- •К1. Көлік техникасын өндіру бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •К2. Көлік техникасын жөндеу технологиясы бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •1.1. Бұйым, машина жасаудағы өндірістік және технологиялық үдерістер
- •1.2. Машиналар конструкцияларының технологиялылығы, детальдарды дайындаудың сапасы мен дәлдігі
- •1.3. Машина жасаудағы базалар және детальдарды базалау; технологиялық құрал-саймандар классификациясы
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Айналу денелері типіндегі дайындамаларды өңдеу
- •2.2. Тесіктерді тесіп-кеңейту және ішкі беттерді өңдеу
- •2.3. Бұранданы кесу
- •2.4. Дайындамаларды фрезерлеу
- •2.5. Беттерді ажарлау
- •2.6. Металдарды кесіп өңдеуде қолданылатын майлау-салқындату сұйықтары
- •2.7. Өңдеу режимдері мен уақыт нормаларын есептеу
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1.Термиялық және химия-термиялық өңдеу
- •3.2. Детальдардың беттік қабаттарын механикалық беріктендіру әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Білік және ось типтес детальдарды дайындау
- •4.2. Тежегіш шкивтерді механикалық өңдеу
- •4.3. Таспалы конвейерлердің барабандарын механикалық өңдеу
- •4.4. Жүріс дөңгелектерін механикалық және термиялық өңдеу
- •4.5. Жүк ілгіштерін механикалық өңдеу
- •4.6. Тісті дөңгелектерді механикалық және термиялық өңдеу
- •4.7. Пластмассалардан жасалған детальдарды дайындау
- •4.8. Базалық және корпустық детальдарды механикалық өңдеу
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Жинақтық өлшемдік тізбектер құру, жинау операцияларын нормалау
- •5.2. Детальдарды, тораптар мен агрегаттарды теңдестіру
- •5.3. Жинақтың технологиялық процестерін жобалау
- •5.4. Механизмдерді жинауға қойылатын жалпы талаптар
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Тербелу және сырғанау мойынтіректі машина детальдарын жинау
- •6.2. Көлік техникасының жүріс дөңгелектері, теңгергіштері және қозғалу механизмдері тораптарын жинау
- •6.3. Тісті, шынжырлы берілістерді, редукторлар мен беріліс қорабын жинау
- •6.4. Автоматты желілерде таспалы конвейерлердің аунақшаларын жинау
- •6.5. Крандар мен экскаваторлардың тіректік-бұрылу құрылғыларын жинау
- •6.6. Жинақ бірліктерінің технологиялық сынақтары
- •6.7. Машиналарды жинақтан соң сынау
- •Бақылау сұрақтары
- •7.1 Жалпы мағлұматтар
- •7.2. Өндірістік роботтардың жіктелуі
- •7.3. Роботтарды аспаппен жабдықтау және олардың қолданылуы
- •7.4. Өнеркәсіп және құрылыс нысандарында аппаттарды жою бойынша жұмыстарды орындауға арналған мобильді роботтар
- •Бақылау сұрақтары
- •1.1. Машиналарды пайдалану сипаттамалары
- •1. 2. Машиналардың физикалық және моральдік тозуы
- •1.3. Детальдар тозуы
- •1.4. Детальдар тозуына әсер ететін факторлар
- •1.5. Детальдар тозуын анықтау әдістері
- •1.6. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылату әдістері
- •1.6.1. Үйкеліс жұптарының үйкелетін беттерінің материалдары
- •1.6.2.Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың конструктивті әдістері
- •1.6.3. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың технологиялық әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Машиналарды техникалық күту мен жөндеудің жоспарлы-ескерту жүйесінің жалпы қағидалары
- •2.2. Машиналарды техникалық күту мен жөндеу бойынша жоспарлау және материалды-техникалық қамтамасыз ету
- •2.3. Жөндеу өндірісін қамтамасыз етудің негізгі бағыттары (стратегиялары)
- •2.4. Көлік техникасын жөндеу және өндірісті ұйымдастыру әдістерін талдау
- •2.6. Көлік техникасын техникалық күту мен жөндеу жұмыстарының негізгі нормативтік-техникалық құжаттары
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1. Көлік техникасын жөндеудің өндірістік процесінің жалпы сұлбасы
- •3.2.Көлік техникасын жуу-тазалау және майлау жұмыстарын ұйымдастыру
- •3.2.1.Тазалау-жуу (тжж) жұмыстарының технологиясы және жабдықтары
- •3.2.2. Тазалаудың физика-химиялық әдістері
- •3.2.3. Тазалаудың термиялық әдістері
- •3.2.4. Майлау жұмыстары
- •3.3. Машиналарды бөлшектеу мен детальдарды дефектациялауды ұйымдастыру
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Механикалық өңдеу арқылы жөндеу
- •4.2. Темірұсталық - механикалық және қысыммен өңдеу арқылы жөндеу
- •4.3. Балқыту және балқытып қаптастыру
- •4.4. Металдандыру арқылы жөндеу
- •4.5. Пайдалану орындарындағы жөндеу жұмыстарын жүргізуге арналған заманауи пісіру жабдықтары
- •4.6. Детальдарды қалпына келтіруді ұйымдастыру
- •4.7. Детальдарды полимерлік материалдармен жөндеу
- •4.8. Детальдар мен жинақ бірліктерді дәнекерлеп қалпына келтіру
- •4.9. Детальдарды қалыпқа келтірудің оңтайлы әдісін таңдау
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Біліктер мен осьтерді жөндеу (топтық әдіспен)
- •5.2.Тісті дөңгелектерді, барабандарды және шығыршықтарды жөндеу
- •5.3. Жүріс дөңгелектерін, мойынтіректерді, тежегіштер мен муфталарды жөндеу
- •5.4. Конвейер таспаларын жөндеу
- •5.5. Шынжыртабан жүрісінің детальдарын жөндеу
- •5.6. Гидраликалық және пневматикалық жүйелердің детальдары мен тораптарын жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Көлік техникасының базалық детальдарын жөндеу
- •6.2. Машиналардың жұмыс және жүкқармағыш органдарын жөндеу
- •6.3. Металқұрылымдарды жөндеудің технологиялық үдерістері
- •6.4. Тойтармалық және болттық қосылыстарды жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •Қорытынды
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Мазмұны
5.4. Механизмдерді жинауға қойылатын жалпы талаптар
Жинақ бірліктері мен механизмдерді жинауға техникалық базалау бөлімінің (ТББ) қабылдауынан өтіп, оған сәйкес белгі қойылған детальдар келіп түсуі тиіс.
Жинақ бірліктерін жинау дайындаушы кәсіпорында бекітілген технологиялық құжаттамаға сәйкестендіріліп жүргізіледі. Детальдардағы барлық сүйір бұрыштар жинау алдында жойылуы тиіс. Оймакілтекті бірігудегі детальдарды келтіруге рұқсат етілмейді. Айналатын жинақ бірліктері мен детальдар өз тіректерінде еркін айналуы қажет. Жылдам айналатын детальдар мен жинақ бірліктерінде айналу массасының теңсіздігі арқасында шектен тыс діріл болмауы тиіс. Теңдестіру технологиялық процестер бойынша стандартқа сай орындалуы керек.
Шығырды жинау кезінде редукторларды, тежегіш қозғалтқыштары мен басқа да жинақ бірліктерін қондыру «Жүк көтеру жабдықтары. Жалпы техникалық талаптар» ережелеріне сәйкес орындалуы тиіс. Жиналған шығырдағы параметрлер мен размерлер сақталып, сызбада көрсетілген техникалық талаптар орындалуы қажет.
Ілмек ілмесін жинауда оның маңдайшаға берік бекітілуін қадағалау қажет, шар тірегінде ілмектің еркін айналуы қамтамасыз етілуі тиіс.
Жинау кезінде майлау арналары таза болуы және конструкторлық құжаттамада көрсетілген майлаудың кестелері мен сұлбаларына сәйкес майлау материалдарымен толтырылуы тиіс.
Гидрожетек, гидрожүйені жинау да стандарт талаптарына сәйкес орындалуы қажет. Ал қауіпсіздік аспаптарын жинау механизмдегі барлық буындардың еркін де оңай қозғалуын талап етеді.
Бұрандалық қосылыстардың өздігінен айналып кетуіне кедергі болу үшін жинау процесі барысында 5.6-суретте көрсетілген әдістерді қолдану қажет [9].
5.6-сурет. Бұрандалы қосылыстарды өздігінен бұралып кетуден сақтау тәсілдері:
а – кідіртпе гайкамен тоқтату; ә, б – сіргенің көмегімен; в – болттарды сыммен байлау; г – серіппелі немесе құлыпты шайбаны қою арқылы; ғ – жеңіл болаттан жасалған детальдарды бұрамалар арқылы тоқтату; д – тұйық тесіктегі бұрамаларды серіппе көмегімен тоқтату
Электр жабдықтары электр сұлбаларға электрқондырғылары құрылысының ережелеріне сәйкес дәлдікпен орнықтырылуы тиіс.
Барлық бұрандалық қосылыстар дайын күйінде механикалық немесе слесарлық бөлікпен техникалық талаптарға қанағаттанарлықтай етіп келуі тиіс.
Болттарды, бұрамаларды және т.б. тарту кезінде бекіту детальдарының барлығын бірқалыпты күшпен тарту қажет. Бақылау сұққыштары деталь бетінен оның диаметрінің 1/3 бөлігіндей шығып тұруы қажет. Ал болттың, бұраманың немесе бұрамасұқпаның гайкадан шығып тұру биіктігі 0,25d (d – бұранда диаметрі) аспауы тиіс.
Бақылау сұрақтары
1.Жинақтық өлшемдік тізбелерді құру тәртібін түсіндіріңіз.
2.Детальдарды теңдестірудің мақсаты мен мазмұны қандай?
3.Жинаудың технологиялық процестерінің негізгі принциптері қандай?
4.Механизмдерді жинауға қойылатын жалпы талаптарды атаңыз.
5.Жинаудың технологиялық сұлбасын жасау қалай жүзеге асырылады?
6.Жинау операцияларын жобалау дегеніміз не?
7.Жинауды ұйымдастырудың қандай формалары бар?
8.Жинау әдістерінің түрлерін атаңыз.
9.Детальдарды, тораптар мен агрегаттарды теңдестіру қалай жүргізіледі?
10.Жинақтық өлшемдік тізбектер дегеніміз не?
11.Бұрандалы қосылыстарды өздігінен бұралып кетуден сақтаудың қандай тәсілдері бар?
12. Ілінісу муфтасын жинаудың технологиялық сұлбаларын түсіндіріп беріңіз.
6-тарау. МАШИНА ДЕТАЛЬДАРЫ МЕН АГРЕГАТТАРЫН ЖИНАУ
