- •К1. Көлік техникасын өндіру бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •К2. Көлік техникасын жөндеу технологиясы бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •1.1. Бұйым, машина жасаудағы өндірістік және технологиялық үдерістер
- •1.2. Машиналар конструкцияларының технологиялылығы, детальдарды дайындаудың сапасы мен дәлдігі
- •1.3. Машина жасаудағы базалар және детальдарды базалау; технологиялық құрал-саймандар классификациясы
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Айналу денелері типіндегі дайындамаларды өңдеу
- •2.2. Тесіктерді тесіп-кеңейту және ішкі беттерді өңдеу
- •2.3. Бұранданы кесу
- •2.4. Дайындамаларды фрезерлеу
- •2.5. Беттерді ажарлау
- •2.6. Металдарды кесіп өңдеуде қолданылатын майлау-салқындату сұйықтары
- •2.7. Өңдеу режимдері мен уақыт нормаларын есептеу
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1.Термиялық және химия-термиялық өңдеу
- •3.2. Детальдардың беттік қабаттарын механикалық беріктендіру әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Білік және ось типтес детальдарды дайындау
- •4.2. Тежегіш шкивтерді механикалық өңдеу
- •4.3. Таспалы конвейерлердің барабандарын механикалық өңдеу
- •4.4. Жүріс дөңгелектерін механикалық және термиялық өңдеу
- •4.5. Жүк ілгіштерін механикалық өңдеу
- •4.6. Тісті дөңгелектерді механикалық және термиялық өңдеу
- •4.7. Пластмассалардан жасалған детальдарды дайындау
- •4.8. Базалық және корпустық детальдарды механикалық өңдеу
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Жинақтық өлшемдік тізбектер құру, жинау операцияларын нормалау
- •5.2. Детальдарды, тораптар мен агрегаттарды теңдестіру
- •5.3. Жинақтың технологиялық процестерін жобалау
- •5.4. Механизмдерді жинауға қойылатын жалпы талаптар
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Тербелу және сырғанау мойынтіректі машина детальдарын жинау
- •6.2. Көлік техникасының жүріс дөңгелектері, теңгергіштері және қозғалу механизмдері тораптарын жинау
- •6.3. Тісті, шынжырлы берілістерді, редукторлар мен беріліс қорабын жинау
- •6.4. Автоматты желілерде таспалы конвейерлердің аунақшаларын жинау
- •6.5. Крандар мен экскаваторлардың тіректік-бұрылу құрылғыларын жинау
- •6.6. Жинақ бірліктерінің технологиялық сынақтары
- •6.7. Машиналарды жинақтан соң сынау
- •Бақылау сұрақтары
- •7.1 Жалпы мағлұматтар
- •7.2. Өндірістік роботтардың жіктелуі
- •7.3. Роботтарды аспаппен жабдықтау және олардың қолданылуы
- •7.4. Өнеркәсіп және құрылыс нысандарында аппаттарды жою бойынша жұмыстарды орындауға арналған мобильді роботтар
- •Бақылау сұрақтары
- •1.1. Машиналарды пайдалану сипаттамалары
- •1. 2. Машиналардың физикалық және моральдік тозуы
- •1.3. Детальдар тозуы
- •1.4. Детальдар тозуына әсер ететін факторлар
- •1.5. Детальдар тозуын анықтау әдістері
- •1.6. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылату әдістері
- •1.6.1. Үйкеліс жұптарының үйкелетін беттерінің материалдары
- •1.6.2.Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың конструктивті әдістері
- •1.6.3. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың технологиялық әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Машиналарды техникалық күту мен жөндеудің жоспарлы-ескерту жүйесінің жалпы қағидалары
- •2.2. Машиналарды техникалық күту мен жөндеу бойынша жоспарлау және материалды-техникалық қамтамасыз ету
- •2.3. Жөндеу өндірісін қамтамасыз етудің негізгі бағыттары (стратегиялары)
- •2.4. Көлік техникасын жөндеу және өндірісті ұйымдастыру әдістерін талдау
- •2.6. Көлік техникасын техникалық күту мен жөндеу жұмыстарының негізгі нормативтік-техникалық құжаттары
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1. Көлік техникасын жөндеудің өндірістік процесінің жалпы сұлбасы
- •3.2.Көлік техникасын жуу-тазалау және майлау жұмыстарын ұйымдастыру
- •3.2.1.Тазалау-жуу (тжж) жұмыстарының технологиясы және жабдықтары
- •3.2.2. Тазалаудың физика-химиялық әдістері
- •3.2.3. Тазалаудың термиялық әдістері
- •3.2.4. Майлау жұмыстары
- •3.3. Машиналарды бөлшектеу мен детальдарды дефектациялауды ұйымдастыру
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Механикалық өңдеу арқылы жөндеу
- •4.2. Темірұсталық - механикалық және қысыммен өңдеу арқылы жөндеу
- •4.3. Балқыту және балқытып қаптастыру
- •4.4. Металдандыру арқылы жөндеу
- •4.5. Пайдалану орындарындағы жөндеу жұмыстарын жүргізуге арналған заманауи пісіру жабдықтары
- •4.6. Детальдарды қалпына келтіруді ұйымдастыру
- •4.7. Детальдарды полимерлік материалдармен жөндеу
- •4.8. Детальдар мен жинақ бірліктерді дәнекерлеп қалпына келтіру
- •4.9. Детальдарды қалыпқа келтірудің оңтайлы әдісін таңдау
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Біліктер мен осьтерді жөндеу (топтық әдіспен)
- •5.2.Тісті дөңгелектерді, барабандарды және шығыршықтарды жөндеу
- •5.3. Жүріс дөңгелектерін, мойынтіректерді, тежегіштер мен муфталарды жөндеу
- •5.4. Конвейер таспаларын жөндеу
- •5.5. Шынжыртабан жүрісінің детальдарын жөндеу
- •5.6. Гидраликалық және пневматикалық жүйелердің детальдары мен тораптарын жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Көлік техникасының базалық детальдарын жөндеу
- •6.2. Машиналардың жұмыс және жүкқармағыш органдарын жөндеу
- •6.3. Металқұрылымдарды жөндеудің технологиялық үдерістері
- •6.4. Тойтармалық және болттық қосылыстарды жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •Қорытынды
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Мазмұны
3.2.3. Тазалаудың термиялық әдістері
Тазалаудың термиялық әдісі жанып кететін немесе механикалық беріктілігін жоғалтатын қызғанға дейінгі температурада ласты алып тастауға негізделген және бөлшектердің бетінен алынып тасталынады. Жөндеу тәжірибесінде көбінесе термиялық тазалауды ашық отта немесе балқытылған ерітінді мен тұзға батырып қолданады. Ашық отпен оттегі-ацетиленді немесе керосинді жалынмен шайырлы қыртыстырды және шығардағы шуды тұншықтырғыш күйікті, шығу жинағыштарын және дизельдің келтеқұбырларын тазалайды.
Мұндай тазалауға арналған қондырғы төрт шомылғыдан тұрады. 1-шомылғы 65% каустикалық содадан, 30% азот қышқылды натрийден және 5% ас тұзынан құралған ерітіндіден тұрады. Ерітіндінің температурасы 380-420 С.
Бұл шомылғыда қара металдан жасалған бөлшектер 5 мин., ал алюминий ерітінділері 3-5 мин. ұсталынады, содан кейін оларды шомылғыдан алады да, 120-150 С дейінгі ауада суытып, сумен шаю үшін торлы себетке салып, 2-шомылғыға батырады және сілтінің қалғандарын бейтараптандыру үшін бөлшектерді қара металдан жасалған бөлшектерге арналған 50% тұз қышқылы және алюминий ерітінділерінен жасалған бөлшектерге арналған (125г/л) хромдық ангидридтен және (85 г/л) фосфор қышқылы толтырылған 3-шомылғыға батырады.
Ең соңында қара металдан жасалған бөлшектерді тринатрийфосфат және калцийленген сода (3-5г/л) ыстық су ерітіндісімен, ал алюминийдің ерітіндісінен жасалған бөлшектерді ыстық таза сумен 4-шомылғыда жуады.
Тұз бен сілті ерітіндісінде бөлшектерді тазалау және майын кетіру тез және жақсы болады. Бірақ та бұл әдістің кемшіліктері де бар: тазалау металдың қасиетіне әсер етеді, ерітінді тез ластанады, күрделі формалы бөлшектерді тазалауға болмайды және олардың деформациясының жіңішкелік мүмкіндігіне байланысты тазалау әдісі қиындау болып, қол еңбегін қажет етеді.
3.2.4. Майлау жұмыстары
Майлау жұмыстары көлік техникасының жоғары сенімділігі мен ұзақ мерзімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында орындалады және техникалық қызмет көрсетуде едәуір үлеске ие. Бұл жұмыстарды уақытында және сапалы орындаған жағдайда детальдардың тозу деңгейі төмендеп, көлік техникасының күрделі жөндеуге дейінгі жұмыс мерзімін ұзартады.
Майлау жұмыстарының сапасына химмотологиялық картада (майлау картасы) көрсетілген майлау материалдарын қолдану арқылы қол жеткізуге болады.
Майлау жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жабдықтар мен аспаптар:
- пластикалық майлау агрегаттың үйкеліс беттеріне пресс-майсауыт арқылы беріледі. Ең көп тараған пресс-майсауыт түрі басы конусты болып келетін, ал аз қолданылатыны – басы дөңгелек және жазық болып келетін майсауыттар;
- майлау-құю жұмыстарына арналған жабдықтар мыналарды атқарады: көлік қозғалтқыштарының картерлеріне мотор майларын құю, беріліс қораптарының картерлерін, артқы белдікті, рульдік басқаруды трансмиссиондық майлармен майлау, жеке тораптарды пресс-майсауыттар арқылы палстикалық майлау, салқындату және тежеу жүйесін жұмыстық сұйықтармен қамтамасыз ету, шинадағы ауа қысымын тексеру. Бұл жабдықтар алып жүретін, жылжымалы және тұрақты болуы мүмкін, ал жетектері – қолдық, пневматикалық және электрлік болып келеді.
- мотор майларын беруге арналған май тарату жабдықтарына әр түрлі май тарату бактары мен қондырғылар жатады.
- трансмиссионды майлармен майлауға арналған май тарату жабдықтары жылжымалы және тұрақты болуы мүмкін;
- көліктік техниканың агрегаттары мен тораптарын майлауға арналған жабдықтар пресс-майсауыт арқылы пластикалық майларды көлік құралдарының үйкеліс тораптарына беруге арналған. Бұған әртүрлі майлау сыққыштары жатады.
- тежеу сұйығымен қамтамасыз етуге арналған жабдықтарды көліктің тежеу жүйесіне тежеу майларын құюға, оны жұмыс қалпына келтіруге арналған. Олар да алып жүретін, жылжымалы және тұрақты болып бөлінеді;
- ауа таратқыш жабдықтар шиналарға ауа беруге арналған.
