.Дзялынскага, ф.Еўлашоўскага I і.Будзiлы. Успаміны Цадроўскага. "Дыярыушы" Самуiла I Багуслава Маскевiчаў I iнш.
- •Асаблiвасцi I асноўныя вiды мемуараў XVIII ст. Мемуары Турчыноўскага, Пільштынавай.
- •Мемуарная лiтаратура XIX ст. I асаблiвасцi яе вывучэння. (Агінскі, Чартарыйскі, Патоцкі і інш.)
- •Мемуары навейшага часу. Характарыстыка асноўных этапаў I вiдаў.
- •Успамiны удзельнiкаў грамадзянскай вайны, калектывiзацыi I другой сусветнай вайны, дзеячоў беларускай эмiграцыi.
- •Успамiны савецкiх I партыйных кiраўнiкоў, дзеячоў культуры. Вусныя ўспамiны, прынцыпы iх збору, улiку I вывучэння.
- •Запiскi замежных дыпламатаў I падарожнiкаў XVI –XVIII ст.Ст. Як крынiца па гiсторыi Беларусi (Герберштэйн, Гваньіні, Пасевіна і інш)
- •Запiскi расiйскiх падарожнiкаў аб Беларусi. (Карабейнікаў, Таўстой, Куракін і інш.)
- •Эпісталярныя крыніцы. XVI-XVIII вв. (ф.Кміта-Чарнобыльскі, Курбскі і інш)
- •Паняцце эпісталярнага комплекса. Буйнейшыя эпісталярныя комплексы новага і навейшага часу. Праблемы атрыбуцыі і публікацыі эпісталярных крыніц.
- •1917 – Первая половина 1980-х гг.
- •Вызначэнне паняцця “літаратурны твор”. Асаблiвасцi вывучэння помнiкаў лiтаратуры як гiстарычных крынiц.
- •Асноўныя рысы лiтаратурных твораў XI–XIII ст.Ст. "Слова аб палку Iгаравым". Публiцыстычны I палемiчны жанры, іх станаўленне. "Павучэнне" Манамаха.
- •Жыційная літаратура. Мартырыі (“страсці”). Жыція Ефрасінні Полацкай, Кірылы Тураўскага і інш. Вывучэнне жыційнай літаратуры. В.В.Ключэўскі.
- •Літаратурныя і публіцыстычныя творы XVI–XVIII стст. Паэтычныя творы XVI – пачатку XVII стст.
- •Прадмовы і пасляслоўі ф.Скарыны, с.Буднага, в.Цяпінскага.
- •Царкоўна-палемічныя творы канца XVI – першай паловы XVII стст.
- •Царкоўна-палемічныя творы канца XVI – першай паловы XVII стст.
- •Асаблівасці вывучэння літаратурных твораў новага і навейшага часу. Адлюстраванне рэчаіснасці, светапогляду, індывідуальнасці ў мастацкіх творах розных эстэтычных накірункаў.
- •Публікацыі мастацкай літаратуры. Часопісныя публікацыі мастацкіх твораў. Самвыдат. Улік формы публікацыі пры крыніцазнаўчым вывучэнні.
- •Публіцыстычныя творы новага і навейшага часу.
- •Этапы развіцця перыядычнага друку. Першыя перыядычныя выданні на тэрыторыі Беларусі.
- •Афіцыйны друк. “Губернскія” і “Епархіяльныя” “ведамасці”. Першыя неафіцыйныя выданні. “Мінскі лісток”.
- •3. Появление и распространение неофициальной печати
- •7 Номеров
- •1884, Петербург, а. Марченко и х. Ратнер, на русск. Языке
- •20 Отделов: Местная хроника, Политический обзор, Зарубежные новости, Общая хроника и т.Д.
- •Спецыялізацыя і палітызацыя перыядычнага руху. Легальны і нелегальны друк. Нацыянальныя выданні. “Наша Доля”, “Наша Ніва”.
- •Периодическая печать начала хх века
- •Перыядычны друк і цэнзура. Цэнзурныя статуты і ўстановы, іх развіцце на працягу XIX – пачатку XX стст.
- •Падцэнзурныя выданні і іх спецыфіка. Партыйны, савецкі, прафсаюзны друк. Раённыя выданні, іх роля ў прапагандзе афіцыйнай палітыкі.
- •Нелегальны друк у навейшы час. Апазіцыйныя выданні ў Заходняй Беларусі і на савецкай тэрыторыі. Самвыдат 60–90–х гг., характэрныя рысы газетна-часопісных выданняў самвыдату.
- •Асаблівасці вывучэння перыядычнага друку 1990–х гг. “Незалежныя” выданні.
- •Этапы развіцця і асаблівасці корпуса гістарычных крыніц. Змены ў корпусе гістарычных крыніц пры пераходзе ад сярэдніх вякоў да новага часу.
- •Змены ў корпусе гістарычных крыніц хіх–ххі вв.
- •Асаблівасці вывучэння кінафотафонадакументаў.
- •Праблемы віртуальных публікацый гістарычных крыніц.
Гiсторыка-мемуарная лiтаратура XVI–XVII стст. "Дзеннiкi" я.Збароўскага, л.Дзялынскага, ф.Еўлашоўскага I і.Будзiлы. Успаміны Цадроўскага. "Дыярыушы" Самуiла I Багуслава Маскевiчаў I iнш.
Историко-мемуарная литература XVI – XVII вв. Первые мемуары на Беларуси появились во второй половине XVI в., когда происходил постепенный упадок летописания. В местных летописях того времени, например, в Баркулабовской, появились признаки мемуаров. Многие мемуары этого периода обладали чертами делопроизводственных документов, например, Дневник Люблинского сейма 1569 г., Дневник походов Стефана Батория.
Историко-мемуарная литература XVI – XVII вв.
«Дневники походов Стефана Батория на Россию»
Исторические записки новогрудского подсудка
Ф. М.Евлашовского (1546 – 1619)
Воспоминания Я. Цедровского
«Диариуш» Афанасия Филипповича
«Диариуш» Самуила Маскевича
«Диариуш» Богуслава Маскевича
«Диариуш» А.Каменского-Длужика
Дневник Будилы
«Дневники походов Стефана Батория на Россию»
поход 1581 по 1582 г.
ксендз С.Пиатровский
о переговорах с Московским государством,
о миссии А. Поссевино,
о деятельности иезуитов в Полоцке,
дипломатические приемы , правила военного похода
Исторические записки новогрудского подсудка Ф. М.Евлашовского (1546 – 1619)
Первым чисто мемуарным произведением на территории Беларуси
Название «Исторические записки» условно, так как в рукописи не сохранился титульный лист с названием.
В 1603 – 1604 гг. создал свои мемуары на старобелорусском языке с большим количеством полонизмов.
Записки Евлашовского, возможно, были написаны под влиянием «Перегринации в Святую Землю» Миколая Крыштофа Радзивилла Сиротки, написанной после 1584 и изданной в 1601 г.
Публикации:
Pamiętnik Teodora Jewlaszewskiego, nowogrodzkiego podsędka. Warszawa, 1860
Киев, в 1886 и вторично в 1896 годах, В. Антонович
Язык «Дневника» западнорусский, много полонизмов
Помнікі мемуарнай літаратуры XVII ст" Мн., 1983 (А.Ф. Коршунов)
Свяжынскi У.М. «Гiстарычныя запiскi» Федара Еулашоускага. Мн., 1990
Писал о:
ходе Люблинского сейма 1569
восстании С. Наливайко 1595 г.
необычных явлениях природы, пожары, эпидемии
«Сапраўдная хроніка Яна Збароўскага», быў гетманам надворным у Польшчы
Дневник взятия замков: Велижа, Усвята, Великих Лук в письмах Яна Зборовского, кастеляна Гнезненского к Петру Зборовскому, Воеводе Краковскому.
Лука Дзялынский, подчаший коронный, убит в 1582 г. под Заволочьем
Предлагаемые здесь в русском переводе польские дневники принадлежат Яну Зборовскому и Луке Дзялынскому, участникам второго похода Стефана Батория на Россию в 1580 году.
Дневники напечатаны Игн. Полковским в XI томе краковского издания: “Acta historica res gestas Poloniae illustrantia (1887 г.); весь этот том посвящен царствованию Батория и заключает в себе различные, вновь открытые, акты и документы, относящиеся к эпохе с 1576 г. по 1586 год.
Оба эти дневника представляют важнейший источник для уяснения событий последнего акта долговременной и упорной борьбы России и Польши за Ливонию.
"Дзённік падзей, якія адносяцца да Смутнага часу" (1603-1613 гг.; на польскай мове) належыць пяру мазырскага харунжага Іосіфа Будзілы. своеасаблівы летапіс пра ваенныя паходы і бітвы за час ад з'яўлення на палітычнай арэне першага самазванца да разгрому войск інтэрвентаў апалчэннем Мініна і Пажарскага. Уласнае апавяданне Іосіфа Будзілы ў гэтым летапісе пачынаецца з запісу ад 2 верасня 1607 г.,
Воспоминания Я. Цедровского
Т. Нарбут
Рукопись сначала в библиотеке Виленского университета, затем в Обществе истории и древностей российских
Публикации:
Временник Общества истории и древностей российских (1855, кн. 23), на русском
В 1859 г., 1954 г. М.Белинский, на польском языке
Помнікі мемуарнай літаратуры XVII ст" Мн., 1983 (А.Ф.Коршунов, на белорусском)
Писал о:
делах семейных
войне между Речью Посполитой и Россией (1655 )
предводителе крестьян Денисе Мурашко
встречах с царем Алексеем Михайловичем
универсалах Сапеги, Чернецкого
«Диариуш» Афанасия Филипповича
«Диариуш албо список деев правдивых в справе помножения и объясненя веры православное голошеный» (от 30-х гг. XVII столетия и до 1648 г.)
Публикации:
в 1878 г. в т. IV "Русской исторической библиотеки" (РИБ) П.А.Гильтебрандтом
Диариуш берестейского игумена Афанасия Филипповича // Памятники полемической литературы. Кн. I. СПб., 1878.
в 1965 г. Коршунов А.Ф. Афанасий Филиппович. Жизнь и творчество. Мн.,
Помнiкi мемуарнай лiтаратуры Беларусi XVII ст. Мн., 1983
Знал"Историю" Яна Длугоша и летописи, церковно-религиозную литературу
Был учителем во дворе канцлера и гетмана ВКЛ Л.Сапеги
Писал о:
поездке из Купятич в Москву
"сыне" самозванца
«Диариуш» Самуила Маскевича
о польско-литовской интервенции в Московское государство
начальные записи (с 1594 по 1604 г.) имеют характер дневника
С 1604 г. сюжетное повествование о:
М. Шейне, организатора обороны Смоленска
Дм. Шуйском
Москве — «Третьем Риме», Китай-городе, оружии
жизни русского крестьянства и его отношении к интервентам
«Диариуш» Богуслава Маскевича
(1643 -1649)
Писал о:
национально-освободительной войне под руководством Богдана Хмельницкого
карательных экспедициях в войске И.Вишневецкого на Украине
Запорожской Сечи
участии в войске Януша Радзивила на Беларуси
подавлении восстания в Мозыре
наказании повстанцев в Бобруйске, Речице
«Диариуш» А.Каменского-Длужика
на польском языке (русизмы, беларусизмы)
Писал о: расстояниях между городами и населенными пунктами, их экономическим положением и географическим размещением, окружающей флорой и фауной; жизни, быте и обычаях местных жителей (Сибири)
В 1676 г. похоронен в Несвиже
