Ііі Халықаралық төлемдер және есеп айырысулар

1

Халықаралық банк ісінің негіздері және валюта-қаржылық қатынастар

1. Валюта-қаржылық қатынастармен байланысты банктік операциялар типтері. Халықаралық «бэнкинг» ұғымы.

2. Халықаралық банк қызметінің қатысушылары. Банкаралық корреспонденттік қатынастардың қажеттілігі және қызмет ету мәні. «ЛОРО» және «НОСТРО» типіндегі халықаралық корреспонденттік шоттар. Халықаралық банктік клиринг – банкаралық корреспонденттік қатынастардың маңызды операциясы.

3. Халықаралық валюталық аударымдар көмегімен халықаралық қызметтердегі қажеттілік.

2

Халықаралық есеп айырысуларды және төлемдерді жүргізу ерекшеліктері

1. Халықаралық есеп айырысулар нысандары мен халықаралық төлемдер түрлерін анықтау. Халықаралық есеп айырысулар мен халықаралық төлемдердің негізгі валюта-қаржылық және төлемдік жағдайлары. Баға валютасын төлем валютасына қайта есептеу. Халықаралық есеп айырысулардың аккредитивтік нысаны. Құжаттық аккредитив сызбасы. Аккредитивтер түрлері. Аккредитивтердің артықшылықтары және кемшіліктері.

2. Инкассолық нысан, таза және құжаттық инкассо.

3. Банктік аударым халықаралық есеп айырысу нысаны ретінде және ашық шот бойынша есеп айырысулар. Халықаралық төлемдер түрлері: аванстық, чектер және векселдер көмегімен төлемдер.

4. Валюталық клирингтер, олардың мақсаты және міндеттері, Қазіргі клирингтік одақтар, олардың ерекшеліктері және мәні.

3

Халықаралық корреспонденттік қатынастар жүйесі

Банкаралық корреспонденттік қатынастар, мазмұны және түсінігі. Банк-корреспонденттер құқықтары және міндеттері. Банк-корреспонденттердің негізгі операциясы ретіндегі клиринг.

SWIFT жүйесі арқылы операцияларды жүргізу шарттары, төлемдерді және есеп айырысуларды жүргізудің басқа да автоматтандырылған жүйелері (ЧИПС, ЧАПС және т.б.)

4

Банк кепілдіктері халықаралық есеп айырысуларды жүргізу және қамтамасыз ету құралы ретінде

1. Банк кепілдігі арқылы халықаралық саудада экспортерлар және импортерлар міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету. Банк кепілдігі түсінігі. Төлем жасау міндеттемесінің және кепілдемесінің арасындағы нақты айырмашылық

2. . Легитимация, мотивация және орнын толтыру түріндегі банктік кепілдіктер әрекеттері.

3. Банк кепілдігін беру. Банк кепілдігін заңды және заңсыз пайдалану. Банк кепілдіктерінің негізгі түрдері. Кепілдіктердің артықшылықтары және кемшіліктері.

Іү Валюталық нарық және валюталық операциялар

1

Валюталық нарық

1. Валюталық нарық валютаны сату-сатып алудың ресми орталығы ретінде. Қазіргі валюталық нарықтың ерекшелік белгілері. Валюталық нарықтар түрлері. Валюталық нарықтың негізгі қатысушылары. Валюталық нарық құрылымы.

2. Валюталық зал, оның қызметі. Валюталық котировка, тура және жанама. Сауда-өнеркәсіптік клиентура үшін котировка кросс-курс. Сатушы және сатып алушы курсы.

3. Валюталық позиция түріндегі шетел валютасындағы банктердің талаптары және міндеттемелерінің қатынасы. Валюталық позициялар түрлері – ашық және жабық. Ұзын және қысқа ашық валюталық позициялардың теңдік проблемаларын шешу.

2

Валюталық операциялар

1. Әлемдік валюталық нарықта жүргізілетін валюталық операциялардың жіктемесі. «Спот» валюталық операциясының ерекшеліктері және валюталық «Спот» курсы.

2. Мерзімді валюталық «Форвард» және «Фьючерс» операциялары, оларды қолдану мүмкіндіктері. Форвард және фьючерс валюталық нарықтарының салыстырмалы сипаттамасы. «Своп» операциясы түрінде қолма қол және мерзімді валюталық операцияларды үйлестіру.

3. Валюталық арбитражды қолдану қажеттілігі. Кеңістіктік және уақыттық валюталық арбитраждар.

4. Валюталық опцион нысанында валюталық операцияларды жүргізу құқығын беру. «колл» және «пут» опциондары, американдық және европалық валюталық опциондар, олардың ерекшелік белгілері.

5. Валюталық операцияларды жүргізу техникасы.

3

Валюталық спекуляция

1. Валюталық спекуляция, оны жүргізу мүмкіндіктері және жүзеге асыру көздері.

2. Валюталық аюлар, валюталық өгіздер және валюталық көбелектер – валюта биржасының негізгі қатысушылары және валюталық спекулянттар ретінде.

4

Валюталық тәуекел және оны сақтандыру әдістері

1. Валюталық нарықта валюталық тәуекелдің пайда болу көздері.

2. Хеджирлеу – валюталық тәуекелді сақтандыру. Қазіргі жағдайдағы хеджирлеу әдістері.

3. Валюталық тәуекелді сақтандыру әдістері түріндегі валюталық операциялардың қосарлас рөлі (форвард, фьючерс, опцион, своп)

5

Қазақстан Республикасындағы валюталық нарық

2. Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүргізу ерекшеліктері. FOREX қатысу.

3. Валюталық нарық қатысушылары. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» 2005 жылғы Қазақстан Республикасының Заңы және валюталық операцияларды жүргізу ережелері.

СОӨЖ-ын жүргізу жоспары (кеңес беру)*

№	СОӨЖ тапсырмалары	СОӨЖ өткізу нысаны
Сырттай оқыту
	«Валюталық операциялар» курсының пәні, әдісі, мазмұны және мақсаты	Ауызша сұрау
	Әлемдік және ұлттық валюталық жүйелер, олардың негізгі элементтері	Реферат
	Валюталық курс – валюталық жүйенің негізгі элементі	Есептер шығару
	Мемлекеттің валюталық саясатын қалыптастыру	Бақылау
	Қазақстан Республикасының валюталық саясатының ерекшеліктері	Бяндама
	Төлем балансы, мемлекеттің валюта-қаржылық саясатының бейнесі ретінде	Талдау жасау
	Халықаралық банк ісінің негіздері және валюта-қаржылық қатынастар	Реферат
	Халықаралық есеп айырысуларды және төлемдерді жүргізу ерекшеліктері	Пікірталас
	Халықаралық корреспонденттік қатынастар жүйесі	Бақылау
	Банк кепілдіктері халықаралық есеп айырысуларды жүргізу және қамтамасыз ету құралы ретінде	Жағдайға көзқарас
	Валюталық нарық	Баяндама
	Валюталық операциялар	Бақылау
	Валюталық спекуляция	Ауызша сұрау
	Валюталық тәуекел және оны сақтандыру әдістері	Пікірталас
	Қазақстан Республикасы-ның валюталық нарығы	Экон. диктант

СӨЖ тапсырмаларын орындау мен өткізу графигі

№	Тапсырма тақырыбы	Бақылау нысаны (түрі)	Өткізу мерзімі (оқу практикасы сағаттарында)
Сырттай оқыту
	«Валюталық операциялар» курсының пәні, әдісі, мазмұны және мақсаты	Ауызша жауапқа дайындық	1
	Әлемдік және ұлттық валюталық жүйелер, олардың негізгі элементтері	Реферат жазу	2
	Валюталық курс – валюталық жүйенің негізгі элементі	Есептер шығару	3
	Мемлекеттің валюталық саясатын қалыптастыру	Бақылауға дайындық	4
	Қазақстан Республикасының валюталық саясатының ерекшеліктері	Баяндама әзірлеу	5
	Төлем балансы, мемлекеттің валюта-қаржылық саясатының бейнесі ретінде	Талдау жасау	6
	Халықаралық банк ісінің негіздері және валюта-қаржы лық қатынастар	Реферат жазу	7
	Халықаралық есеп айырысуларды және төлемдерді жүргізу ерекшеліктері	Пікірталасқа дайындық	8
	Халықаралық корреспонденттік қатынастар жүйесі	Бақылауға дайындық	9
	Банк кепілдіктері халықаралық есеп айырысуларды жүргізу және қамтамасыз ету құралы ретінде	Жағдайға көзқарас	10
	Валюталық нарық	Баяндама жазу	11
	Валюталық операциялар	Бақылауға дайындық	12
	Валюталық спекуляция	Ауызша жауапқа дайындық	13
	Валюталық тәуекел және оны сақтандыру әдістері	Пікірталас	14
	Қазақстан Республикасы-ның валюталық нарығы	Экон. диктант	15

Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі

Нормативтік-құқықтық база

1. Конституция РК. Вечерняя Алматы, 1993г, 2-февраля.

2. Закон РК от 25 июня 2005 года «О валютном регулировании». Казахстанская правда, 27-декабря 1996г.

3. Закон РК «О внешнем заимствовании и управлении внешним долгом». Казахстанская правда, 12-апреля 1997г.

4. Закон РК «О вексельном обращении в РК» Казахстанская правда, 30-апреля 1997года.

5. Закон РК «О государственной поддержке прямых инвестиций». 28-февраля 1997 года.

6. Закон РК «Об иностранных инвестициях». 27-декабря 1994года.

7. Закон РК «Об охране окружающей среды». 15-июля 1997года.

8. Правила проведения валютных операций в РК, утверждённые Постановлением Правления Национального Банка РК от 23-мая 1997года, №206.

9. Указ Президента РК, имеющий силу закона «О банках и банковской деятельности». 3-августа 1995года.

10. Инструкция об организации обменных операций с наличной иностранной валютой в РК. 15-ноября 1999года, №400.

11. Инструкция об организации экспортно-импортного валютного контроля в РК. 1999год.

12. Положение Национального Банка РК от 24-апреля 1999 года №130 «О порядке лицензирования деятельности, связанной с использованием иностранной валюты».

13. Положение «О национальном Банке РК» 11 августа 1999года №188.

14. Положение «О видах кредитов, предоставленных НБ РК и формах его обеспечения». 31-декабря 1996года.

15. Положение «Об официальных процентных ставках НБ РК, устанавливаемых по его кредитным операциям». 26-февраля 1997года.

Негізгі әдебиеттер

1. Бертаева К.Ж. Валютный рынок и валютные операции. Учебное пособие. Алматы: Экономика, 1999, 2000.

2. Бертаева К.Ж. Казахстанский валютный рынок: этапы формирования и тенденции развития в условиях глобализации мирового валютного рынка. Алматы, Ценные бумаги,2005

3. Бункина М.К., Семенов А.М. Основы валютных отношений. М.; 1998.

4. Герчикова И.Н. Международные экономические организации. М.; Консалтбанкир, 1999год.

5. Соколова О.В. Финансы, деньги, кредит. М.; Юрист, 2000год.

6. Роджер Лерой Миллер, Дэвид Д.Ван-Хуз. Современные деньги и банковское дело. М.; Инфра-М. 2000год.

7. Челекбай А.Д. Глоссариум научно-экономической терминологии. Алматы; Экономика, 1999год.

Қосымша әдебиеттер

1. Аленичев В.В., Аленичева Т.Д. Страхование валютных рисков. М.; ИстСервис. 1994.

2. Антоновский Г.Р., Романов М.Н., Горина Н.Ф., и др. Валютный рынок и валютное регулирование. Учебное пособие. М.; 1996.

3. Банковское дело. Под ред. Колесникова В.И., Кроливецкой Л.П. М.; Финансы и статистика, 1997год.

4. Баринов Э.А. Валютно-кредитные отношения во внешней торговле. М.; Федеративная клиринговая компания, 1998год.

5. Бурлак Г.Н., Кузнецова О.И. Техника валютных операций. М.; Финстатинформ, 1998.

6. Голубович А.Ф., Кулагин М.В., Миримская О.В. Валютные операции коммерческих банков. М: Менатеп-информ, 1994.

7. Горбунов С.В. США в международной валютно-финансовой системе. М.; Наука, 1989год.

8. Зацепина М.Н. Современное состояние геосистемы региона каспийского моря в связи с антропогенными загрязнением Алматы; 1999.

9. Глухов В.В., Бахрамов Ю.М. Финансовый менеджмент. Санкт-Петербург; Специальная литература, 1998год.

10. Генкин А.С. Эффективный траст. (Опыт Западной Европы и российская практика). М.; Альпина, 1999год.

11. Киреев А. Международная экономика. 1-ая и 2-ая части. М.; Международные отношения, 1999год.

12. Дефос Гастон. Фондовые биржи и биржевые операции. М.; Финансы и статистика, 1995.

13. Ковалёв В.В. Финансовый анализ: управление капиталом. М.; Финансы и статистика, 1996год.

14. Масленченков Ю.С. Финансовый менеджмент в коммерческом банке. М.; Перспектива, 1996год.

15. Максимо В.ЭНГ, Френсис А.Лис, Лоуренс Дж. Мауер. Мировые финансы. М.; Консалт компания «Дека», 1998год.

16. Кураков Л.Б., Тимирянов В.Г., Кураков В.П. Современная банковская система. М.; Гелиос – АРВ, 2000год.

17. Монтес М.Ф., Попов В.В. «Азиатский кризис» или «голландская болезнь?»; Теория и история валютных кризисов: Россия и другие страны. М: Дело, 2000год.

18. Джон Пеппер. Практическая энциклопедия международного налогового и финансового планирования. М.; Инфра-М. 1999год.

19. Рыбин В.И. Новая единая европейская валюта «Евро». М.; Финансы и статистика, 1999год.

20. Шемятенков В.Г. Евро: две стороны одной монеты. М.; Экономика, 1999год.

21. Сафонов В.С. Валютный дилинг. М.; Финансы и статистика, 1999год.

22. Ж.Перар. Управление международными денежными потоками. М.; Финансы и статистика, 1999год.

23. Ершов М.В. Валютно-финансовые механизмы в современном мире. М.; Экономика, 2000год.

24. Жизлев Е.В. Валютно-финансовые расчёты во внешнеэкономической деятельности. Санкт-Петербург, 1992год.

25. Хэррис Дж. Мэнвил. Международные финансы. М.; Информационно-издательский дом «Филин Ъ» 1996год.

26. Роберт У. Колб. Финансовые дериваты. М.; Информационно-издательский дом «Филин Ъ» 1997год.

27. Михайлов Д.М. Международные расчёты и гарантии. М.; Дело, 1998год.

28. Сурен Л. Валютные операции: основы, теория и практика. М.; Дело, 1998год.

29. Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков: российский и зарубежный опыт. М.; Финансы и статистика, 1995год.

30. Шим Дж. К., Сигел Дж. Финансовый менеджмент. М.; Информационно-издательский дом «Филин Ъ» 1996год.

31. Челекбай А.Д. Глоссариум научно-экономической терминологии. Алматы; Экономика, 1999год.

32. Бертаева К.Ж. Ассиметрия резервной валюты в современных условиях. Финансы и кредит, Москва, №19, сентябрь 2004.

33. Бертаева К.Ж. Взаимосвязь Платежного баланса и валютного курса. Финансы Казахстана,№3- 2004

34. Бертаева К.Ж. Наличные и срочные валютные операции. Банки Казахстана, №3-2004