- •Пачатак летапiсання. "Аповесць мiнулых гадоў". Крынiцы I значэнне аповесцi для вывучэння гiсторыi Беларусi.
- •Узнiкненне мясцовых летапiсных цэнтраў. Полацкi летапiс. Методыка аналiзу летапiсных помнiкаў. А.Шахматаў.
- •Лацінамоўныя хронікі. Нямецкiя I польскiя хронiкi XI – XV стст. Сагі як гістарычная крыніца.
- •"Хронiка" Мацея Стрыйкоўскага. Крынiцы I значэнне хронiкi для вывучэння гiсторыi Беларусi.
- •25 Книг
- •Беларуска-літоўскае летапiсанне XV–XVI стст. Класiфiкацыя летапiсаў. Методыка аналiзу легендарных частак летапiсаў.
- •Першы беларускi звод: гiсторыя стварэння, крынiцы I склад. Слуцкая I маскоўская рэдакцыi.
- •Другi беларускi звод ("Хронiкi Лiтоўская I Жамойцкая"), яго рэдакцыi.
- •Складанне III беларускага зводу ("Хронiкi Быхаўца").
- •Асаблiвасцi летапiсання XVII–XVIII стст. На Беларусi. Баркалабаўскi летапiс.
- •Асаблiвасцi летапiсання XVII–XVIII стст. На Беларусi Гарадскiя летапiсы (хронiкi).
- •Гiсторыка-мемуарная лiтаратура XVI–XVII стст. "Дзеннiкi" я.Збароўскага, л.Дзялынскага, ф.Еўлашоўскага I і.Будзiлы. Успаміны Цадроўскага. "Дыярыушы" Самуiла I Багуслава Маскевiчаў I iнш.
- •Асаблiвасцi I асноўныя вiды мемуараў XVIII ст. Мемуары Турчыноўскага, Пільштынавай.
- •Мемуарная лiтаратура XIX ст. I асаблiвасцi яе вывучэння. (Агінскі, Чартарыйскі, Патоцкі і інш.)
- •Мемуары навейшага часу. Характарыстыка асноўных этапаў I вiдаў.
- •Успамiны удзельнiкаў грамадзянскай вайны, калектывiзацыi I другой сусветнай вайны, дзеячоў беларускай эмiграцыi.
- •Успамiны савецкiх I партыйных кiраўнiкоў, дзеячоў культуры. Вусныя ўспамiны, прынцыпы iх збору, улiку I вывучэння.
- •Запiскi замежных дыпламатаў I падарожнiкаў XVI –XVIII ст.Ст. Як крынiца па гiсторыi Беларусi (Герберштэйн, Гваньіні, Пасевіна і інш)
- •Запiскi расiйскiх падарожнiкаў аб Беларусi. (Карабейнікаў, Таўстой, Куракін і інш.)
- •Эпісталярныя крыніцы. XVI-XVIII вв. (ф.Кміта-Чарнобыльскі, Курбскі і інш)
- •Паняцце эпісталярнага комплекса. Буйнейшыя эпісталярныя комплексы новага і навейшага часу. Праблемы атрыбуцыі і публікацыі эпісталярных крыніц.
- •1917 – Первая половина 1980-х гг.
- •Вызначэнне паняцця “літаратурны твор”. Асаблiвасцi вывучэння помнiкаў лiтаратуры як гiстарычных крынiц.
- •Асноўныя рысы лiтаратурных твораў XI–XIII ст.Ст. "Слова аб палку Iгаравым". Публiцыстычны I палемiчны жанры, іх станаўленне. "Павучэнне" Манамаха.
- •Жыційная літаратура. Мартырыі (“страсці”). Жыція Ефрасінні Полацкай, Кірылы Тураўскага і інш. Вывучэнне жыційнай літаратуры. В.В.Ключэўскі.
- •Літаратурныя і публіцыстычныя творы XVI–XVIII стст. Паэтычныя творы XVI – пачатку XVII стст.
- •Прадмовы і пасляслоўі ф.Скарыны, с.Буднага, в.Цяпінскага.
- •Царкоўна-палемічныя творы канца XVI – першай паловы XVII стст.
- •Царкоўна-палемічныя творы канца XVI – першай паловы XVII стст.
- •Асаблівасці вывучэння літаратурных твораў новага і навейшага часу. Адлюстраванне рэчаіснасці, светапогляду, індывідуальнасці ў мастацкіх творах розных эстэтычных накірункаў.
- •Публікацыі мастацкай літаратуры. Часопісныя публікацыі мастацкіх твораў. Самвыдат. Улік формы публікацыі пры крыніцазнаўчым вывучэнні.
- •Публіцыстычныя творы новага і навейшага часу.
- •Этапы развіцця перыядычнага друку. Першыя перыядычныя выданні на тэрыторыі Беларусі.
- •Афіцыйны друк. “Губернскія” і “Епархіяльныя” “ведамасці”. Першыя неафіцыйныя выданні. “Мінскі лісток”.
- •3. Появление и распространение неофициальной печати
- •7 Номеров
- •1884, Петербург, а. Марченко и х. Ратнер, на русск. Языке
- •20 Отделов: Местная хроника, Политический обзор, Зарубежные новости, Общая хроника и т.Д.
- •Спецыялізацыя і палітызацыя перыядычнага руху. Легальны і нелегальны друк. Нацыянальныя выданні. “Наша Доля”, “Наша Ніва”.
- •Периодическая печать начала хх века
- •Перыядычны друк і цэнзура. Цэнзурныя статуты і ўстановы, іх развіцце на працягу XIX – пачатку XX стст.
- •Падцэнзурныя выданні і іх спецыфіка. Партыйны, савецкі, прафсаюзны друк. Раённыя выданні, іх роля ў прапагандзе афіцыйнай палітыкі.
- •Нелегальны друк у навейшы час. Апазіцыйныя выданні ў Заходняй Беларусі і на савецкай тэрыторыі. Самвыдат 60–90–х гг., характэрныя рысы газетна-часопісных выданняў самвыдату.
- •Асаблівасці вывучэння перыядычнага друку 1990–х гг. “Незалежныя” выданні.
- •Этапы развіцця і асаблівасці корпуса гістарычных крыніц. Змены ў корпусе гістарычных крыніц пры пераходзе ад сярэдніх вякоў да новага часу.
- •Змены ў корпусе гістарычных крыніц хіх–ххі вв.
- •Асаблівасці вывучэння кінафотафонадакументаў.
- •Праблемы віртуальных публікацый гістарычных крыніц.
Прадмовы і пасляслоўі ф.Скарыны, с.Буднага, в.Цяпінскага.
Каштоўнай гістарычнай крыніцай зяўляецца літаратурна-публіцыстычная спадчына Францыска Скарыны, Сымона Буднага, Васіля Цяпінскага, якая адлюстравала іх грамадска-палітычныя, філасофскія, прававыя, эстэтычныя і педагагічныя погляды i дазволiла нам вывучаць характэрныя рысы грамадскай думкі Беларусі XVI ст.
Распространение книгопечатания и перевод Библии на древнебелорусский язык усилили влияние литературных произведений на грамотное население ВКЛ. В 1491 г. в Кракове немец Швайтпольд Фиоль напечатал кирилическое издание Библии, предназначенное для населения ВКЛ. Ф. Скорина (перед 1490–после 1551) в 1517–1519 гг. в Праге напечатал 23 книги Библии, которые имели предисловия и послесловия. В предисловиях Скорина пытался объяснить содержание каждой библейской книги «людям простым посполитым». Для этого он давал сведения по истории, географии, литературе, философии и праву античных народов. Скорина также объяснял в предисловиях, почему он решил издать Библию на старобелорусском языке, подчеркивая свой патриотизм.
Появление книгопечатания на белорусских землях совпало с распространением идей Реформации и созданием антикатолических произведений. В 1562 г. С. Будный (1530–1593) совместно с Лаврентием Крышковским и Матеем Кавячинским издал «Катехизис» М.Лютера и написал для него предисловие. В 1583 г. Будный написал свое последнее произведение «Про светскую власть», в котором описал историю споров левых и правых антитринитариев по вопросам отношения к собственности и власти. С позиций правых антитринитариев описал синод в Ивье в 1568 г., дисскусии с левым антитринитарием Мартином Чаховицом в 1578 г. За это произведение Будный был исключен из общины антитринитариев. Антитринитарий Василий Омельянович-Тяпинский в своем родовом имении Тяпино Полоцкого воеводства напечатал Евангелия на церковнославянском и древнебелорусском языках в 1570-е гг. (по другим сведениям около 1580 г.). В Евангелии было публицистическое предисловие, в котором Тяпинский предлагал проводить образование на национальном языке для чего продолжать печатать книги на старобелорусском языке.
Франциск Скорина
в 1517–1519 гг., Прага, 23 книги Библии , белорусская редакция(извод) церковнославянского языка
предисловия и послесловия к книгам
Предисловия и послесловия
структурная классификация А. Мальдиса:
эпиграмма,
посвящение,
непосредствоенное предисловие к книге,
молитва-послесловье или молитва,
послесловье
Исследователи:
В. Ластовский «История беларускай (крыўскай) книги»
Скарына Ф. Прадмовы i пасляслоўі. Мн., 1969. (Коршунов)
Г. Я. Голенчанко «Стародрукаваныя кірылічныя изданиі XVI—XVIII ст.»
Лукьяненко B. H. Каталог белорусских изданий кирилловского шрифта XVI—XVII вв. Л„ 1973. Вып. 1 (1523—1600 гг.); Л., 1975. Вып. 2 (1601—1654 гг)
Белорусские предисловия и послесловия
Сымон Будный. Предисловие к «Катехизису» (1562),
В.Н. Тяпинский. Предисловие к Евангелию (1540-1604)
«...зацный, славный, острій, довстипный народ»
М.Кавячынский и Л.Крышковский посвятили издание «Катехизиса» князьям Радзивилам
