7. Другi беларускi звод ("Хронiкi Лiтоўская I Жамойцкая"), яго рэдакцыi.

II Белорусско-литовский свод возник в 20-е гг. XVI в. в среде литовских магнатов ВКЛ князей Гаштольдов (и в первую очередь канцлера ВКЛ 1522 – 1539 гг. Альбрэхта Гаштольда) и князей Гольшанских, когда ВКЛ потеряло инициативу в собирании русских земель и стало ориентироваться на Запад. Из свода исчезла общерусская часть и появилась «Хроника Литовская и Жемойтская», которая выводила великих литовских князей из Древнего Рима. Согласно помещенной в «Хронике» легенде, спасаясь от преследований римского императора Нерона, его родственник Палемон со своим родом в 500 человек бежал из Италии и обогнув Европу с запада через Балтийское море попал в Литву, где поселился и дал начало роду великих литовских князей.

ІІ беларусско-литовский свод

• Списки: Красинского, Патриарший А и Б, Ольшевский, Археологического общества, Румянцевский, Тихонравова, Познаньский, Евреиновский

• Состав: 1) легендарная история о происхождении князей и шляхты ВКЛ от знатных римлян («Хроники» — легендарная часть); 2) «Летописец великих князей литовских»

З’яўленне легендарнай часткi (уласна «Хронiкi») выклiкана iмкненнем паказаць шляхту ВКЛ не менш, а то i больш радавiтай, чым шляхта Кароны, адказаць на распаўсюджаную ў Еўропе легенду аб паходжаннi дынастыi вялiкiх князёў лiтоўскiх ад конюха і пацвердзіць сваё права на рускія землі (права заваёвы). Легенда была выкарыстана маскоўскiм бокам, каб паказаць узурпацыю лiтоўскiмi князямi ўлады над рускiмi землямi. Калi жонкай Васiля III стала Алена Глiнская з Лiтвы, гэтае пытанне не ставiлася жорстка, аднак iснавала рэальная патрэба абгрунтаваць старажытную радаслоўную ўладароў ВКЛ.

Да таго ж аб’яўленне Івана ІІІ «гасударом усея Русі» выклікала неактуальнасць «агульнарускай» часткі, як і ўжывання назвы «рускае». Неабходна было новае абгрунтаванне правоў на «рускія землі» («па праву мяча»), якое, дарэчы, ёсць ужо ў першым зводзе пры вызначэнні правоў на Падолле. Нельга таксама адмаўляць выразнае ўзмацненне жамойцкага патрыятызму, рост цiкавасцi жамойтаў да сваёй гiсторыi. Узнiкненне ў такiх умовах твора яскрава лiтоўскага па сваім характары было вельмi надзённым.

Можна меркаваць, што прыкладна ў 1520 – 1530-я гг. «Хронiка...» была злучана з «Летапiсцам вялiкiх князёў лiтоўскiх», якi пачынаў генеалогiю князёў ад Гедымiна. Пры гэтым ён быў iстотна перапрацаваны. Паказальна, што «агульнаруская» частка (якая ўжо ў Слуцкай рэдакцыi I беларускага зводу аднесена на апошнi план) у ІІ зводзе зусiм адсутнiчае.

Першапачатковы тэкст ІІ беларуска-літоўскага зводу, у склад якога ўвайшла «Хронiка Вялiкага княства Лiтоўскага i Жамойцкага» разам з «Летапiсцам вялiкiх князёў лiтоўскiх», у 40-я гг. XVI ст. быў дапоўнены новымi летапiснымi матэрыяламi. Была таксама зроблена iстотная рэдак-тарская апрацоўка ўсяго тэксту: скарочана адно апавяданне, пашырана другое, унесены дапаўненнi, заменены асобныя прозвiшчы герояў, уведзены падзагалоўкi.

• В. А. Чемерицкий, три редакции: 1) короткая (летопись Красинского и близкий к нему список Патриарший А); 2) пространная (списки Патриарший Б, Румянцевский, Ольшевский, Археологического общества, Тихонравова); 3) полная (списки Познанский и Рачинского). Возникновение полной редакции он датирует первой половиной 50-х гг. XVI в.