• "белорусский социально-революционный обзор"

• 1884, Петербург, а. Марченко и х. Ратнер, на русск. Языке

  • судьба родного народа, его прошлое и будущее

  • национальный вопрос

  • местные революционные группы

  • их роль в подготовке народного выступления

• Публицистика белорусских народников. Нелегальные издания белорусских народников. (1881-1884) Мн, БГУ, 1983

  • Сохранились в жандармских архивных документах

«Минский листок» частная нелегальная газета

с 1886 по 1902 г. в Минске на русском языке

• 20 Отделов: Местная хроника, Политический обзор, Зарубежные новости, Общая хроника и т.Д.

• отмежевание от революционной борьбы

• С 1894 года больше революционного настроения

• Впервые "Тарас на Парнасе" на белорусском языке.

• На страницах газеты выступали А. Е. Богданович, М. В. Довнар-Запольский, Я. Лучина (И. Неслуховский)

• В 1897 г. издание прекращено на 8 месяцев

• В 1902 переименован в газету "Северо-западный край".

Итоги рубежа столетий (XIX-XX века)

• 1898 — 15 периодических изданий (11 казенных и 4 частных) общий тираж до 15 тыс. экз.

• 1906 году — 86 газет и журналов, в том числе в Минске 11, Витебске — 6, Могилеве — 5, Гродно — 3

  • (52 издания на русском языке и 34 — на белорусском, польском, литовском и др. языках)

29. Спецыялізацыя і палітызацыя перыядычнага руху. Легальны і нелегальны друк. Нацыянальныя выданні. “Наша Доля”, “Наша Ніва”.

Ужо на мяжы 1850 – 1860-х гг. былi зроблены захады па выданні прыватнай, неафiцыйнай газеты, але закончылiся няўдачай. Аб адной з такiх спроб выдання «Беларускага веснiка» з’явiлася нават iнфармацыя М. А. Дабралюбава ў «Современнике». Былi спробы ўздзейнiчаць на друк i праз арэнду афiцыйных выданняў. Так, арандатарам «Кур’ера Вiленскага», што да гэтага часу прыйшоў у заняпад, стаў вядомы гiсторык, публiцыст Адам Кiркор. З 1 студзеня 1860 г. на яго старонках з’явiлiся матэрыялы па самых разнастайных пытаннях (гiсторыi, этнаграфii, лiтаратуры, культуры), карэспандэнцыi з розных месцаў Беларусi. У хуткiм часе «вiленскi, свой» «Кур’ер» меў больш за тысячу падпiсчыкаў, але задушэнне паўстання 1863 г. звяло да нуля i гэтыя намаганнi. Таму значнай падзеяй стаў выхад першай на Беларусi прыватнай грамадска-палiтычнай газеты лiберальна-асветнiцкага напрамку «Минский листок». Яна выходзiла з 1886 па 1902 г. у Мiнску на рускай мове, паколькi легальная перыёдыка на беларускай мове ў тыя гады была яшчэ немагчымай. I ўсё ж з самага пачатку газета заняла патрыятычныя пазiцыi. У першым нумары чытачы пазнаёмiлiся з пэўнага роду паэтычным манiфестам-вершам «Не ради славы иль расчета». Яго аўтарам быў беларускi паэт-дэмакрат Я. Лучына (I. Неслухоўскi), сын мiнскага адваката. Тут друкавалiся беларускiя гiсторыкi, лiтаратары, на старонках «Минского листка» з’явiлася велiзарная колькасць звестак па этнаграфii краю. Можна заўважыць, як змена ўладальнiка выдання ўплывае на яго змест i напрамак. Калi ў 1902 г. лiберал па поглядах мiнскi натарыус I. П. Фацiнскi прадаў газету М. П. Мысаўскому, апошняя не толькi змянiла назву («Северо-Западный край»), але i стала больш радыкальнай, з сiмпатыямi адгукалася на рэвалюцыйныя падзеi. Таму выхад газеты некалькi разоў прыпыняўся, i ўрэшце 8 снежня 1905 г. газету забаранiлi «впредь до окончания положения о чрезвычайной охране в Минской губернии».

Азначаны перыяд характарызуецца i пачаткам выхаду ў свет першых беларускамоўных выданняў. У 1906 г. выйшла некалькi нумароў «Нашай Долi», традыцыi якой прадоўжыла «Наша Нiва» – штодзённая газета на беларускай мове, якая выдавалася з 1906 па 1915 г. кiрылiцай i лацiнкай. Яна склала цэлую эпоху ў развiццi беларускага нацыянальнага адраджэння (яе называюць «нашанiўскай»), i гэтыя абставiны даследчыку неабходна ўлiчваць. Газета мела раздзелы: «Вясковае i гарадское жыццё», «Народная асвета», «З усiх бакоў», «З Беларусi i Лiтвы», «Сельская гаспадарка». На яе старонках можна сустрэць гiстарычныя матэрыялы, фальклор, абмеркаванне праблем мовы, звесткi аб бюджэце сялян i рамеснiкаў, аб жыццi беларускiх эмiгрантаў у ЗША, гумар, анекдоты.

Азначаны перыяд характарызуецца таксама вялікай колькасцю выданняў, якія арыентаваліся на мясцовага чытача («Мінскі голас», «Минское эхо» і інш.). Рэвалюцыйныя падзеі дазволілі выйсці ў свет выданням сацыял-дэмакратычнага напрамку, такім, напрыклад, як «Минский летучий листок» (1906). З'явіліся выданні ў многіх павятовых цэнтрах («Лидское слово», «Бобруйская жизнь» і г. д.).

«Северо-западный край», газета

• 1-й № — 1902 г., последний — 1905, всего 801 №№.

• > 20 отделов: Местная хроника, Последняя почта, Среди рабочих, Зарубежные новости, Политический обзор, Телеграммы и т.д.

• 2 периода:

• 1902-1904 — статьи либерального, реформистского и революционного характеров

• с конца 1904 г. революционный характер — статьи о забастовках в Минске, Гомеле, Могилеве, Бобруйске и др местах. 8 декабря 1905 г. газета закрыта

«Се́веро-За́падная жизнь», газета

• с 1911 по 1915 (с 1 января по 10 августа 1911 называлась «Белору́сская жизнь»).

• Л. М. Солоневич

• монархизм, западноруссизм

• около 110 номеров.

• Выходила в Вильно, в Гродно, в Минске.

Беларуская дэмакратычная інтэлігенцыя ў канцы 1902 г. стварыла гурток беларускай народнай асветы, які затым стаў ядром арганізаванай у 1902 г.Беларускай рэвалюцыйнай грамады (пазней – Беларускай сацыялістычнай грамады – БСГ). Найвялікшым дасягненнем БСГ стала выданне легальнай беларускамоўнай газеты “Наша доля”

"Наша доля"

• 1-й № ежедневной легальной газеты "Наша доля ", 1 сент.1906 г. на бел.языке, Вильно, ред. И.Тукеркес

• 8 стр., А3, тираж 3 тыс.

• 21 отдел: "Дзеянні урада", "Палітагляд", Жыццё вёскі", Жыццё гарадоў", "Навейшыя творы беларускай літаратуры", "Што чутно на Белай Русі", "З мінулага Беларусі" і інш.

• Произведения Э. Пашкевич, Я. Коласа и др.; "Беларуская сацыялістычная грамада"

"Наша нива"

• легальная газета на бел.языке с 1906 по 1915 гг., Вильно, и кириллица, и латинка

• разделы:

• «Вясковае и гарадское жыццё», «Народная асвета», «З усіх бакоў», «З Беларусі и Літвы», «Сельская гаспадарка».

• Произведения Я.Купалы, Я. Коласа, М. Богдановича, Т.Гартного, М. Горецкого, Зм. Бедули и др.

• В 1912 г. с/х отдел → в самостоятельный журнал "Соха"