- •Ras Seiswavlis pirovnebis fsiqologia
- •Cneba persona–s etimologiuri da semantikuri analizi
- •Persona
- •Pirovnebis fsiqologiis istoria
- •Pirovnebis konstituciuri Teoriebi
- •Leptosomuri (asTenikuri), piknikuri da aTleturi agebuleba kreCmeris mixedviT
- •Sxeulis agebulebis tipebi Seldonis mixedviT
- •Literaturis, Tu fsiqologiis sagania pirovneba? Ggordon olportis mixedviT
- •NomoTeturi vs idiografiuli
- •Pirovnebis fsiqologiis sami dilema
- •Dilema # 2 pirovnebis Sinagani struqtura vs situacia
- •Dilema #3 genetika vs garemo
- •TviToba.1 me-koncefcia. TviTSefaseba
- •TviTSefaseba.
- •Zigmund froidis კლასიკური ფსიქოანალიზი3 Sesavali
- •Froidis pirovnebis Teoria
- •F fsiqikis topografiuli modeli
- •Instinqti, libido da ltolva
- •Pirovnebis struqtura
- •Ego, rogorc pirovnebis mediatori
- •SfoTva (SiSi) da dacvis meqanizmebi
- •Karl rojersis humanisturi Teoria. Sesavali
- •Idealuri me.
- •Ppirovnebis dinamika
- •Gordon olportis pirovnuli niSnis Teoria
- •Funqcionaluri avtonomia
- •Pirovnuli niSnis Teoriebi
- •Raimond ketelis pirovnebis Teoria
- •2.Zogadi niSnebi (bevr adamians axasiaTebs)
- •3. Temperamentis niSnebi
- •Iumoris grZnoba kontaq-turoba altruizmi keTilganwyoba
- •Interess (intensiur survils)
- •Mdgomareoba da roli.
- •Aizenkis Teoria
- •Introversia eqstraversia
- •I. Eqstraversia-introversia
- •IInevrotizmi – stabiloba
- •III fsiqotizmi_ superego (Zlieri me)
- •Pirovnebis xuTfaqtoriani Teoria
Literaturis, Tu fsiqologiis sagania pirovneba? Ggordon olportis mixedviT
O olportis mixedviT am kiTxvis dasmis mizezi isaa, rom mwerlebi Tavisi personaJebis marTlac SesaniSnav fsiqologiur portretebs gvaZleven. cveigis sityvebiT floberi, dostoevski, tolstoi rogorc literaturis, ise fsiqologiuri dakvirvebisa da aRweris gigantebi arian. magram ar unda dagvaviwydes, rom literatura viTardeboda saukuneebis manZilze, xolo pirovnebis mecnieruli Seswavla mxolod me-20 saukunidan daiwyo da es faqti, saxeldobr, rom pirovneba SesaZlebelia mecnieruli gziT iqnas Seswavlili, me-20 saukunis pirveli naxevris erT-erT udides aRmoCenad iTvleba. xolo raki literatura saukuneebis manZilze yalibdeboda da mas kacobriobis geniosebi ayalibebdnen da aviTarebdnen, xolo fsiqologiuri mecniereba ki axalgazrdaa, amitom, olportis azriT, urigo ar iqneba, rom zogi ram fsiqologiam literaturisgan iswavlos.
literatura da fsiqologia, garkveuli azriT, konkurentebi arian. literatura da fsiqologia pirovnebas ori gansxvavebuli meTodiT Seiswavlis - literaturis meTodi xelovnebis meTodia, xolo fsiqologiisa ki mecnieruli meTodi. romeli meTodia ufro adeqvaturi pirovnebis Sesaswavlad?
ramdenadac es aris ori, principulad gansxvavebuli midgoma - arc erTi ar aris meoreze ukeTesi. TiToeuls Tavisi upiratesoba gaaCnia da Tavisi momxre hyavs. SeiZleba iTqvas, rom literatura yofiTfsiqologiur principebs iyenebs pirovnebis daxasiaTebisas. es meTodi jer kidev Teofrastem, aristoteles mowafem, gamoiyena Tavisi "xasiaTebis" dawerisas (literaturuli qaraqterologia). <Teofrastes "xasiaTebi" pirovnebis ama Tu im niSniT ( mSiSara, pativmoyvare, Zunwi, mliqvneli da sxv.) daxasiaTebis araCveulebrivi sizustiT, simartiviT da lakonurobiT gamoirCeva. arc erTi zedmeti sityva. . . olporti maT sonets adarebs prozaSi. amasTan, yvela es daxasiaTeba zedroulia, radgan antikuri drois Zunwi Tu mSiSara igivea, rac Cveni Tanamedrove Zunwi da mSiSara adamiani.> Teofrastem ori aTasi wlis win gamoiyena meTodi, romelsac fsiqologiurma mecnierebam mxolod me - 20 saukuneSi aRmoaCina, kerZod, xasaTis ZiriTadi niSnebis gamovlenis meTodi - garkveuli situaciebis SeqmniT Sesabamisi qcevebis gamowveva da aRwera.
unda iTqvas, rom pirovnebis, personaJis literaturuli daxasiaTeba, (sul erTia, iqneba es drama, sketCi. biografia Tu sxv.), TiTqmis yovelTvis, emyareba fsiqologiur daSvebas, rom yovel xasaTs garkveuli, mxolod misTvis damaxasiaTebeli niSnebi aqvs da xasiaTis es niSnebi SeiZleba naCvenebi iqnas Sesabamisi cxovrebiseuli epizodebis aRweris da am epizodebSi personaJis moqmedebis gziT.
amis Semdeg olporti gamohyofs "gakveTilebs", Tu ra unda iswavlos fsiqologiam literaturisgan.
1.pirvel rigSi, ambobs igi, es aris, pirovnebis stabiluri, myari niSnebis arsebobis Sesaxeb Tvalsazrisi, anu pirovnuli niSnis problema, romelic Tavis sasargeblod mwerlebma ufro adre gamoiyenes, vidre fsiqologma mecnierebma. magram, am meTodis gamoyeneba, anu garkveul situaciaSi Sesabamis pasuxze dakvirveba da aRwera, olportis azriT, mwerlebze ufro didi sizustiT da sandoobis maRali xarisxiT fsiqologebs SeuZliaT. Tu fsiqologebi gamoiyeneben Tavisi laboratoriuli da kontrolirebadi dakvirvebis SesaZleblobebs, isini SeZleben mwerlebze ufro zustad daadginon yoveli konkretuli individisTvis eqvivalentur situaciaTa nimuSebi da maTze erTi mniSvnelobis mqone pasuxTa raodenoba. (olportis aRniSnuli Sroma 30-ian wlebSia dawerili. dReisTvis es "gakveTili" kargad SeiTvisa fsiqologiam da pirovnebis kvlevis erT-erT ZiriTad meTodad iqca. Dd.f. ).
2.meore "gakveTili", romelic unda gaiTavisos fsiqologiam, olportis azriT, aris Tvisobrivi, Sinaarsobrivi xasiaTis: " aravis arasodes ar mouTxovia hamletis, ana kareninas, don-kixotis avtorebisTvis daesabuTebinaT am pirovnebaTa xasiaTebis utyuaroba. isini TviTon, aRweris sidiadiT amtkiceben Tavis utyuarobas. isini TavisiT iwveven ndobas. yoveli maTi niSani TiTqos aucileblobiT aris ama Tu im pirovnebasTan dakavSirebuli. qcevis es Sinagani logika ganisazRvreba, rogorc TviTkonfrontacia: qcevis erTi elementi meores amagrebs da mTeli, rogorc Tanmimdevrulad Sekruli erTianoba moiazreba. TviTkonfrontacia aris mxolod meTodi kanonieri Zalis miniWebisa, romelsac mwerlebi iyeneben (gamonakliss, albaT, biografebi warmoadgenen, romelTac gareSe sabuTi sWirdebaT Tavisi msjelobis dasamtkiceblad). TviTkonfrontaciis meTodis gamoyenebas fsiqologebi mxolod axla iwyeben. es Zalian rTuli meTodia mecnierebisaTvis. igi moiTxovs bazisuri, motivaciuri safuZvlis, Zirebis monaxvas da faqtebis am kuTxiT gaanalizebas. SesaZloa, es mTlianoba, pirovnuli erTianoba verc moinaxos. xSiria konfliqtebi pirovnebis SigniT, adgili aqvs pirovnebis ganviTarebasac, zogjer pirovnebis gaorebasac. yvela mweralic ver axerxebs Sekruli, erTiani logikis mqone personaJis gamoZerwvas. zogjer zedmetad gamartiveba xdeba, zedmetad urTierTSeTanxmebulia pirovnebis qcevebi da piriqiT. magram konfrontaciis meTodis gareSe literaturas gauWirdeba arseboba. mwerlis niWzea damokidebuli, Tu ramdenad SesZlebs is Sekras erT mTlianobad gansxvavebuli pirovnuli niSnebi da daarwmunos mkiTxveli Tavisi personaJis qcevis logikaSi. cnobili ingliseli mwerali Cestertoni erTgan enamwared SeniSnavs Tekereis (Cestertonze aranaklebad cnobil inglisel mweralze) erT- erT personaJ qalze - " is svamda, magram Tekereim ar icoda amis Sesaxeb". es SeniSvna gamoxatavs Cestertonis moTxovnas, rom yovel xasiaTs Sinagani logika, Sinagani Tanmimdevroba unda hqondes. yvela, vinc xasiaTs aRwers, unda scados Caswvdes mocemul momentSi pirovnebis qcevis Rrma motivaciur niSnebs. magram Tu literatura cdeba xSirad imis gamo, rom zedmetad did yuradRebas uTmobs pirovnebis erTianobas, fsiqologia didxans interess ar iCenda am problemisadmi da statistikiT iyo gatacebuli mxolod. Tanac isTi niSnebis urTierTkorelaciiT, romelic pirovnebis arss, mis erTian mTlianobiT xasiaTs arafers aZlevs. mikroskopiT da maTematikiT gatacebas ambobs olporti, mkvlevari mihyavs iqamde, rom igi gaurbis sirTuleebs da eZebs qcevisa da azrovnebis standartul formebs. bevri fsiqologi, olportis azriT, uaryofs registraciis iseT faqiz meTods, romelic specialurad aris mowodebuli faqtebis swori dajgufebisa da urTierTSedarebisTvis. es aris adamianis goneba.
3. dabolos mesame, rac unda gadmoiRos fsiqologiam literaturisgan aris is, rom yuradReba gaamaxvilos individualobaze, konkretul pirovnebaze da ara zogadad pirovnebaze, abstraqtul pirovnebaze. pirovneba yovelTvis unikaluria. magram maSin ra vuyoT im ZiriTad gansxvavebas, romelic arsebobs xelovnebasa da mecnierebas Soris? mecnierebas yovelTvis saqme aqvs zogadTan, xolo xelovnebas kerZosTan, erTeulTan. magram Tu es dayofa sworia, ra vuyoT maSin pirovnebas? pirovnebas, olportis azriT, aqvs rogorc zogadfsiqologiuri, ise diferencialurfsiqologiuri aspeqtebi. diferencialuri fsiqologias konkretul pirovnebasTan aqvs saqme. pirovnebis nebismieri problema SeiZleba gadawydes rogorc zogadfsiqologiur, ise diferencialurfsiqologiur planSi. TviT olporti, miuxedavad asdeTi gancxadebebisa, pirovnebis zogadfsiqologiur Teorias aviTarebs. misi niSnis Teoria zogadfsiqologiuri Teoriaa. magram es ar niSnavs imas, rom igi pirovnebas, rogorc abstraqcias uyurebs. yoveli pirovneba am pirovnul niSanTa unikalur sistemas qmnis Tavisi struqturiT, motivaciiT energetikiT da sxv. profesionali mecnieri fsiqologis cxovrebaSi, praqtikaSi gasvla mxolod pirovnebis Sesaxeb zogadi codniT gamagrebuli konkretuli pirovnebis Taviseburebebis, misi individualobis gaTvaliswinebiT unda moxdes.
literaturis, rogorc pirovnebis Seswavlis meTodis upiratesobebis Cvenebis Semdeg olporti gviCvenebs, Tu mecnieruli sozustis TvalsazrisiT, ramdenad sustia igi da ra upiratesoba aqvs fsiqologias masTan SedarebiT. fsiqologia, rogorc mecniereba, mkacria da amiT igi literaturuli aRwerebisTvis damaxasiaTebeli subieqturi dogmatizmis kompensacias axdens. zogjer literatura faqtebis TviTkonfrontaciaze sakmaod advilad midis. olports magaliTisTvis mohyavs erTi da igive cnobili pirovnebis Sesaxeb sxvadasxva biografiebis SemTsvevebi. am pirovnebis cxovrebis TiToeuli versia, Taviseburad damarwmunebelia, magram erT biografiaSi mocemuli movlenebis da axsnebis mxolod Zalian patara procenti gvxvdeba sxva biografiebSi.
kargi mwerlebisaTvis ar aris aucilebeli SeTanxmebulobis iseTi maRali xarisxi dakvirvebebsa da axsnebs Soris, rogorc fsiqologiisTvis.
biografebi Tavisuflebi arian Tavisi Sexedulebisamebr da amdenad, SeuZliaT gansxvavebulad axsnan da gaarCiaon cxovrebiseuli movlenebi, Tanac ise, rom literaturuli meTodis diskreditacia ar moaxdinon. maSin rodesac aseTi ram fsiqologiisTvis dauSvebelia, eqspertebi Tu ver moaxerxebdnen urTierTSeTanxmebas, "fsiqologias masxrad aigdebdnen amisTvis."
literaturis metaforebi, xSirad, groteskuli da mcdaria. magram amisTvis maT naklebad akritikeben. literaturaSi, magaliTad, SeiZleba Segvxvdes azri, romromeliRac personaJis morCili xasaTi aixsneba imiT, rom "mis ZarRvebSi laqiis sisxli Cqefs", xolo meoris sificxe ki imiT, - rom mas "gaxurebuli Tavi aqvs", xolo mesamis inteleqtualoba misi maRali SubliT aixsnas. fsiqologi nafleTebad iqneboda gaglejilio, - wers olporti, Tavisi TavisTvis ufleba rom mieca mizezisa da Sedegis Sesaxeb aseTi fantastikuri gamonaTqvamebi rom gaekeTebinao.
Semdeg: mwerals ufleba aqvs, ufro metic, erTgvari waxalisebac ki xdeba amis, rom gaarTos mkiTxveli. mas SeuZlia sakuTari xatebiT gadmosces saTqmeli, sakuTari damokidebulebebi gamoxatos. misi warmateba izomeba mkiTxvelis reaqciiT, romelTac xSirad mxolod is sWirdebaT, rom Tavisi Tavi icnos personaJSi an Tavis problemebs Tavi aaridos. fsiqologs ki arasodes ar aqvs ufleba mkiTxveli gaarTos. misi warmateba gacilebiT ufro mkacri kriteriumebiT izomeba, vidre mkiTxvelis aRtacebaa.
masalis segrovebisas mwerali cxovrebaze Tavisi SemTxveviTi dakvirvebebidan amodis, Tavisi nebiT gadaagdebs xolme misTvis arasasiamovno monacemebs. fsiqologma ki unda ixelmZRvanelos yvela faqtis gaTvaliswinebis moTxovniT. fsiqologisgan elian, mas moeTxoveba, rom misi faqtebi kontrolirebadi da Semowmebadi iyos. misi yoveli daskvna dasabutebuli unda iyos. misi terminologia standartizebulia da mas TiTqmis CamorTmeuli aqvs metaforebis gamoyenebis ufleba. yvela es sezRudva xels uwyobs sandoobis xarisxis amaRlebas, Semowmebis SesaZleblobas da amcirebs subieqturobas.
olporti eTanxmeba im azrs, rom fsiqologebi, romlebic pirovnebas Seiswavlian, cdiloben, arsebiTad, igive Tqvan, rasac mwerloba yovelTvis ambobda, da amas isini kidec amboben, oRond, aucileblobis gamo naklebad mxatvrulad. imis Sesaxeb ki, raSic fsiqologebma win waiwies, Tumca SeiZleba arc ise Zalian, isini cdiloben ilaparakon ufro didi sizustiT da kacobriobis progresis TvalsazrisiT - ufro meti sargeblobis motaniT
Tavis narkvevs olporti Semdegi sityvebiT amTavrebs: “Tu pedagogikis interesebidan gamomdinare, Tqven Cemgan moeliT mniSvnelovan rCevas, es rCeva Semdegia: Tu Tqven xarT studenti – fsiqologi, ikiTxeT Zalian bevri romanebi, xasiaTTa dramebi da ikiTxeT biografiebi (memuarebi). Tu Tqven
studenti ar xarT, ikiTxeTes nawarmoebebi, magram fsiqologebis naSromebiTac dainteresdiT!”
