3. Оқыту міндеті:

• жалпы энергия шығыны мөлшеріне байланысты нутриенттерді есептеуді тәжірибесін нығайту.

4. Өткізу түрі: Оқулықтармен жұмыс істеу, жағдайлық есептер шығару, тестілеу.

5. Тақырып бойынша тапсырма: жағдайлық есептерді шығару, қойылған сұрақтарға жауап беру, тестілік тапсырмаларды орындау.

Есептер.

Есеп №1

Ақуызға (соның ішінде жануар және өсімдік тектес) қажеттігін есептеңіз, егер тәуліктік энергия шығыны 2950 ккал болса.

Есеп №2

Майға (соның ішінде жануар және өсімдік тектес) қажеттігін есептеңіз, егер тәуліктік энергия шығыны 2950 ккал болса.

Есеп №3

Көмірсуға (соның ішінде жеңіл және ауыр сіңірілетін) қажеттігін есептеңіз, егер тәуліктік энергия шығыны 2950 ккал болса.

Есеп №4

Өзіңіз үшін нутриенттерге қажеттілікті есептеңіз, жалпы тәуліктік шығынды ескере отырып.

6. Таратылатын материал: оқытушының жетекшілігімен студенттердің өз бетінше атқаратын жұмысына арналған әдістемелік нұсқаулар, анықтама кестесі, жағдайлық есептер шығару, тестілеу.

7. Әдебиеттер:

6. Гигиена питания: учеб.для студентов высш. учеб. заведений/ А.А.Королев. – М.: Издательский центр «Академия», 2006. – С.22-28.

7. Василевская Л.С., Охнянская Л.Г. Физиологические основы проблемы питания// Вопросы питания.-2002.-№2.-С.42-46.

8. Богдасаров А. Нутриология – новая медико–биологическая наука//Пром. безопасность.-2002.-№1.-С.40-41.

9. Лакшин А.М., Кожевникова Н.Г. Питание как фактор формирования здоровья и работоспособности студентов. //Вопросы питания, 2008. - №1. – С.43-46.

10. Самсонов М.А. Системный подход и системный анализ в диетологии //Вопросы питания.-2004.-№1.-С.3-11.

11. Тутельян В. Оптимальное питание сточки зрения врача// Врач.- 2001.- №7.- С.23-26

12. Уильясмс К., Сэндерс Т. Связь между здоровьем и потреблением белка, углеводов, и жира//Вопр. питания.-2000.-№3.-С.54-58.

8. Бақылау

Тест сұрақтарының үлгісі:

1. Тамақтанудың сандық жағы дегеніміз не:

А)граммда берілген тағамның кезекті күндік мөлшері

Б)1кг дене салмағына қажетті тағамның күндік мөлшері

В)килокалорияда берілген тағамның қажетті күндік мөлшері

Г)тамақтанудың күндік рационының салмағы

Д)граммда берліген әр тамақтануға қажетті тағамның мөлшері Укажите, что понимают под количественной стороной питания:

2.Өз кезегімен тағам нені көрсетеді:

А)тағамдық азық-түліктердің дайындалуына сәйкес күрделі қоспасы

Б )тағамдық азық-түліктердің химиялық құрамы бойынша біртекті қоспасы

В )өсімдік және жануар текті тағам қоспасы

Г )қабылдауға дайындалған кулинарлық бұйымдар

Д) қабылдауға дайындалған кулинарлық бұйымдардың бір ізді қабылдануы

3. Өсімдік тектес ақуыз жалпы ақуыз саны ішінде құрау керек:

А) 30%

Б) 55%

В) 45%

Г) 60%

Д) 65%

4. Көмірсулар арқылы толықтырылу керек:

А) 12-14% тәуліктік энергия шығыны

Б) 30-33% тәуліктік энергия шығыны

В) 56-58% тәуліктік энергия шығыны

Г) 60-65% тәуліктік энергия шығыны

Д) 70-76% тәуліктік энергия шығыны

5. Реттелетін энергия шығындарға жатады:

А) негізгі алмасуға жұмсалатын энергия шығындары

Б) тағамның арнайы-динамикалық әсеріне жұмсалатын энергия шығындары

В) нейро-бұлшықетті сі әрекетке жұмсалатын энергия шығындары

Г) жылу алмасуының энергия шығындары

Д) су-тұз алмасуының энергия шығындары.

6. Өзінің арнайы динамикалық қасиетімен организмде аз энергия шығының қандай тағам шақырады:

А)белоктарға бай тағам

Б)көмірсуларға бай тағам

В)майларға бай тағам

Г)витаминдерге бай тағам

Д)минералды заттарға бай тағам

7.Қай заттар көбіне пластикалық қасиетке ие:

А)жартылай қанықпаған май қышқылдары

Б)липоидтер

В) макроэлемент

Г )көмірсу

Д ) белок, амино-нуклеин қышқылы

8. Қай аминқышқылы ауыстырылмайтын аминқышқылдарына жатады:

А) аланин

Б ) глицин

В ) лейцин

Г )серин

Д ) пролин

9. Жұмысқа қабілетті ересек адамның ұтымды тамақиануында белок, май, көмірсу қатынасының қайсысы балансты деп есеплеледі:

А ) 1:2:4

Б ) 1:1:4

В )1:2:3

Г ) 1:2:5

Д ) 1:1:5

10. Тамақтануда физиологиялық норма байланысты:

А) тамақтану жағдайына

Б) тұрмыстық-үй жағдайына

В) жасқа және алмасу процестерінің жиілігіне

Г) ұлттық ерекшелікке

Д) отбасылық әдетке

Сұрақтар:

1. Адам тамақтануында ұтымды тамақтануға қойылатын талаптар.

2. Организмдегі энергия шығындар.

3. Реттелмейтін шығындар.

4. Реттелетін шығындар.

5. Тұрғындардың ұтымды тамақтану негізін құруда ұсынылатын энергияға физиологиялық қажеттілік мөлшері

6. Тұрғындардың ұтымды тамақтану негізін құруда ұсынылатын тағамдық заттарға физиологиялық қажеттілік мөлшері

7. Негізгі тағамдық заттар құрамы бойынша сәйкестелген тағамдық рацион.

8. Ұтымды тамақтану тәртібінің негізгі қағидалары.

9. Тағам қабылдау жиілігі.

10. Тағам қабылдау арасындағы интервал–(оптимальді, максимальды, минимальді).

11. Тағам қабылдауды тәуліктік рацион бойынша колорияға бөлу.

12. Тағам мен ас қабылдау реті.

13. Тағам қабылдау ұзақтығы.

14. Тағам қабылдау жағдайы.

15. Тамақтану тәртібі маңызы.

16. Тамақтану тәртібін қатаң нормалауға болама ?

17. Асқазан-ішек жолдары ағзасы және басқа тіршілікті қамтамасыз ететін ағзаларда ауруырудың қалыптасуында тамақтану тәртібі бұзылудың атқаратын ролі.

1. Тақырып №4: Тамақтану күнделігін құрастыру.

2. Мақсат:

• тамақтану күнделігін құрастыруды үйрету