- •К1. Көлік техникасын өндіру бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •К2. Көлік техникасын жөндеу технологиясы бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •1.1. Бұйым, машина жасаудағы өндірістік және технологиялық үдерістер
- •1.2. Машиналар конструкцияларының технологиялылығы, детальдарды дайындаудың сапасы мен дәлдігі
- •1.3. Машина жасаудағы базалар және детальдарды базалау; технологиялық құрал-саймандар классификациясы
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Айналу денелері типіндегі дайындамаларды өңдеу
- •2.2. Тесіктерді тесіп-кеңейту және ішкі беттерді өңдеу
- •2.3. Бұранданы кесу
- •2.4. Дайындамаларды фрезерлеу
- •2.5. Беттерді ажарлау
- •2.6. Металдарды кесіп өңдеуде қолданылатын майлау-салқындату сұйықтары
- •2.7. Өңдеу режимдері мен уақыт нормаларын есептеу
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1.Термиялық және химия-термиялық өңдеу
- •3.2. Детальдардың беттік қабаттарын механикалық беріктендіру әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Білік және ось типтес детальдарды дайындау
- •4.2. Тежегіш шкивтерді механикалық өңдеу
- •4.3. Таспалы конвейерлердің барабандарын механикалық өңдеу
- •4.4. Жүріс дөңгелектерін механикалық және термиялық өңдеу
- •4.5. Жүк ілгіштерін механикалық өңдеу
- •4.6. Тісті дөңгелектерді механикалық және термиялық өңдеу
- •4.7. Пластмассалардан жасалған детальдарды дайындау
- •4.8. Базалық және корпустық детальдарды механикалық өңдеу
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Жинақтық өлшемдік тізбектер құру, жинау операцияларын нормалау
- •5.2. Детальдарды, тораптар мен агрегаттарды теңдестіру
- •5.3. Жинақтың технологиялық процестерін жобалау
- •5.4. Механизмдерді жинауға қойылатын жалпы талаптар
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Тербелу және сырғанау мойынтіректі машина детальдарын жинау
- •6.2. Көлік техникасының жүріс дөңгелектері, теңгергіштері және қозғалу механизмдері тораптарын жинау
- •6.3. Тісті, шынжырлы берілістерді, редукторлар мен беріліс қорабын жинау
- •6.4. Автоматты желілерде таспалы конвейерлердің аунақшаларын жинау
- •6.5. Крандар мен экскаваторлардың тіректік-бұрылу құрылғыларын жинау
- •6.6. Жинақ бірліктерінің технологиялық сынақтары
- •6.7. Машиналарды жинақтан соң сынау
- •Бақылау сұрақтары
- •7.1 Жалпы мағлұматтар
- •7.2. Өндірістік роботтардың жіктелуі
- •7.3. Роботтарды аспаппен жабдықтау және олардың қолданылуы
- •7.4. Өнеркәсіп және құрылыс нысандарында аппаттарды жою бойынша жұмыстарды орындауға арналған мобильді роботтар
- •Бақылау сұрақтары
- •1.1. Машиналарды пайдалану сипаттамалары
- •1. 2. Машиналардың физикалық және моральдік тозуы
- •1.3. Детальдар тозуы
- •1.4. Детальдар тозуына әсер ететін факторлар
- •1.5. Детальдар тозуын анықтау әдістері
- •1.6. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылату әдістері
- •1.6.1. Үйкеліс жұптарының үйкелетін беттерінің материалдары
- •1.6.2.Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың конструктивті әдістері
- •1.6.3. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың технологиялық әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Машиналарды техникалық күту мен жөндеудің жоспарлы-ескерту жүйесінің жалпы қағидалары
- •2.2. Машиналарды техникалық күту мен жөндеу бойынша жоспарлау және материалды-техникалық қамтамасыз ету
- •2.3. Жөндеу өндірісін қамтамасыз етудің негізгі бағыттары (стратегиялары)
- •2.4. Көлік техникасын жөндеу және өндірісті ұйымдастыру әдістерін талдау
- •2.6. Көлік техникасын техникалық күту мен жөндеу жұмыстарының негізгі нормативтік-техникалық құжаттары
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1. Көлік техникасын жөндеудің өндірістік процесінің жалпы сұлбасы
- •3.2.Көлік техникасын жуу-тазалау және майлау жұмыстарын ұйымдастыру
- •3.2.1.Тазалау-жуу (тжж) жұмыстарының технологиясы және жабдықтары
- •3.2.2. Тазалаудың физика-химиялық әдістері
- •3.2.3. Тазалаудың термиялық әдістері
- •3.2.4. Майлау жұмыстары
- •3.3. Машиналарды бөлшектеу мен детальдарды дефектациялауды ұйымдастыру
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Механикалық өңдеу арқылы жөндеу
- •4.2. Темірұсталық - механикалық және қысыммен өңдеу арқылы жөндеу
- •4.3. Балқыту және балқытып қаптастыру
- •4.4. Металдандыру арқылы жөндеу
- •4.5. Пайдалану орындарындағы жөндеу жұмыстарын жүргізуге арналған заманауи пісіру жабдықтары
- •4.6. Детальдарды қалпына келтіруді ұйымдастыру
- •4.7. Детальдарды полимерлік материалдармен жөндеу
- •4.8. Детальдар мен жинақ бірліктерді дәнекерлеп қалпына келтіру
- •4.9. Детальдарды қалыпқа келтірудің оңтайлы әдісін таңдау
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Біліктер мен осьтерді жөндеу (топтық әдіспен)
- •5.2.Тісті дөңгелектерді, барабандарды және шығыршықтарды жөндеу
- •5.3. Жүріс дөңгелектерін, мойынтіректерді, тежегіштер мен муфталарды жөндеу
- •5.4. Конвейер таспаларын жөндеу
- •5.5. Шынжыртабан жүрісінің детальдарын жөндеу
- •5.6. Гидраликалық және пневматикалық жүйелердің детальдары мен тораптарын жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Көлік техникасының базалық детальдарын жөндеу
- •6.2. Машиналардың жұмыс және жүкқармағыш органдарын жөндеу
- •6.3. Металқұрылымдарды жөндеудің технологиялық үдерістері
- •6.4. Тойтармалық және болттық қосылыстарды жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •Қорытынды
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Мазмұны
4.8. Детальдар мен жинақ бірліктерді дәнекерлеп қалпына келтіру
Дәнекерлеу – жалғанатын материалдардың қыздыру жолымен атомаралық байлыныстармен қосылысы, олар балқу және дәнекерлеумен сулау арқылы және саңылауға дәнекерлеменің енуі, содан кейін оның кристалдануы жолымен іске асады. Дәнекерлеме – дәнекерленетін материалдарға қарағанда балқу температурасы төмен дәнекерлеу мен қалайылау үшін арналған материал.
Дәнекерлеу – балқу температурасына байланысты өте жеңіл балқитын (<4500C), жеңіл балқитын (>4500<4500C), орташа балқитындар (>4500<11000C), жоғары балқитындар (<1100<18500C) , баяу балқитындар (>18500C) деп бөлінеді. Төменгі температурада және қатты емес соққы күшінде жұмыс істейтін дәнекерленген қосылыстардың пайда болуы үшін, мысалы, ток өткізетін бөліктердің, жылу алмастырғыштардың, машинист кабинасының жылу қондырғысының радиаторларының жиналмаған контактілі қосылыстарын жөндеу кезінде жеңіл балқитын қалайы-қорғасынды дәнекерлемелерді қолданады. (МЕСТ 21937-76).
Жоғары температураны ұстайтын мықты дәнекерленген қосылыс қажет болған кезінде, мысалы, ток желілерін дәнекерлеу, тоңазытқыш радиаторының секциясын жөндеу кезінде орташа балқитын мысты-мырышты дәнекерлемелерді пайдаланады (МЕСТ 23137-78). Күміс дәнекерлемелерді (МЕСТ 19738-74) жақсы электр тогын өткізгіштікті және дәнекерленген жіктің тұтқырлығын қажет ететін жағдайда, мысалы, күміс немесе металды керамикалық жапсырмаларды электр аппараттарының контактілі-бөлшектерімен қосылысы кезінде, т.б. пайдаланады.
Флюстер – дәнекерлеме мен бөлшектердің дәнекерленген бетінде тотығу қабықшасын еріту үшін және осы беттерді дәнекерлеу мен қыздыру процесінде тотығудан сақтау үшін арналған химиялық белсенді зат. Ток өткізгіш бөліктердің контактілі бөлшектерін дәнекерлеу кезінде тек канифольдық флюстерді қолданады. Қышқылды немесе басқа да компоненттері бар ток өткізуші металдарды бұзатын, дәнекерленген қосылыстарды тозуға әкеп соғатын флюстерді қолдануға болмайды.
Қалайы-қорғасынды дәнекерлемелермен дәнекерлеу кезінде қыздыратын заттар ретінде дәнекерлемені балқытатын қол дәнекерлеуіштерін немесе шомылғыларды пайдаланады, орташа балқитын дәнекерлемелерді пайдалану кезінде дәнекерлеу орнына бөлшектерді газды шілтерлер немесе электр тогы көмегімен қыздырады (индукционды немесе контактілі әдіспен).
Дәнекерлеудің технологиялық процесі бөлшектерді дәнекерлеу орнын дайындау, флюстеу, дәнекерлеуді қыздыру орнын дайындаудан тұрады. Дәнекерлеу орнын дайындау механикалық немесе химия-физикалық әдіспен тазалаумен қорытылады.
Жеңіл балқитын дәнекерлемелермен дәнекерлеу үшін қолданылатын флюстер қайта қыздыру кезінде өзінің флюстік сапасын жоғалтады. Сондықтан да флюс дәнекерлеуіштің ұшына емес бөлшектің дәнекерленетін орнына қояды.
Жеңіл балқитын дәнекерлемелермен дәнекерлеу қол дәнекерлеуішімен қарапайым түрде жүргізіледі және ерекше түсініктемелерді керек етпейді. Төменде балқытылған дәнекерлемеге батыру әдісімен жеңіл балқитын дәнекерлемелермен дәнекерлеу процесі қарастырылған. Әдістің маңыздылығы алдын ала дайындалған және бөлшектердің флюспен жамылған дәнекерлеу орнын балқытылған дәнекерлемеге жайлап батырады да, біраз уақыт өткен соң одан алып тастайтындығымен түсіндіріледі.
Дәнекерлеудің аталған әдісінің сапасы дәнекерлеу орнында қалған дәнекерлеменің температурасы және ауырлық күшімен анықталынады. Балқытылған дәнекерлемеге батыру әдісімен генераторлар мен тартым электр қозғалтқыштарының зәкірлерінің орамдарын ауыстыру кезінде электр контактілі қосылыстарды дәнекерлейді.