3.Принципы построения абис

Пр-пы построения АБИС должны применяться уже на самой первой стадии ее проектирования. Проектирование – процесс построения образа объекта, который используется для осущетсвления конкретных целей, задач. Для АБИС процесс проектирования заканчивается созданием реальной АБИС. Построение АБИС базируется на системном подходе к анализу структуры и деятельности самой библиотеки. Принципы построения АБИС делятся на 2 гр.: Методологические (базовые) принципы: 1. принцип идентичности - основан на большом количестве общих признаков, кот. кладутся в основу построения и проектирования АБИС. Эти признаки отличаются один от другого только содерж. этапов и параметрами. 2. принцип преемственности - заключается в обязательном учете в новых проектных решениях ранее накопленного опыта, а также сохранения всех полезных для дальнейшего использования средств и ресурсов (электронные каталоги, средства лингвистического обеспечения, имеющиеся в наличии технические средства). Благодаря преемственности достигаются такие качества АБИС как:

• масштабируемость (обеспечение возможности развития системы с минимальными дополнительными затратами); управляемость (стабильность и устойчивость системы);

• открытость (возможность внесения изменений в систему) 3. принцип интегрированности - в интегнированных АБИС вся информация обрабатывается по единой схеме, на основе единых исходных правил, но для решения различных библиотечных задач. Это позволяет оптимизировать как биб.-инф. процессы, так и использование их результатов. Частными принципами интегрированности АБИС явл. организационно-технологические принципы: -принцип одноразовости – сост. в том, что инф-я, кот. вводится в с-му, обраб. и хар-ся один раз на одном из АРМов с-мы, а исп-ся может на других АРМах многоразово с исп-ем сетевых технологий и интегрированной БД. -принцип корпоративности - позволяет совместными усилиями формировать, создавать и исп-ть инф. ресурсы. Такие ресурсы называются распределенными и могут храниться в различных частях АБИС. Этот принцип позволяет на практике осуществить межбиблиотечную кооперацию и взаимодействовать с помощью сетевых технологий. Позволяет строить корпоративные сети различного масштаба (городские, региональные, ведомственные) -принцип сетевой интеграции - предусматривает построение и функционирование различных технологически обновленных информационных ресурсов и обслуживать пользователей в локальных, распределенных и глобальных компьютерных сетях. -принцип совместимости - заключается в возможности поддержки многоплатформенных систем и их интегрированности (способности к взаимодействию с другими системами). Позволяет создавать корпоративные системы. принцип адаптивности - составляющие АБИС должны обладать свойствами, обеспечивающими быструю адаптацию этих составляющих к изменениям внешней среды и новым средствам -принцип управления и мониторинга - позволяет проводить постоянный контроль параметров функционирования системы, достигнуть высокой точности данных, используемых в системе.

4. Арганізацыйна-функцыян.стр-ра АБІС

Под организационно-функциональной структурой (ОФС) будем понимать совокупность административных, тематических (научных) и производственных подразделений и служб, участвующих в обеспечении функционирования и развития АБИС.У аснову пабудовы абіс пакладзены сістэмны падыход, які прадугледжвае узаемасувязь складаючых яе падсістэм, архітэктуры і функцыянальнай структуры абіс.Архітэктура АБІС – агульны прынцып пабудовы і работы сістэмы; гэта апаратныя сродкі, функцыянальныя вузлы, праграмныя модулі, структура ўпраўляючых і інфармацыйных сувязей паміж імі. + у сеткавых тэхналогіях - фарматы дадзеных, працэдура перадачы іх па сетцы.Функцыянальная структура абіс – упарадкаваная множнасць аб’ектаў і сувязей паміж імі. У якасці аб’ектаў выступаюць падсістэмы АБІС.Функцыянальная структура абіс – упарадкаваная множнасць аб’ектаў і сувязей паміж імі. У якасці аб’ектаў выступаюць падсістэмы абіс.Падсістэма – у агульнанавуковым сэнсе – частка любой сістэмы, якая арганізавана па рода-відавой прыкмеце, прызначэнні, умовам жыццядзейнасці, узаемадзеяння, функцыянавання. Функцыянальная падсістэма АБІС – састаўная структурная частка сістэмы, якая рэалізуе/ахоплівае 1 або некалькі блізкіх бібліятэчных функцый. ФП дзейнічаюць незалежна, але павінны мець сувязі паміж сабой. АБІС – адзінае цэлае, дзякуючы прынцыпам інтэграванасці і сумяшчальнасці.Інтэграванасць –у 4 аспектах:

• функціянальны (як магчымасць аўтаматызаваць усе асноўныя бібліятэчна-інфармацыйныя працэсы і прадставіць бібліятэку як сістэму, якая функцыянуе сярод іншых сістэм), -тэхналагічны (як магчымасць ажыццявіць аднаразовую апрацоўку інфармацыі на 1 з кампанентаў/АРМаў сістэмы і яя выкарыстанне на іншых), -упраўленчы (як магчымасць прасачыць асноўныя шляхі ў бібліятэцы – шлях дакумента і шлях карыстальніка), -карпаратыўны (магчымасць удзелу ў рабоце/доступу да іншых сістэм і сетак). Адаптаванасць – здольнасць да змяненняў, дадання новых функцый, прыстасавання да ўмоў і патрабаванняў канкрэтнай бібліятэкі.ФП рэалізуюцца на адпаведных АРМах. АРМ: прызначэнне, класіфікацыя, патрабаванні.

Автоматизированное рабочее место (АРМ) – это программно-технический комплекс, который включает в себя необходимый набор средств вычислительной и оргтехники и специализированные программные модули, предназначенные для автоматизированного выполнения определенных библиотечных функций (например, каталогизации, комплектования и т.д.). Назначение – для автоматизации работы библиотекаря и реализации профильных библиотечно-информационных услуг.Классификация:1)по функциональному назначению:

- АРМ «Администратор»; АРМ «Каталогизатор»; АРМ «Комплектатор»; АРМ «Абонемент» или АРМ «Читатель»; АРМ «Книговыдача». 2)по месту использования- локальные, -удаленные, -с доступом через Интернет.

Тэхналагічныя магчымасці АРМаў:

АРМ “Камлектатар” прызнач. для фармір-ня і афармлен.заказаў на атрыманне кн. і перыёдыкі ў б-ку, кантроля іх выканання, першаснага ўліку паступлення, іх рэдагавання. АРМ дазваляе: афармляць падпіску,рэгістр. паступленні перыяд. выд.-афармляць заказы на д-ты, ажыц-ць інвентарн. і сумарн. улік. АРМ “Каталагізатар” дазваляе: ствараць БД з выкарыст. каммунікатыўн. фарматаў, on-line імпарт з ЭК, on-line экспарт БЗ у ЗЭК у камунікат. фарматах, рэдагаванне БЗ, індэксаванне д-аў (сістэм-ыю, прадмет-ыю. індэкс. ключ. словамі), on-line стварэнне і рэдагаванне аўтарытэтн. запісаў і іх нарматыўны кантроль.АРМ “Чытач” прызнач. для пошуку ў БД звестак аб карыст., стварэн., папаўн., змянен. звестак аб чыт-ах. АРМ дазваляе: ствар-не нов. і пошук існуюч. уліков. запісаў чыт-оў з магчам-цю іх сарціроўкі , дае магчым. пошуку па ФІО, адрасу, адукацыі, "чорных спісах", падтрымлів. фота чыт-ча, ёсць магчым-ць уносіць бягуч. змены аб чыт-ах.АРМ “Кн-выдача”празнач. для выканан. ф-ыі выдачы-вяртання літ. і кантроля/статыстыкі ў рэжыме рэал. часу з выкарыст. тэхналогіі шрых-кадзр. д-аў і чытацкіх білетаў. Гэта рэаліз. у 3 рабоч. пласкасцях: "Заказы","Чытачы","Кантроль/ статыстыка". АРМ “Адміністратар” павінен быць у любой АБІС. Прызнач. для выкан. сістэмн. аперацый над БД у цэлым, падтрымл. іх у актуал. стане, забясп. іх цэласнасць, канвертац. БД у інш. фарматы, устанаўлен. правоў доступа.

АРМ дазваляе:

- узаемадзенічаць з абслугоўваемымі БД па пратаколу Z 39.50

- праглядаць уласцівасці БД праз Z-сервер, які забяспечв. іх абслуг-не

- праглядаць набор і спіс індэксаў палеў БЗ і іх рэдагаванне

- канверцірваць данныя з аднаго фармата ў др.

- устанаўл. адпаведн. правы доступу і апрац. данных, правы доступу карыст-аў.