4. Әлеуметтік салық. Салық салу объектісі. Салықты төлеушілер. Салық ставкалары. Салықты есептеу және төлеу тәртібі.

Әлеуметтік салық – мемлекетке алынатын салықтардың бірі. Ол 1999 жылдан бері бұған дейін қолданылып келген әлеуметтік қорларға: зейнетақы, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру, міндетті медициналық сақтандыру, халықты жұмыспен қамту қорларына аударылатын сақтық жарналары аударымдарының орнына енгізлген. Аударымдардың жиынтық мөлшерлемесі еңбекке ақы төлеу қорның 28% мөлшерінде белгіленді, ал төленетін жарналардың сомасы өндіріс шығындарына жатқызылды.

Әлеуметтік салықтан түсетін түсімдер мемлекеттік бюджетке 17% алады.

Қазақстан республикасының резидент-заңды тұлғалары шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары мен өкілдіктері, сондай-ақ Қазақстанда қызметін тұрақты мекемелер арқылы жүзеге асыратын бейрезиденттер, жеке кәсіпкерлер, жеке нотариустар, адвокаттар әлеуметтік салық төлеушілер болып табылады.

Жұмыс беруші төлейтін ақшалай немесе заттай нысандағы кез келген табыстар нысанындағы оның қызметкерлерге төлейтін шығыстары резидент-заңды тұлғалар, сондай-ақ Қазақстанда қызметін тұрақты мекемелер арқылы жүзеге асыратын бейрезиденттер, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелері үшін әлеуметтік салық салу объектісі, ал жеке кәсіпкелер, жеке нотариустар, адвокаттар үшін олардың өздерін қоса алғанда, қызметкерлер саны бұл салық салудың объектісі болып табылады.

13-тақырып. Жер салығы. Көлік құралдары салығы. Мүлік салығы.

Дәріс жоспары:

Жер салығы. Салық салу объектісі. Салық субъектілері. Салық базасын айқындау тәртібі, есептеу тәртібі. Жер салығын төлеу мерзімдері. Жер салығының ставкалары. Салық ставкаларын түзету. Салықтық кезең.

Көлік құралдары салығы. Салық төлеушілер. Салық салу объектілері. Салық ставкалары. Салықтың есептеу және төлеу тәртібі. Салықтық кезең.

Заңды түлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлкіне салынатын салық. Салық субъектілері. Салық салу объектісі. Салық базасын айқындау тәртібі, салық ставкалары. Салықты есептеу және төлеу тәртібі. Салықтық кезең. Жеке түлғалардың мүлкіне салынатын салық. Салық төлеушілер. Салық салу объектісі. Салық базасын айқындау тәртібі, салық ставкалары. Салықты есептеу және төлеу тәртібі. Салықтық кезең.

14-тақырып. Арнаулы салық режимі.

Дәріс жоспары:

1. Арнаулы салық режимін колдану, оның ерекшеліктері.

2. Шағын бизнес субъектілері. Шағын бизнес субъектілеріне арнаулы салық режимін қолдану жағдайлары.

3. Шаруа (фермер) қожалықтарына арналған арнаулы салық режимін қолдану ерекшеліктері.

4. Занды тұлғалар ауыл шаруашылығы енімдерін өндірушілерге арналған арнаулы салық режимі.

5. Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнаулы салық режимі.

1. Арнаулы салық режимін колдану, оның ерекшеліктері.

Бүгінде шағын кәсіпкерлік аясының Қазақстан Республикасының экономикасында алатын орны мен маңызының аса зор екені көпшілікке мәлім. Шағын кәсіпкерлік экономиканың нарықтық тұрақтылығын қамтамасыз ететін елеулі фактор ретінде тауар рыногын жайлап алған аса ірі монополияларға шынайы қарсы тұра алады. Қандай болмасын кәсіпкерліктің шағын нысаны кәсіпкерлік қызметті толыққанды жүргізуге мүмкіндік береді. Рынокта жұмыс істейтін шағын кәсіпкерлік субъектілері бәсекелестікті қолдай отырып оның базасынын одан әрі кеңеюне өз үлесін қосады.

Шағын кәсіпкерлік жоспарланған табысты табуға және пайдалы қаржылық нәтижеге қол жеткізу максатында оның субъектілерінің жеке меншігіндегі мүліктері мен каражаттары, сондай-ақ кәсіпкерлікті алғашқы дамытуға тартылған кредиттер есебінен Қазақстан Республикасының тиісті заң актілері шегінде ерікті әрі еркін жүзеге асырылатын коммерциялық және шаруашылық қызмет болып табылады.

Шағын кәсіпкерлік субъектілері іс-әрекеттерін рыноктың сұранысы басым бөліктерінде жүзеге асыратындыктан, халықтың белгілі бір бөлігін жұмыспен қамти алады, сондай-ақ әлеуметтік сұраныстарды тікелей канағаттандыруға бейімделген. Шағын бизнесті рынок талаптарының, макро және микроэкономиканың жалпы негіздеріне сай жүргізу үшін кәсіпкерлікті дамыту мақсаты мен бағдарын, менеджмент қағидаларын, жаңа технология мен ғылыми техникалық прогресс жетістіктерін есепке ала отырып, жалпы адамзаттық сипаттағы критерийлер мен құндылықтықтарды және кәсіпкерлік мәдениетті қалыптастыру қажет.

Сонымен шағын кәсіпкерлік субъектілері тауарларға, жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге байланысты нақтылы сұраныстарды қамтамасыз ету жөнінде шапшаң қызмет көрсету арқылы заңды жолмен пайда табады, сондай-ақ бәсекелесу рыногының ауқымын кеңейтуге ат салысады.

Шағын кәсіпкерлік субъектілері әздерінің каржылык және салықтык міндеттемелері бойынша тапқан табыстарымен және ерекшеленген мүліктерімен жауап береді. Салық салу жүйесінін тиісті бөлімімен камтылатын бүгінгі шағын кәсіпкерлік субъектілері 2001 жылғы маусымның 12-сінде кабылданған Қазакстан Республикасының Салык кодексіне дейін кәнігі, жалпыға бірдей салық есебіне тұру және салық есебін беру, салық төлеу жүйесін пайдаланып келген болатын.

Бүгінде Қазакстан Республикасындағы осы шағын кәсіпкерліктің микро және макроэкономикалык мән-жайларын тереңдетіп ойластыру, монополияны тежеу және адал бәсекелестікті жандандыру максатында, сондай-ақ, шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау және ынталандыру саясатына байланысты олар үшін салықтық міндеттемелерін орындаудың айрықша режимі белгіленген.

Қазакстан Республикасы Салық кодексінің 368-бабынын 1-тармағында көрсетілген:

1) шағын бизнес субъектілеріне;

2) шаруа (фермер) қожалықтарына;

3) ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші занды тұлғаларға;

4) кәсіпкерлік кызметтің жекелеген түрлеріне катысты арнаулы салық режимдері көзделген.