- •Ras Seiswavlis pirovnebis fsiqologia
- •Cneba persona–s etimologiuri da semantikuri analizi
- •Persona
- •Pirovnebis fsiqologiis istoria
- •Pirovnebis konstituciuri Teoriebi
- •Leptosomuri (asTenikuri), piknikuri da aTleturi agebuleba kreCmeris mixedviT
- •Sxeulis agebulebis tipebi Seldonis mixedviT
- •Literaturis, Tu fsiqologiis sagania pirovneba? Ggordon olportis mixedviT
- •NomoTeturi vs idiografiuli
- •Pirovnebis fsiqologiis sami dilema
- •Dilema # 2 pirovnebis Sinagani struqtura vs situacia
- •Dilema #3 genetika vs garemo
- •TviToba.1 me-koncefcia. TviTSefaseba
- •TviTSefaseba.
- •Zigmund froidis კლასიკური ფსიქოანალიზი3 Sesavali
- •Froidis pirovnebis Teoria
- •F fsiqikis topografiuli modeli
- •Instinqti, libido da ltolva
- •Pirovnebis struqtura
- •Ego, rogorc pirovnebis mediatori
- •SfoTva (SiSi) da dacvis meqanizmebi
- •Karl rojersis humanisturi Teoria. Sesavali
- •Idealuri me.
- •Ppirovnebis dinamika
- •Gordon olportis pirovnuli niSnis Teoria
- •Funqcionaluri avtonomia
- •Pirovnuli niSnis Teoriebi
- •Raimond ketelis pirovnebis Teoria
- •2.Zogadi niSnebi (bevr adamians axasiaTebs)
- •3. Temperamentis niSnebi
- •Iumoris grZnoba kontaq-turoba altruizmi keTilganwyoba
- •Interess (intensiur survils)
- •Mdgomareoba da roli.
- •Aizenkis Teoria
- •Introversia eqstraversia
- •I. Eqstraversia-introversia
- •IInevrotizmi – stabiloba
- •III fsiqotizmi_ superego (Zlieri me)
- •Pirovnebis xuTfaqtoriani Teoria
Sxeulis agebulebis tipebi Seldonis mixedviT
somatotipebis gamoyofis Semdeg Seldonma daiwyo temperamentis tipebis gamosayofad meTodikis SerCeva. amisTvis is gaecno mdidar literaturas pirovnebis fsiqologiis Sesaxeb, saidanac amoiwera da Seadgina 650 pirovnuli (xasiaTis, temperamentis) niSnis sia, romelTa gadamuSavebis Sedegad (gamoricxa sinonimebi, SemTxveviTi da umniSvnelo Tvisebebi da sxv.) da es cifri 50-de daiyvana. Ppirovnuli niSnebis am siis safuZvelze Seldoni mTeli wls ganmavlobaSi ikvlevda 33 cdis pirs sxvadasxva meTodiT _ testebiT, maT qcevaze dakvirevbiT, saubrebiT, kiTxvarebiT, maTi nacnobebis maT Sesaxeb gamokiTxviT. da daxasiaTebebis gacnobiT. Seldonma Svidquliani skala gamoiyena imisaTvis, rom daedgina da Seefasebina, YTu ra xarisxiT iyo TiToeuli am 50 niSnidan am pirovnebebSi warmodgenili.Aam Sefasebebis korelaciuri analizis safuZvelze miRebuli koeficientebis analizis Sedegad man niSanTa sami jgufi gamohyo. da maT uwoda 1. viscerotonia, 2. somatotonia da 3. cerebrotonia. sabolood temperamentis TiToeul am tipSi 60 niSani gaerTianda, romelic Seldonma 4 wlis skrupulozuri muSaobiT - sxvadasxva niSnebis ZiriTad (ukve arsebul) niSnebTan korelaciuri analizis safuZvelze daumata Tavdapirvel niSnebs (tiToeul tips _ @20 niSani).
iseve, rogorc somatotipebis SemTxvevaSi, temperamentis tipebis mimarTac MAmanN ricxobrivi indeqsi SemoiRo: ukiduresi viscerotonia: 7-1-1; ukiduresi somatotonia: 1-7-1; da ukiduresi cerebrotonia: 1-1-7. normaluri ganawileba – 4-4-4. E
temperamentis niSnebi Seldonis mixedviT
viscerotonia |
somatotonia |
cerebrotonia |
sxeulis da moZraobebis moSvebuloba-modunebuloba |
mixvra-moxvrasa da qceva Si igrZnoba Tavis TavSi darwmunebuloba |
Sekavebuli,SezRuduli moZraobebi |
fizikuri komfortis siy varuli |
fizikuri datvirTvis siy varuli |
gadaWarbebuli fiziolo- giuri reaqtiuloba |
Senelebuli reaqciebi |
energiuloba |
swrafi reaqciebi |
Wamis siyvaruli |
moZraobis moTxovnileba da siamovneba misgan |
intimurobisken midrekileba |
kvebis socializacia |
batonobisken, Zalaufle bisken swrafva |
Zlieri gonebrivi daZabu loba, daZabuli yurad Reba, SfoTva |
siamovnebs Wamis procesi |
riskisken midrekileba |
kontroli emociebze, Se uZlia grZnobebis dafarva |
uyvars,rodesac galantu rad eqcevian |
Tavis TavSi darwmuneb uli manerebi |
Tvalebis da saxis mousve nari moZraobebi |
sociofilia |
gabeduleba brZolaSi |
sociofobia |
keTilganwyoba yvelas mimarT |
SejibrSi agresiuloba |
socialuri urTierTobe bis damyarebis sirTule |
Seqebis da misi qcevis sxvebisgan mowonebis sur vili |
fsiqologiuri, emociuri ugrZnobloba |
axali Cvevebis SeZenis sirTule, susti avtoma tizmi |
sxvebze orientacia |
klaustrofobia |
agorafobia |
emociur gamovlenaTa sta biluroba |
Secodebis da taqtis uqonloba |
sxvaTa mxridan mis mimarT damokidebulebis winaswarmetyvelebis SeuZlebloba |
moTminebis unari |
xmamaRla laparakobs |
wynari, Cumi saubari. SiSi, ar gamoiwvios xmauri |
TavdaviwyebiT eZleva sia movnebas |
tkivilis spartanuli am tanoba |
tkivilis gansakuTrebuli mgrZnobeloba(autanloba) |
Rrma Zili |
xmauriania |
gamouZinebloba, qroni kuli daRliloba |
unebisyofoba |
garegnulad ufro xnieri Cans |
axalgazrduli ieri da manerebi |
grZnobebis gamovlenisa da urTierTobis si- advile, viscerotonuli eqstraversia |
eqstraversia qcevaSi, mag-ram dafaruli grZnobebi da emociebi, somatoto nuri eqstraversia |
cerebrotonuli introversia |
simTvralis dros sirbi le da gaxsnili urTierTobebi |
agresiuloba da sijiute simTvralis dros |
alkoholisa da sxva dep resantebisadmi mdgradoba |
mZime wuTebSi adamianeb Tan urTierTobis moT xovnil;eba |
mZime wuTebSi moqmedebis moTxovnileba |
mZime wuTebSi ganmar toebis moTxovnileba |
bavSvobaze da ojaxur ur TierTobebze orientacia |
axalgazrdulmiznebsa da saqmianobaze orientacia |
upiratesad ufrosi asak is saqmianobaze orientacia. |
Ddabolos, Seldonma xuTi wlis manZilze ikvlia 200 mozrdili adamiani da daadgina kavSiri konstituciasa (somatotipsa) da temperamentis tipebss Soris.
endomorfi _ viscerotoniki
mezomorfi _ somatotoniki
eqtomorfi _ cerebrotonikia
korelacia sxeulis agebulebasa da temperaments Soris
|
viscerotonia |
somatotonia |
cerebrotonia |
endomorfuli |
+79 |
_29 |
_32 |
mezomorfuli |
_23 |
+82 |
_58 |
eqtomorfuli |
_40 |
_53 |
+83 |
gulubryvilo (naivuri, yofiTi, implicituri)* fsiqologia F
fsiqologiis da, SeiZleba iTqvas, nebismieri mecnierebis Camoyalibebis erT-erTi mizezi yoveldRiuri, cxovrebiseuli amocanebis gadaWris aucileblobaa. magram WeSmaritad mecnierul gadawyvetas win uswrebs am problemebis Tu movlenebis axsnis gulubryvilo cdebi. Cveulebriv, am axsnas adamianTa didi jgufi iziarebs, vrceldeba xalxSi, igi arsebobs kidec mecnieruli azris paralelurad da garkveulwilad utyuari mtkicebis Zalas iZens. amitomac unda ganvasxvavoT erTmaneTisgan naivuri da mecnieruli fsiqologia.
yofiTi (naivuri, gulubryvilo, implicituri) fsiqologia aris adamianis gancdebsa, qcevebsa da maT mizezebze kulturul-tradiciuli Sexedulebebis sistema, gaziarebuli erTi kulturis warmomadgenelTa didi nawilis mier.
xalxSi gavrcelebuli Nnaivuri Sexedulebebi yvela mecnieruli sistemis Tanmdevi movlenaa. MmagaliTad, SeiZleba vilaparakoT naivuri, yofiTi fizikis Sesaxebac ki: DdRes seriozulad aravin miiRebs mtkicebas imis Sesaxeb, rom elvis mizezi zevsi, Mmis mier gamosrolili cecxlia. Tumca klasikur saberZneTSi am azris sisworeSi eWvi ar SehqondaT. Tanamedrove saberZneTis aramecnierul anu yofiT fizikaSi zevsi aRar figurirebs da quxili aixsneba eleqtruli ganmuxtviT, Tumca, saeWvoa didma nawilma SeZlos am cnebis zustad gansazRvra. rogorc vxedavT, yofiTi fizika mecnieruli Semecnebis gavlenas ganicdis, magram yovelTvis raRac manZiliT ukan rCeba aqtualur mecnierul azrs. Ees imitom xdeba, rom mecnieruli azris sayovelTao
-------------------------------------
*cnebebi “naivuri,” “gulubryvilo,” “yofiTi” da “yoveldRiuri” fsiqologia, rogorc sinonimebi ganixileba da teqstSi erTmaneTis monacvled SeiZleba SegxvdeT. Aar gagikvirdeT!
damkvidrebas sWirdeba dro, romelic ara wlebiT, aramed TaobebiT izomeba. AamasTan, Tanamedrove fizikis bevri monapovari imdebad rTulia, rom araspecialistisTvis gasagebad TiTqmis miuwvdomelia.
igive iTqmis fsiqologiazec, Tumca yofiT fizikasTan SedarebiT igi emociurad ufro datvirTulia. igi Seicavs ara mxolod azrebs, romlebic SeiZleba adamianma Zalian swrafad Seicvalos, aramed bevr iseT Rrmad gamjdar Sexedulebasac, romelTa Secvlac da romelTagan Tavis daRwevac ukiduresad Znelia. Ees, upirveles yovlisa, imiT aris ganpirobebuli, rom adamiani fizikurTan SedarebiT fsiqologiuri problemebis gagebisa da gadawyvetisTvis Tavs ufro kompetenturad grZnobs. amas, Tavis mxriv, isic uwyobs xels, rom fsiqologiaSi macnieruli da yoveldRiuri cnebebi erTsa da igive saxels atarebs, miuxedavad imisa, rom mecnieruli cnebebi Tavisi SinaarsiTa da sizustiT gansxvavdeba yoveldRiur metyvelebaSi gamoyenebuli cnebebisgan. FfizikaSi ki amgvari aRreva ar xdeba. kiTxvaze ‘”ra aris protoni” da “eleqtroni” pasuxs adamiani mTlianad andobs fizikoss, maSin rodesac yofaSi gamoyenebuli cnebebi –SiSi, agresia, pirovneba da sxv. mecnierul fsiqologiaSic igive saxelwodebiT arsebobs. amitomac, fsiqologebi dainteresdnen gamoaeaSkaravebinaT is gansxvaveba, romelic yofiT da mecnierul fsiqologias Soris arsebobs.
Yyovel rigiT adamians, ramdenadac is sazogadoebaSi cxovrobs, SeuZlia da uxdeba xolme meore adamianis qcevis aRwera, axsna da winaswarmetyveleba. sxvagvarad adamianuri urTierToba warmoudgenelia. Mmiuxedavad imisa, rom sxvadasxva adamians es amocana gansxvavebuli warmatebiT gamosdis, aRmoCnda, rom es procesi, romelTac adamiani urTierTobaSi iyenebs, Tavis mxriv, garkveul kanonzomierebaTa sistemas e.w. naivur Teorias eyrdnoba. es Teoria gaazrebuli, gacnobierebuli anu eqspliciturad, ra Tqma unda, arc erT adamians arc Tavisi qcevis procesSi da arc winaswar ar aqvs.
A amrigad, naivuri pirovnebis Teoria aris qcevisa da garegnobis Sesaxeb individualur TaviseburebaTa, agreTve aqtualur situaciaSi maTi funqciisa da ganviTarebis Sesaxeb adamianTa SexedulebaTa kompleqsuri sistema. magram aqve ismis kiTxva, aris gulubryvilo pirovnebis Teoria mecnieruli TvalsazrisiT Teoria? Aakmayofilebs Tu ara igi Tanamedrove mecnieruli Teoriisadmi wayenebul moTxovnebs? M aris Tu aris is mecnieruli Teoria? AamisTvis gavecnoT Tanamedrove empiriuli fsiqologiuri Teoriis aucilebel kriteriumebs.
Tanamedrove fsiqologia empiriuli mecnierebaa, rac imas niSnavs, rom misi msjeloba da gamonaTqvamebi dakvirvebis monacemebs emyareba da amitom mxolod dakvirvebadi monacemebis safuZvelze SeiZleba maTi dadastureba an uaryofa. empiriul mecnierebebSi Teoriebi warmoadgenen garkveul movlenaTa Sesaxeb SexedulebaTa sistemas, romlebic SeZlebisdagvarad mravali dakvirvebis aRweris, winaswarmetyvelebisa da axsnis SesaZleblobas iZleva. fsiqologiuri Teoriebi es aris adamianis gancdisa da qcevis Sesaxeb Sexedulebebis sistemebi. pirovnebis Teoria ki aris SexedulebaTa sistema admianis individualur TaviseburebaTa Sesaxeb.
magram SexedulebaTa yvela sistema ar aris Teoria. Teoria, empiriuli mecnierebebis mniSvnelobiT, unda akmayofilebdes gansxvavebul Tvisobriv kriteriumebs. qveviT grafebSi warmodgenilia mecnieruli Teoriis ramdenime yvelaze mniSvnelovani kriteriumi. akmayofilebs gulubryvilo pirovnebis Teoria am kriteriumebis moTxovnebs?
empiriuli mecnieruli Teoriebis kriteriumebi
Kkriteriumi |
mniSvneloba |
Eeqsplicituroba |
Teoriis cnebebi da gamonaTqvamebi eqspliciturad unda iyos warmodgenili |
empiriuli dasabuTe ba |
Teoriis cnebebi pirdapir an arapirdapir dakvirvebad monacemebs unda emyarebodnen |
winaaRmdegobis ararseboba |
Teoriidan gamomdinare gamonaTqvamebi erTmaneTs ar unda ewinaaRmdegebodes |
Semowmebis SesaZlebloba |
Teoriis empiriuli Semowmeba SesaZlebeli unda iyos |
sisrule |
Teoria unda xsnides Sesabamisi sferos yvela movlenas |
ekonomiuroba |
TeoriaSi amosavali cnebebis raodenoba SezRuduli unda iyos |
produqtuloba |
Teoriam axali problemebi unda dasvas da axal kvlevebs biZgi misces. |
gamoyeneba |
Teoria misi praqtikaSi gamoyenebis SesaZleblobas unda iZleodes. |
eqsplicituroba. empiriuli mecnierebis cnebebis gansazRvreba eqspliciturad unda SeiZlebodes, raTa isini erTmniSvnelovanni da erTnairad gasagebi iyos yvela mkvlevarisTvis. m.S eqsplicituroba erTidaigive cnebis erTnairi xmarebisa centraluri wanamZRvaria. gulubryvilo pirovnebis fsiqologiis cnebebi amorfulni arian da impliciturad arseboben. es ki imas niSnavs, rom erTi da igive cneba sxvadasxva adamianis mier SeiZleba msgavsad, magram ara identurad gamoiyeneba. rodesac arafsiqologs sTxoven romelime aseTi cnebis gansazRvrebas, mas uWirs, da Cveulebriv, verc axerxebs mogvces misi mniSvnelobis metnaklebad zusti definicia. (magaliTad, ra aris pirovnuli niSani? Rogor gansazRvravdiT pirovnebas?).
empiriuli dasabuTeba. Eempiriuli mecnierebis ZiriTadi cnebebi pirdapir an iribad obieqturad arsebul movlenebze dakvirvebis monacemebs unda eyrdnobodes. sxeulis simaRle, magaliTad, aris niSani, romelic uSualod eqvemdebareba dakvirvebasa da gazomvas. magram qcevis dispozicebis uSualo aRqma da dakvirveba SeuZlebelia. es Teoriuli konstruqtebia, romlebic qcevis miRma arian da romlebmac qceva unda axsnan. konstruqtebi iribad, garkveuli wesebis safuZvelze obieqturad arsebul monacemebs (e.w.konstruqtis empiriul indikatorebs) ukavSirdebian. am kavSirs konstruqtsa da dakvirvebad monacemebs Soris konstruqtis operacionalizacia ewodeba.
imisTvis rom konstruqtze daskvnis ufleba gvqindes, indikatorebis stabilurobaSi unda viyoT darwmunebulni.
aris Tu ara naivuri pirovnebis Teoriis niSnebi empiriulad dasabuTebuli konstruqtebi? EerTi SexedviT – ki, radgan pirovnul niSnebze daskvna obieqturad aRqmul qcevaze dakvirvebas eyrdnoba. magram pirovnebis naivuri Teoriis ZiriTadi nakli imaSia, rom ar aris daculi is moTxovnebi, rac aucileblad unda iyos Sesrulebuli qcevidan mis ukan mdgom niSanze daskvnis gamosatanad..
imisaTvis, rom gamocdis mimarT SiSi, sazogadod, gamocdis mimarT SfoTviT, rogorc dispoziciiT aixsnas, (sxva sityvebiT SfoTvis empiriuli konstruqtis Sesaqmnelad), saWiroa, rom is niSnebi(qcevebi), romlebic SiSis indikatorebs warmoadgenen, stabilurni iyos da imis winaswarmetyveleba SeeZloT, rom momavalSic gamocdebis procesSi Tavs iCenen. es da misi sandooba ki specialuri eqsperimentuli da maTematikuri proceduriT dgindeba.
jer erTi, moTxovnebi dakvirvebadi qcevisa da situaciuri konteqstis mimarT ar aris zusti: sakmarisia Tu iTqmeba, rom raki gamocdaze gamosacdels xelebi gaucivda, akankalebuli xmiT daiwyo pasuxi da romeliRac kiTxvaze saerTod veraferi Tqva, e.i. mas emociuri blokireba aqvs da unda gamocdis mimarT SiSze, rogorc pirovnul niSanze davaskvnaT.
Meorec, ramdenad stabiluria es niSebi, ramdenad xSirad vlindeba isini gamocdis dros, vlindeba mxolod gamocdis Tu sxva pirobebSic? ra dro da ramdeni dakvirvebaa saWiro imisaTvis, rom maTze dayrdnobiT niSanze vilaparakoT? ramdenad xSirad unda gamoavlinos pirovnebam emociuri blokirebis niSnebi, rom igi gamocdis mimarT Zlieri SfoTvis, an sazogadod mSfoTvare pirovnebad CavTvaloT?
amrigad, niSnis cneba arasakmarisad aris empiriulad dasabuTebuli. gansakuTrebiT xSiria Secdomebi niSnis stabilurobis arazusti gansazRvrebis gamo, rasac taftalogiamdec ki mivyevarT. erTxel arqmuli qcevidan xdeba mis amxsnel niSanze pirdapir miTiTeba. magaliTad: ratom scema X-ma YY-s? imitom rom X agresiulia. ratom aris X agresiuli? imitom rom Y-s scema. swori, dasabuTebuli pasuxi iqneboda, imitom rom X-s yovelTvis sxvisi cemisken aqvs midrekileba. es daskvna ki mraval SemTxvevaze dafuZnebuli dakvirvebebidanaa gamoyvanili.
Teoria ar unda iyos winaaRmdegobrivi. yoveldRiur fsiqologiaSi individualuri Taviseburebebis asaxsnelad gamoyenebuli pirovnul niSanTa didi raodenoba, agreTve, eqspliciturobis deficiti da arasakmarisi empiriuli dasabuTeba xSirad xdeba imis mizezi, rom erTsa da igive qcevas sxvadasxva niSans miaweren xolme. es ki iwvevs imas, rom erTi da igive qcevis axsna da winaswarmetyveleba gaugebrobas iwvevs. magaliTad, gulubryvilo fsiqologiaSi gamocdaze cudi pasuxi SeiZleba aixsnas, rogorc Zlieri SfoTviT gamocdis mimarT, aseve sizarmaciT gapirobebuli arasakmarisi codniT. ramdenadac personalis SerCeva iseTi situaciaa, sadac sizarmace ar Cans da ufro gamocdis SiSi vlindeba, gulubryvilo fsiqologiis mixedviT interviuze Cavardnis mizezi SerCevis situaciaSi SiSi ufroa, vidre sizarmaciT gamowveuli uvicoba. garda amisa, xdeba isec, rom yoveldRiuri Teoriebi erTsa da imave dros nebismier movlenasac xsnian da mis sawinaaRmdegosac magaliTad, Tu ori adamiani kargad ewyoba erTmaneTs da erTmaneTs ugebs, yoveldRiuri fsiqologiuri axsna iqneba, rom es ori adamiani pirovnulad erTmaneTs hgavs. magram arsebobs meore gamonaTqvamic, rom ori gansxvavebuli pirovneba erTmaneTs avsebs da erTmaneTs izidavs. ETeoria Tu amgvri ram yoveldRiur fsiqologiaSi dasaSvebia, mecnierulSi _ ara.
Semowmebis sesaZlebloba. empiriuli mecnieruli Teoriis aucilebeli moTxovnaa, yoveli misi gamonTqvamis Semowmebis SesaZlebloba. Sxva sityvebiT, rom Teoriis debulebebis empiriuli dasabuTeba an uaryofa SeiZlebodes. amisTvis es debulebebi naTlad unda iyos formulirebuli. magram swored eqspliciturobis deficitisa da arasakmarisi dasabuTebulobis gamo aseTi Semowmeba yoveldRiur fsiqologiaSi ar xdeba.
aq yovelTvis aris imis saSiSroeba, rom moxdeba axsnis modifikacia, radgan gulubryvilo TeoriaSi erTi da igive movlenisTvis ramdenime (maT Soris urTierTwinaaRmdegobrivi) axsna SeiZleba gamoiZebnos. magaliTad:
_ Sen ar ambobdi, rom Seni megobari Tavisi maRali inteleqtis gamo gamocdas advilad Caabarebda? ara da _ CaiWra.
_ aba, aba. magram is zarmacia da sakmarisad ar moamzada sagani.
_ rom amtkicebs, rom kargad imecadina?!
_rogorc Cans, dRes misTvis cudi dRe iyo. albaT, Zalian SfoTavda.
rogorc vxedavT pirveli dispoziciuri axsna meoriT Seicvala. roca es axsna ar gamodga igi aqtualur procesebze iqna dayvanili yovelgvari Semdgomi dasabuTebis gareSe.
meoremagaliTi:
_ X Semdeg gamocdas kargad Caabarebs. ramdeni izubra!
_ ras ambob, is xom CaiWra.
_ xom xedav, dazubvra arafers Svelis, rodesac gamocdis iseTi SiSi gaqvs, rogorc X-s.
am SemTxvevaSi mocemulia erTi qcevis (gamocdis Cabarebis) axsnis mcdeloba garkveuli niSniT (dazubvra _ kargad swavla), magram rodesac qceva am niSniT veRar ganxorcielda (CaiWra), Semovida meore niSani - SfoTva. ramdenad swori iyo an pirveli an meore argumenti, amis empiriul dasabuTebas naivuri Teoria ar iZleva. es ki Teoriis didi naklia, radgan gamonaTqvamTa sistema, romelic erTsa da imave dros erT movlenasac da mis sawinaaRmdegos xsnis, faqtobrivad, arafers xsnis da araswor winaswarmetyvelebasac akeTebs.
sisrule. Teoria unda xsnides Sesabamisi sferos yvela movlenas. aq gulubryvilo Teoria “Zlieria”. niSanTa im uzarmazari raodenobis gamo, romelis mis gankargulebaSia, igi maT iyenebs da pirovnebis TiTqmis yvela Taviseburebas xsnis. es ki imis xarjze xdeba, rom es Teoriebi ar eqvemdebarebian Semowmebas da winaaRmdegobriobas yuradRebas ar aqceven.
ekonomiuroba. yoveldRiur fsiqologiaSi ekonomiuroba, rogorc erT-erTi aucilebeli moTxovna empiriuli mecnieruli Teoriisa, faqtobrivad, uaryofilia. es Teoriebi araCveulebrivad mdidaria cnebebiT, radgan yoveli pirovnuli niSani fundamenturi niSania. amdenad, am TeoriebSi imdeni ZiriTadi pirovnuli niSania, ramdeni pirovnuli niSnis aRmniSvneli sityvac aris leqsikonSi. amis gamo garkveul uzustobebTan gvaqvs saqme, radgan, sxva Tu araferi, sinonimebis gaTvaliswineba mainc unda moxdes, rodesac pirovnul niSnebTan gvaqvs saqme.
produqtuloba. gulubryvilo pirovnebis Teoria mecnieruli Teoria rom yofiliyo, e.i igi rom akmayofilebdes mecnieruli empiriuli fsiqologiis moTxovnebs, pirovnuli niSnebis uzarmazar rezervuars da ganusazRvrel SesaZleblobebs gamoiyenebda garkveuli niSnebis funqciebis da am niSanTa dajgufebebis empiriuli kvlevebisaTvis. am SesaZleblobebs, rogorc enaSi arsebul saganZurs mimarTaven xolme mecnierul pirovnebis fsiqologiaSi. (keteli, olporti da sxv.). magram am sakiTxs Zalian zusti mecnieruli aparati sWirdeba da amitom, gulubryvilo fsiqologia, am mxriv, araproduqtiul Teoriad iTvleba.
praqtikaSi gamoyeneba
pirovnebis naivuri Teoriis yvelaze Zlieri mxare swored adamianTa urTierTobebisa da qcevebis yoveldRiuri problemebis swraf da martiv axsnasa da winaswarmetyvelebaSi mdgomareobs. YyoveldRiur cxovrebaSi xSirad saWiroa xolme adamianTa Soris urTierTobebis procesSi qcevis met-naklebad swori Sefaseba da winaswarmetyveleba. magaliTad: „SemiZlia misi mitoveba? Mme rom mas es movTxovo, damTanxmdeba, pasiur winaaRmdegobas gamiwevs Tu aqtiurad SemewinaaRmdegeba? SeZlebs is amis gakeTebas?“ da sxv. aseT kiTxvebze pasuxis gasacemad saWiroa pirovnebis Sesaxeb ara mxolod codna, aramed misi gamoyenebac. ramdenadac es kiTxvebi socialuri urTierTobis dros warmoiSoba, maTze swrafi pasuxia saWiro. Aam mxriv naivur fsiqologias idealuri SesaZleblobebi gaaCnia: TiToeul individualur Taviseburebas Tavisi Sesabamisi pirovnuli niSani gaaCnia. Aar gagimarTlebs erTi axsna an winaswarmetyveleba, iqvea misi alternativac.
AamiT naivuri Teoria uqmnis adamians garkveulobis da darwmunebulobis gancdas: yvelafers Tavisi adgili aqvs, me SemiZlia Sevicno es wesrigi da gamoviyeno. Ees ki aadvilebs ga dawyvetilebis swraf gamotanas gauTvaliswinebel situaciebSi. is, rom sabolood situaciiaSi orientaciis da darwmunebulobis gancda mcdaria, radgan axsna zedapirulia da saukeTeso SemTxveva Si winaswarmetyvelebis gamarTlebac mxolod SemTxveviTobaa, yofiT fsiqologiaSi meorexarisxovan rols TamaSobs. xSirad raRac zomieri reaqciis monaxva ufro mniSvnelovania, vidre saukeTeso gadawyvetilebis monaxva. Aamitomac „muSaobs“ naivuri fsiqologia, miuxedavad Tavisi bevri naklisa, yoveldRiur cxovrebaSi sakmaod kargad.
Aamrigad, pirovnebis naivuri fsiqologia mecnieruli fsiqologiis umravles (Tu ara yvela) kriteriums ver akmayofi lebs. Mmagram misi gamoyenebis xarisxi yoveldRiur cxovrebaSi imdenad maRalia, rom moTxovna masze xalxSi Zalian didia. pirovnebis naivuri Teoria kargi magaliTia imisa, rom SesaZlebelia praqtikaSi „moTxovnadi“ Teoria mecnieruli TvalsazrisiT cudi Teoria iyos.
Ppirovnebis naivuri Teoria praqtikulia yoveldRiur cxovrebaSi qcevis axsnisa da winaswarmwetyvelebisTvis, magram gamousadegaria , rogorc fsiqologiuri (mecnieruli) Teoria.
Dda mainc, Tumca pirovnebis naivuri Teoria gamousadegaria, rogorc mecnieruli fsiqologia, mas mainc garkveuli mniSvneloba aqvs fsiqologiisTvis sami mizezis gamo:
pirvel rigSi imitom, rom es aris fsiqologiuri faqti: Cven yvelas TavSi gvaqvs es Teoria da yovelTvis viyenebT. mas. visac unda imis gageba, Tu rogor aRiqvamen da iyeneben adamianebi sakuTari Tavis da irgvliv myofTa individualur Taviseburebebs, naivur fsiqologiaze uari ar unda Tqvan.
meorec, pirovnebis naivuri fsiqologia miuxedavad misi problemebisa, SeiZleba ganvixiloT, rogorc SesaZlo amosavali –dasayrdeni punqti pirovnebis fsiqologiuri Teoriebis CamoyalibebisTvis. ByofiTi fsiqologiis bevri problema SeiZleba Tavidan acilebul iqnas, Tu pirovnul niSanTa operacionalizireba moxdeba da maTi funqcia situaciis gadamuSavebis aqtualur procesebSi ufro naTlad gamoikveTeba.
dabolos, fsiqologebi mudmiv imis saSiSroebis winaSe dganan, rom yoveldRiuri fsiqologiis cnebebi, imis gamo, rom orives saerTo aqvs, mecnierul cnebebSi ar airios. Ees saSiSroeba gansakuTrebiT pirovnebis fsiqologias emuqreba, radgan igi .gansxvavebiT fsiqologiis sxva procesebisgan (mag. aRqma) yoveldRiuri fsiqologiis warmodgenebidan bolomde ar aris gaTavisuflebuli. EerTaderTi, ramac yoveldRiuri fsiqologiis fsiqologiasTan aRrevas xeli SeiZleba SeuSalos, aris is, rom moxdes orives naTlad da mkacrad erTmaneTisgan konceptualuri gamijvna.
pirovnebis naivuri da mecnieruli fsiqologiis urTierTSedareba
sfero |
pirovnebis naivuri Teoria |
pirovnebis mecnieruli Teoria |
cnebebi
dakvirveba& faqtebis aRwera
daskvnebi; axsna
winaswarmetyveleba
intervencia
|
-intuituri -“yoveldRiuri”cnebebi
-naklebad ainteresebs niS anTa Soris kavSirebi
-intuituri -SemTxveviTi dakvirvebebi -calkeul SemTxvevebze dayrdnoba
-intuituri -cirkularuli axsna
-gamocdilebis safuZvelze pirobebis intuituri urTi erTdakavSireba -monokauzaluri axsna(mci-re raodenobis determi nantebis gaTvaliswineba
-intuitur mimarTebebze dayrdnoba -calkeul SemTxvevaTa codnis aqcentireba
-intuituri miznebi da meTodebi |
-eqsplicituri- -sufTa konvenciuri gansazRv rebebi -operaciuli
mniSvnelovania empiriuli meTo debiT niSanTa urTierTkavSi ris dadgena
-eqsplicituri wesebi -sistematizirebuli dakvirvebebi -calkeuli SemTxvevebis jguf Tan mimarTebaSi ganxilva -standartizirebuli gamokvlevebi xelovnuri gamokvlevebi -bevris ramdenime ZiriTad kategoriaze reduqcia -swrafva obieqturobisken -swrafva gazomvisken (monace mebis ricxobrivi saxiT warmodgenisken)
-upiratesad eqsplicituri kan onzomierebebi -upiratesad sistematizirebu li axsna
-eqsplicituri, upiratesad eqs perimentulad, sistematizire bulad Semowmebuli -erTdroulad mravali determinantis gaTvaliswineba
-sistemurad gamoyofil mimarTebebze dayrdnoba -jgufSi miRebul Sedegebze dayrdnoba
-eqsplicituri miznebi da meTodebi -pirobebis urTierTkavSiris Sesaxeb sistematizirebul cod naze dayrdnoba |
