- •К1. Көлік техникасын өндіру бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •К2. Көлік техникасын жөндеу технологиясы бойынша негізгі терминдер мен анықтамалар
- •1.1. Бұйым, машина жасаудағы өндірістік және технологиялық үдерістер
- •1.2. Машиналар конструкцияларының технологиялылығы, детальдарды дайындаудың сапасы мен дәлдігі
- •1.3. Машина жасаудағы базалар және детальдарды базалау; технологиялық құрал-саймандар классификациясы
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Айналу денелері типіндегі дайындамаларды өңдеу
- •2.2. Тесіктерді тесіп-кеңейту және ішкі беттерді өңдеу
- •2.3. Бұранданы кесу
- •2.4. Дайындамаларды фрезерлеу
- •2.5. Беттерді ажарлау
- •2.6. Металдарды кесіп өңдеуде қолданылатын майлау-салқындату сұйықтары
- •2.7. Өңдеу режимдері мен уақыт нормаларын есептеу
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1.Термиялық және химия-термиялық өңдеу
- •3.2. Детальдардың беттік қабаттарын механикалық беріктендіру әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Білік және ось типтес детальдарды дайындау
- •4.2. Тежегіш шкивтерді механикалық өңдеу
- •4.3. Таспалы конвейерлердің барабандарын механикалық өңдеу
- •4.4. Жүріс дөңгелектерін механикалық және термиялық өңдеу
- •4.5. Жүк ілгіштерін механикалық өңдеу
- •4.6. Тісті дөңгелектерді механикалық және термиялық өңдеу
- •4.7. Пластмассалардан жасалған детальдарды дайындау
- •4.8. Базалық және корпустық детальдарды механикалық өңдеу
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Жинақтық өлшемдік тізбектер құру, жинау операцияларын нормалау
- •5.2. Детальдарды, тораптар мен агрегаттарды теңдестіру
- •5.3. Жинақтың технологиялық процестерін жобалау
- •5.4. Механизмдерді жинауға қойылатын жалпы талаптар
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Тербелу және сырғанау мойынтіректі машина детальдарын жинау
- •6.2. Көлік техникасының жүріс дөңгелектері, теңгергіштері және қозғалу механизмдері тораптарын жинау
- •6.3. Тісті, шынжырлы берілістерді, редукторлар мен беріліс қорабын жинау
- •6.4. Автоматты желілерде таспалы конвейерлердің аунақшаларын жинау
- •6.5. Крандар мен экскаваторлардың тіректік-бұрылу құрылғыларын жинау
- •6.6. Жинақ бірліктерінің технологиялық сынақтары
- •6.7. Машиналарды жинақтан соң сынау
- •Бақылау сұрақтары
- •7.1 Жалпы мағлұматтар
- •7.2. Өндірістік роботтардың жіктелуі
- •7.3. Роботтарды аспаппен жабдықтау және олардың қолданылуы
- •7.4. Өнеркәсіп және құрылыс нысандарында аппаттарды жою бойынша жұмыстарды орындауға арналған мобильді роботтар
- •Бақылау сұрақтары
- •1.1. Машиналарды пайдалану сипаттамалары
- •1. 2. Машиналардың физикалық және моральдік тозуы
- •1.3. Детальдар тозуы
- •1.4. Детальдар тозуына әсер ететін факторлар
- •1.5. Детальдар тозуын анықтау әдістері
- •1.6. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылату әдістері
- •1.6.1. Үйкеліс жұптарының үйкелетін беттерінің материалдары
- •1.6.2.Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың конструктивті әдістері
- •1.6.3. Детальдардың тозуға төзімділігін жоғарылатудың технологиялық әдістері
- •Бақылау сұрақтары
- •2.1. Машиналарды техникалық күту мен жөндеудің жоспарлы-ескерту жүйесінің жалпы қағидалары
- •2.2. Машиналарды техникалық күту мен жөндеу бойынша жоспарлау және материалды-техникалық қамтамасыз ету
- •2.3. Жөндеу өндірісін қамтамасыз етудің негізгі бағыттары (стратегиялары)
- •2.4. Көлік техникасын жөндеу және өндірісті ұйымдастыру әдістерін талдау
- •2.6. Көлік техникасын техникалық күту мен жөндеу жұмыстарының негізгі нормативтік-техникалық құжаттары
- •Бақылау сұрақтары
- •3.1. Көлік техникасын жөндеудің өндірістік процесінің жалпы сұлбасы
- •3.2.Көлік техникасын жуу-тазалау және майлау жұмыстарын ұйымдастыру
- •3.2.1.Тазалау-жуу (тжж) жұмыстарының технологиясы және жабдықтары
- •3.2.2. Тазалаудың физика-химиялық әдістері
- •3.2.3. Тазалаудың термиялық әдістері
- •3.2.4. Майлау жұмыстары
- •3.3. Машиналарды бөлшектеу мен детальдарды дефектациялауды ұйымдастыру
- •Бақылау сұрақтары
- •4.1. Механикалық өңдеу арқылы жөндеу
- •4.2. Темірұсталық - механикалық және қысыммен өңдеу арқылы жөндеу
- •4.3. Балқыту және балқытып қаптастыру
- •4.4. Металдандыру арқылы жөндеу
- •4.5. Пайдалану орындарындағы жөндеу жұмыстарын жүргізуге арналған заманауи пісіру жабдықтары
- •4.6. Детальдарды қалпына келтіруді ұйымдастыру
- •4.7. Детальдарды полимерлік материалдармен жөндеу
- •4.8. Детальдар мен жинақ бірліктерді дәнекерлеп қалпына келтіру
- •4.9. Детальдарды қалыпқа келтірудің оңтайлы әдісін таңдау
- •Бақылау сұрақтары
- •5.1. Біліктер мен осьтерді жөндеу (топтық әдіспен)
- •5.2.Тісті дөңгелектерді, барабандарды және шығыршықтарды жөндеу
- •5.3. Жүріс дөңгелектерін, мойынтіректерді, тежегіштер мен муфталарды жөндеу
- •5.4. Конвейер таспаларын жөндеу
- •5.5. Шынжыртабан жүрісінің детальдарын жөндеу
- •5.6. Гидраликалық және пневматикалық жүйелердің детальдары мен тораптарын жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •6.1. Көлік техникасының базалық детальдарын жөндеу
- •6.2. Машиналардың жұмыс және жүкқармағыш органдарын жөндеу
- •6.3. Металқұрылымдарды жөндеудің технологиялық үдерістері
- •6.4. Тойтармалық және болттық қосылыстарды жөндеу
- •Бақылау сұрақтары
- •Қорытынды
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Мазмұны
5.4. Конвейер таспаларын жөндеу
Конвейер таспаларын жөндеудің қажеттілігі жергілікті бойлық және көлденең үзілулерді, резеңкелік жабулардың тозуы мен зақымдануын, таспа шетіндегі төсемелердің жұлынып кетуін және т.б. жөндеуге келіп тіреледі. Көбінесе таспалы конвейерді орнынан қозғамастан жөндейді. Таспаны ауыстырар және күрделі жөндеуден өткізер кезде конвейерден ажыратады. Тозған таспаны ауыстыруды жаңа таспаны құрастырумен бірге жүргізген ыңғайлы. Осы мақсатта тарту барабанынан (5.7 а-сурет, 2-торап) ескі таспа кесіп алынады да, оған қапсырма немесе болаттардың көмегімен жаңа таспаның 1 ұшы жалғанады [12]. Сонда жетекші барабанды 4 қоскан кезде жаңа таспа конвейерге тартылады да, ал ескісі барабанға 3 оралады. Сондай тәсілмен таспаны трактордың көмегімен де алмастыруға болады (5.7 ә-сурет).
5.7-сурет. Конвейердің тозған таспаларын ауыстыру сұлбасы:
а – жетекші барабан көмегімен; ә – трактор көмегімен; 1 – жаңа таспа; 2 – тартқыш барабан торабы; 3 – барабан; 4 – жетекші барабан; 5 – трактор
Шетіне дейін жыртылмаған таспаларды, ернеулердің зақымдануын таспа жетектерін жылжымалы вулканизациялайтын престердің көмегімен жөндейді. Таспалардың ернеулік бөліктерін жөндеуге арналған осындай престің түрі 5.8-суретте көрсетілген [12].
5.8-сурет. Конвейер таспасының ернеулік бөліктерін жөндеуге арналған вулканизациялайтын пресс:
1 – болат табақшалар; 2 – жылыту элементтері;
3 – шектегіш сызғыш; 4 – ұстағыш
Пресс қыздыру элементтері 2 бар болат табақшалардан 1, бұрандама қысқыштан 4 және шектеу сызғышынан 3 тұрады. Таспаны вулканизацияға дайындап болған соң жөндеу орнына 1 мПа-ға дейін қысым беретін вулканизатор орналастырады, ал қыздыру элементтері айнымалы ток желісіне қосылады. Вулканизациялау режимі кәдімгідей.
5.5. Шынжыртабан жүрісінің детальдарын жөндеу
Заманауи көлік техникасындағы шынжыртабан конструкцияларын жоғары пайдалану жаңа техникалық параметрлерімен ерекшеленеді, бұл өз кезегінде кез келген топырақпен жұмыс істеу барысында машинаның өткіштігі мен орнықтылығын қамтамасыз етеді.
Тірек және бағыттаушы аунақшалардың негізгі ақауларына жүгіру жолының тозуы, ернеулердің сыртқы және ішкі беттерінің тозуы, цилиндрлік беттердің тозуы, бұрандалардың мүжілуі мен үзілуі жатады. Тозу шамасы аз кезінде ернеулер мен жүгіру жолдарының беттерін аунақшалы құралбілікке орналастырып, токарлық-бұрамакескіш станоктарда жөндейді (5.9-сурет). Ал тозу шамасы үлкен болған жағдайда аталған беттерді флюс астында немесе қорғағыш газдар ортасында автоматты түрде ерітіп, сонан соң номинальді өлшемге механикалық өңдеумен келтіреді.
5.9-сурет. Шынжыртабан аунақшасының жүгіру жолдарын жону
Катоктардың жүгіру жолдарын ПП-АН-122 сымымен кеңқабатты балқыту УД-143 арнайы қондырғының көмегімен жөндеу заводтарында жүзеге асырылады. Екі жүгіру жолын аралық электродпен бір мезгілде балқыту өнімділікті 3 есе арттырады, келесі термиялық өңдеудің (балқытылған қабаттың қаттылығы 48...50 НRC құрайды) қажеттілігі болмайды және катоктардың тозуға төзімділігі 1,5 есе өседі.
Кең қабатты балқытуды қолдану пісіру сымының шығынын азайтуға және детальдарды жинау орнына механикалық өңдеусіз бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл әдістің өнімділігі қолдық электрдоғалы пісірумен салыстырғанда 8 есе, бұрама сызығы бойынша балқытумен салыстырғанда 3 5 есе жоғары.
Қола және шойын втулкалары астындағы цилиндрлік тесіктердің тозуын тесіктерді механикалық өңдеумен жөндеу өлшемдеріне келтіру арқылы жояды (5.10-сурет).
5.10-сурет. Шынжыртабан аунақшасының ішкі тесіктерін кеңейту:
,
сәйкесінше
бойлық және көлденең берістер бағыттары
Жетекші және жетектегі дөңгелектерді 30ГЛ, 50Г, 35Л болаттарынан құйып жасайды. Олардың негізгі ақаулары: құрсаудағы сызаттар, жұдырықшалар беттерінің тозуы, жетекші білік пен ось астындағы тесіктердің тозуы, кілтек ойықтарының ені бойынша тозуы және т.б. құрсаудағы сызаттарды электрдоғалы пісірумен жөндейді. Жетекші дөңгелектің жұдырықшаларын қалпына келтіруді Т-500, Т-590 маркалы құбырлы немесе өзекшелі электрдоғалы балқыту арқылы жүзеге асырады. Механикалық өңдеу қиынға соғуына байланысты жұдырықшаларды мыстан немесе жезден жасалған қимаүлгілердің көмегімен (5.11-сурет) балқытуға рұқсат етіледі. Балқыту кезінде қимаүлгілер мен жұдырықшалардың арасындағы кеңістік металмен толтырылады. Балқытылған жұдырықшаларды біртіндеп салқындатып болған соң қимаүлгілер алынады да, жұдырықшалар беттері тазаланады.
5.11-сурет. Жетекші дөңгелектің жұдырықшаларын балқытып қаптастыру орындары
Біліктер мен осьтер астындағы тесіктердің тозуы кезінде алдымен беттерді автоматтық ерітумен ерітеді де, сонан соң тесіктерді номинальді өлшемге дейін келтіреді. Жетекші дөңгелектердің оймакілтектерінің бүйір беттерінің тозуы кезінде оларды электрдоғалы пісірумен ерітіп, номинальді өлшемге ұру станогында өңдеп келтіреді.
Шынжыртабан буындарының негізгі ақауларына тірек жолдарының, құлақшалардың, тарақшалардың тозулары жатады.
5.12-сурет. Шынжыртабанның тозған буындарын балқытып қаптастыру
Буындардың тозған жұмыс беттерін Т-590 маркалы арнайы электродты пайдалану арқылы балқытумен қалпына келтіреді (5.12-сурет).
